Khám phá vẻ đẹp trên đỉnh Vít Thù Lù

Chiêm ngưỡng “vườn thượng uyển” nơi đại ngàn

Sở dĩ chúng tôi chọn khu vực Vít Thù Lù để ngược ngàn khám phá, bởi địa điểm này có vị trí “tách rời” khu vực dân cư đông đúc của vùng trung tâm xã Kim Ngân; cũng là nơi tiếp giáp với hầu hết khu vực rừng của Ban quản lý Khu dự trữ thiên nhiên (DTTN) Động Châu-Khe Nước Trong. Khi ngược Vít Thù Lù để tiến lên phía Tây, quang cảnh dần hiện ra trước mắt mọi người là những dãy núi trùng điệp tiếp nối nhau và các cánh rừng tự nhiên bạt ngàn rộng lớn, có vẻ đẹp hoang sơ, hùng vĩ. Rời khỏi địa điểm này để ngược ngàn, du khách sẽ lần lượt gặp 2 đỉnh núi cao nhất ở địa phận xã Kim Ngân, gồm: Động Châu cao 1.254m; Động Vàng Vàng cao 1.250m...

Rừng Động Châu-Khe Nước Trong nhìn từ trên cao - Ảnh: Ban Quản lý Khu DTTN Động Châu-Khe Nước Trong cung cấp

Ông Bạch Thanh Hải, Giám đốc Ban quản lý Khu DTTN Động Châu-Khe Nước Trong khái quát: “Khu DTTN Động Châu-Khe Nước Trong được thành lập ngày 25/6/2020, với diện tích hơn 22 nghìn ha. Đây là khu vực được các tổ chức bảo tồn thiên nhiên thế giới đánh giá rất quan trọng đối với công tác bảo tồn đa dạng sinh học. Quỹ bảo tồn thiên nhiên thế giới (WWF) coi đây là một trong 200 trung tâm đa dạng sinh học trên thế giới.

Tổ chức Bảo tồn Chim quốc tế (BirdLife International) đánh giá đây là một trong 62 vùng chim quan trọng và đặc hữu của Việt Nam. Nơi đây còn được ví như “vườn thượng uyển” đối với sự tồn tại của các hệ sinh thái rừng vùng thấp và các loài động thực vật phong phú, không chỉ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn các hệ sinh thái rừng mà còn là một khu vực có tiềm năng lớn để phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí”.

Kết quả phối hợp nghiên cứu khoa học giữa Ban quản lý Khu DTTN Động Châu-Khe Nước Trong và Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên và Phát triển gần đây cho thấy: Về tài nguyên tự nhiên, khu vực này nổi bật với sự đa dạng hệ sinh thái, bao gồm các rừng kín thường xanh mưa mùa á nhiệt đới; rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới núi thấp; rừng phụ thứ sinh; rừng phát triển trên núi đá vôi, trảng cỏ và sông suối. Khu DTTN có tính đa dạng loài cao, với 1.030 loài thực vật thuộc 599 chi và 144 họ trong 5 ngành thực vật bậc cao có mạch. Trong số này, có tới 87 loài đặc hữu của Việt Nam và 51 loài được ghi trong sách đỏ hoặc thuộc loại quý hiếm cần bảo tồn.

Các loài linh trưởng được phát hiện tại rừng Động Châu-Khe Nước Trong - Ảnh: do Ban Quản lý Khu DTTN Động Châu-Khe Nước Trong cung cấp

Về tài nguyên động vật, Khu DTTN Động Châu-Khe Nước Trong ghi nhận 357 loài động vật có xương sống trên cạn, bao gồm 76 loài thú, 214 loài chim; 67 loài bò sát và ếch nhái. Trong đó, lớp thú có nhiều loài thú nguy cấp, quý hiếm, như: Chà vá chân nâu, voọc Hà Tĩnh, vượn siki, cu li nhỏ, thỏ vằn, tê tê Java, gấu ngựa, mang Trường Sơn, mang lớn, sao la; lớp chim có 4/214 loài phân bố hẹp ở vùng chim đặc hữu, bao gồm: Trĩ sao, khướu mỏ dài, chích chạch má xám, khướu má xám; lớp bò sát, ếch nhái ghi nhận: 15 loài đặc hữu của Việt Nam, 12 loài đặc hữu của Đông Dương và 17 loài bị đe dọa.

Đối với cảnh quan thiên nhiên, Khu DTTN này có hệ thống thủy văn phong phú với nhiều suối, thác, tạo nên cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và hấp dẫn. Nổi bật như thác Tóc Tiên, Cổng Trời, Dương Cầm, suối Tiên, khe Nước Trong, khe Bung, khe Vàng, Khe Đan...

Một thác nước tuyệt đẹp tại khu vực Động Châu-Khe Nước Trong - Ảnh: V.M

Trải nghiệm ở vùng đất giàu giá trị lịch sử, văn hóa

Không chỉ chứa đựng vẻ đẹp nhờ thiên nhiên hùng vĩ, hoang sơ, hệ động, thực vật phong phú, đa dạng, trên đỉnh Vít Thù Lù còn sở hữu “nguồn tài nguyên” lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán rất đặc sắc, giá trị. Các di tích lịch sử như đường Hồ Chí Minh (nhánh Tây), hệ thống đường giao liên xương cá (như đường 10, đường 16), di tích Làng Ho, Bãi Đạn, Cây Mít, Cầu Khỉ là những điểm đến quan trọng, thu hút khách du lịch tìm hiểu về lịch sử, văn hóa, con người nơi đây.

Bia Di tích lịch sử quốc gia đường Hồ Chí Minh đặt tại Làng Ho hiện còn ghi rõ: “Làng Ho, tháng 10 năm 1959 được chọn đặt sở chỉ huy tiền phương Đoàn 559, là điểm xuất phát đường gùi thồ chi viện cho chiến trường Trị Thiên và khu 5 từ 1959 đến 1962. Năm 1966, 1967, bộ đội, thanh niên xung phong Trường Sơn mở đường cơ giới Thạch Bàn-Làng Ho; Làng Ho-Khe Sanh; Làng Ho-Bản Đông (Lào) chuẩn bị cho chiến dịch Khe Sanh và Mậu Thân 1968. Làng Ho là nơi tập kết lực lượng chuẩn bị đánh đường 9 Nam Lào 1971”...

Phía trên đỉnh Vít Thù Lù là nơi sinh sống của các bản làng đồng bào dân tộc Bru - Vân Kiều, gồm: Ho Rum, Trung Đoàn, Mít Cát, Hà Lẹc, An Bai. Người Bru - Vân Kiều nơi đây có phong tục, tập quán đặc trưng như: Lễ hội truyền thống mừng cơm mới, mừng nhà mới, trỉa lúa, mở cửa rừng, các nghi lễ tín ngưỡng, tâm linh. Họ thường sử dụng âm nhạc dân gian, múa truyền thống và các hình thức biểu diễn nghệ thuật sử dụng sạp, cồng chiêng, sáo pi, khèn a man, đàn ta lư, tạo nên sự hấp dẫn và mang lại trải nghiệm văn hóa độc đáo cho du khách khi đến tìm hiểu, khám phá. Ngoài ra, văn hóa ẩm thực của người dân địa phương cũng khá đa dạng, với nhiều món ăn đặc sản như bánh Ayơh, đọt mây, đọt chuối luộc, canh môn, cá suối, rau rừng..., mang đậm hương vị tinh túy từ núi rừng, tạo ấn tượng độc lạ cho du khách.

Văn Minh