Khẩn trương rà soát quy hoạch, tăng kết nối vận tải đa phương thức

Cấp bách rà soát, điều chỉnh các quy hoạch

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhìn nhận kết nối giữa các phương thức vận tải tuy đã có bước phát triển nhưng còn nhiều hạn chế.

"Những hạn chế đòi hỏi chúng ta phải tổ chứclại hệ thống vận tải theo hướng kết nối hiệu quả, phát huy thế mạnh của từng phương thức", Bộ trưởng Trần Hồng Minh nêu quan điểm.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Minh chỉ đạo tại hội nghị thúc đẩy kết nối, phát triển vận tải đa phương thức (Ảnh: Tạ Hải).

Xác định 2026 là năm bản lề triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 5 năm 2026 - 2030, thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng và các Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, Bộ trưởng giao các cơ quan chuyên môn tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại hội nghị để nghiên cứu đưa vào Đề án Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải đến năm 2035, tầm nhìn đến 2050 và quy hoạch 5 chuyên ngành lĩnh vực giao thông vận tải.

Thời gian tới,Bộ Xây dựng sẽ tập trung chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan rà soát các quy định pháp luật về vận tải và đề xuất sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách còn chồng chéo, chưa phù hợp.

Vụ Vận tải và An toàn giao thông được giao chủ trì, phối hợp các cơ quan liên quan tham mưu sửa đổi, bổ sung Nghị định 87/2009, trong đó nghiên cứu chính sách phát triển vận tải đa phương thức lấy cảng biển, cảng thủy, ga đường sắt, cảng hàng không làm trung tâm kết nối, thúc đẩy chuyển đổi số... trình Chính phủ ban hành Nghị định trong năm 2026.

Vụ Kế hoạch - Tài chính chủ trì, phối hợp các cơ quan liên quan khẩn trương ứng dụng các mô hình dự báo hiện đại để xác định tổng nhu cầu vận tải dựa trên quy hoạch và tổ chức các không gian phát triển kinh tế trên phạm vi cả nước. Đồng thời, phối hợp rà soát, tham mưu lập và phê duyệt 5 quy hoạch chuyên ngành thuộc lĩnh vực giao thông vận tải.

Các Cục chuyên ngành và Sở Xây dựng các địa phương tham mưu cơ chế, chính sách phát triển vận tải đa phương thức, thúc đẩy kết nối, khai thác hiệu quả kết cấu hạ tầng. Tái cơ cấu vận tải nhằm thu hút vận tải hàng hóa bằng đường thủy và đường sắt, giảm tải cho đường bộ.

Đáng chú ý, việc xác định và phát triển các hành lang vận tải đa phương thức ưu tiên sau sáp nhập địa giới hành chính đặc biệt được tư lệnh ngành Xây dựng chú trọng.

Bộ trưởng nhấn mạnh tính cấp bách của việc rà soát, điều chỉnh quy hoạch tỉnh và các quy hoạch chuyên ngành giao thông vận tải, bảo đảm tính liên kết, đồng bộ, thống nhất, hiệu quả và bền vững làm cơ sở điều chỉnh kế hoạch đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông.

Đồng thời, triển khai thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, xác định rõ danh mục các dự án ưu tiên đầu tư để tăng kết nối các phương thức vận tải tại địa phương và kết nối liên vùng. Cùng đó là xây dựng cộng đồng doanh nghiệp vận tải tầm quốc tế, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh toàn diện.

Bộ Xây dựng phối hợp Bộ ngành chức năng nghiên cứu đề xuất cơ chế ưu đãi đầu tư để phát triển đội tàu biển, phương tiện thủy nội địa vận chuyển container (Ảnh: Tạ Hải).

Bộ Xây dựng phối hợp Bộ ngành chức năng nghiên cứu đề xuất cơ chế ưu đãi đầu tư để phát triển đội tàu biển, phương tiện thủy nội địa vận chuyển container có sức chở lớn, tốc độ vận chuyển nhanh; phát triển đội tàu bay hiện đại để cung cấp dịch vụ vận tải quốc tế; cơ chế hợp tác giữa doanh nghiệp cảng biển, hãng tàu, doanh nghiệp vận tải thủy với với các cảng cạn/bến thủy nội địa nằm gần chân hàng; triển khai các giải pháp để kết nối trực tiếp giữa chủ hàng, chủ phương tiện vận chuyển để giảm chi phí trung gian; khuyến khích các doanh nghiệp phát triển và cung cấp giải pháp dịch vụ vận tải đa phương thức trọn gói.

Bộ trưởng đề nghị các Bộ, ngành, địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách, tiếp thu kinh nghiệm quốc tế để triển khai đồng bộ, có hiệu quả các định hướng lớn.

Cụ thể, chuyển mạnh từ tư duy phát triển từng phương thức vận tải sang tổ chức hệ thống vận tải tích hợp theo chuỗi liên thông; chuyển từ đầu tư hạ tầng đơn lẻ sang tập trung phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại trên các hành lang vận tải đa phương thức có tính kết nối cao; chuyển từ mô hình quản lý phân tán sang quản trị hệ thống vận tải dựa trên dữ liệu và nền tảng số.

Các doanh nghiệp vận tải tiếp tục đổi mới quản trị, liên kết các phương thức vận tải, hợp tác với doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu và đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát huy tinh thần tự lực, tự cường, đổi mới, sáng tạo, đoàn kết, hợp tác để vượt qua khó khăn, vươn ra khu vực và thế giới.

Đẩy mạnh phát triển trung tâm logistics

Đánh giá hoạt động vận tải đa phương thức có nhiều lợi thế, ông Trần Thanh Hải, Phó cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) nhìn nhận thực tế rằng, việc vận tải đường bộ phát triển mạnh nhất bởi đây là phương thức linh hoạt nhất. Do đó, cần có định hướng để phát triển đồng bộ, cân bằng giữa các phương thức.

Ông Trần Thanh Hải, Phó cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) phát biểu tại hội nghị (Ảnh Tạ Hải).

Trong bối cảnh các địa phương đang phát triển khu thương mại tự do, khu kinh tế mở, đây là cơ hội để thu hút đầu tư. Ông Hải cho rằng, để phát triển vận tải đa phương thức, cần phải phát triển trung tâm logistics, có sự kết nối nhiều phương thức mới.

Lãnh đạo Cục Xuất nhập khẩu đề nghị Bộ Xây dựng dành nguồn lực, diện tích phù hợp để phát triển các trung tâm logistics, các nhà ga tại các sân bay lớn nhằm tạo động lực phát triển.

Theo ông Khuất Việt Hùng, Phó chủ tịch HĐQT Công ty CP Hàng không Vietjet, chi phí logistics phụ thuộc vào giá trị hàng hóa.

Đối với hàng không, hiện tỷ lệ vận tải hàng hóa qua đường hàng không của các hãng hàng không nội địa chỉ chiếm khoảng 10%, trong khi giá trị 1 tấn vận tải hàng không có giá trị rất cao so với các phương thức vận tải hàng hóa khác.

Ông Khuất Việt Hùng, Phó chủ tịch HĐQT Công ty CP Hàng không Vietjet đề xuất cần phát triển trung tâm logistics hàng không (Ảnh: Tạ Hải).

Thẳng thắn chỉ ra vận tải hàng hóa bằng đường hàng không còn nhiều hạn chế, phụ thuộc phần lớn vào các hãng nước ngoài, ông Hùng cho rằng Việt Nam gần như không có các nhà vận tải logistics, thiếu kho, thiếu sân đỗ cho tàu hàng… lãnh đạo Vietjet đề xuất Bộ Xây dựng cần có nghiên cứu toàn diện về chi phí logistics và các cơ cấu chi phí.

Đồng thời, Chính phủ và Bộ Xây dựng cần có chính sách riêng để phát triển vận tải hàng hóa hàng không, xây dựng cơ chế đặc thù cho các Trung tâm logistics hàng không lớn như: Nội Bài, Long Thành, Chu Lai, cải cách thủ tục hành chính, phát triển đội tàu bay cargo chuyên dụng, có chính sách ưu đãi riêng…

Về lĩnh đường sắt, ông Nguyễn Quốc Vượng, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đề xuất cần tập trung phát triển các hành lang vận tải đa phương thức Bắc - Nam. Trong đó, trục Bắc - Nam cần được tổ chức lại theo hướng đường sắt đảm nhận vận tải container đường dài, đường bộ thực hiện gom hàng và phân phối cuối; đường biển đảm nhận vận tải xuất nhập khẩu và trung chuyển quốc tế và vận tải nội địa.

Song song đó, đẩy mạnh kết nối đường sắt với cảng biển, phát triển mạnh vận tải liên vận quốc tế thúc đẩy xã hội hóa đầu tư logistics đường sắt.

"Ngành đường sắt Việt Nam cam kết sẽ tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao năng lực vận tải, tăng cường kết nối với đường bộ, đường biển và các doanh nghiệp logistics để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc gia và quốc tế", ông Vượng nói.