Khẳng định vai trò nòng cốt trên tuyến đầu phòng, chống thiên tai tại khu vực biên giới

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Tùng Vài, Bộ đội Biên phòng tỉnh Tuyên Quang hỗ trợ nhân dân khắc phục hậu quả do thiên tai gây ra. Ảnh: Hoàng Chính

Đòi hỏi cấp thiết từ thực tiễn

Những ngày vừa qua, tình hình khí hậu, thời tiết trên phạm vi cả nước có nhiều diễn biến bất thường. Theo thống kê của Bộ Tham mưu Bộ đội Biên phòng, từ đầu tháng 4/2026 đến nay, trên các tuyến biên giới đã xảy ra 103 vụ thiên tai, tai nạn, hỏa hoạn, liên quan đến 182 người và 28 phương tiện. Hậu quả làm 38 người chết, 13 người bị thương, 19 phương tiện chìm đắm hoặc hư hỏng, 381 nhà dân bị tốc mái, hư hỏng, 15 nhà dân bị cháy và 115,5ha rừng bị thiệt hại. Đó không chỉ là những con số cảnh báo về mức độ khốc liệt của thiên tai, mà còn cho thấy áp lực rất lớn đối với các lực lượng làm nhiệm vụ ở tuyến đầu, nhất là trên các địa bàn xa, chia cắt, địa hình hiểm trở.

Thực tế thiệt hại do thiên tai không chỉ thể hiện qua những con số thống kê, mà còn hiện hữu rõ nét ở từng địa bàn cụ thể. Rạng sáng 18/4, trên địa bàn xã Đình Phong, tỉnh Cao Bằng xảy ra mưa dông kèm mưa đá, gây thiệt hại đáng kể về hoa màu và tài sản của người dân tại các xóm Điêng, Lũng Rì. Ngay sau khi thiên tai xảy ra, Đồn Biên phòng Ngọc Côn, Bộ đội Biên phòng tỉnh Cao Bằng đã nhanh chóng triển khai lực lượng xuống địa bàn. Cán bộ, chiến sĩ trực tiếp có mặt tại các khu vực bị ảnh hưởng, cùng người dân thu dọn cây gãy, lợp lại mái nhà, gia cố công trình hư hỏng, từng bước ổn định đời sống.

Không chỉ tại Cao Bằng, ở nhiều địa bàn biên giới khác cũng ghi nhận các hình thái thời tiết cực đoan. Rạng sáng 23/3, trên địa bàn xã Tùng Vài, tỉnh Tuyên Quang xuất hiện mưa đá với mật độ dày, kèm theo dông lốc, gây thiệt hại nặng nề về nhà ở và hoa màu của nhân dân. Ngay sau khi thiên tai xảy ra, cùng với cấp ủy, chính quyền địa phương, Đồn Biên phòng Tùng Vài, Bộ đội Biên phòng tỉnh Tuyên Quang đã nhanh chóng huy động 30 cán bộ, chiến sĩ xuống địa bàn phối hợp với các lực lượng tại chỗ triển khai các hoạt động khắc phục hậu quả, hỗ trợ người dân sửa chữa nhà cửa, ổn định đời sống.

Mới đây nhất, tại Lào Cai, chiều 22/4, mưa dông lớn xảy ra tại nhiều địa phương như Sín Chéng, Y Tý, Lùng Phình, Sa Pa, Bắc Hà, Tả Phìn..., gây thiệt hại về nhà ở, sản xuất nông nghiệp và một số công trình hạ tầng. Trước mắt, cơ quan chức năng ghi nhận 45 hộ dân bị ảnh hưởng cùng nhiều công trình bị hư hại. Ngay sau khi thiên tai xảy ra, các ngành, địa phương khẩn trương huy động lực lượng khắc phục hậu quả. Tại khu vực biên giới, Đồn Biên phòng Nậm Chảy, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lào Cai chủ động duy trì lực lượng thường trực, phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương huy động lực lượng tại chỗ, sẵn sàng ứng phó các tình huống phát sinh. Trước đó, rạng sáng 16/4, mưa đá tại Bắc Hà đã làm hơn 300 hộ dân bị ảnh hưởng nhà ở, gần 500ha cây trồng bị thiệt hại.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Pa Ủ, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu giúp dân khắc phục hậu quả sau thiên tai. Ảnh: Đức Duẩn

Từ thực tiễn đó cho thấy, tại các địa bàn biên giới, thiên tai không chỉ gây thiệt hại nhanh, mà còn đòi hỏi lực lượng tại chỗ phải phản ứng kịp thời. Trong yêu cầu ấy, Bộ đội Biên phòng giữ vai trò nòng cốt trong phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương huy động lực lượng tại chỗ, hỗ trợ nhân dân khắc phục hậu quả, sớm ổn định đời sống.

Khi thiên tai trở thành “trận tuyến” nơi biên cương

Trước những diễn biến cực đoan, phức tạp của các hình thái thiên tai và chỉ đạo của các cấp có thẩm quyền, ngày 22/4, Trung tướng Vũ Trung Kiên, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Quân ủy Trung ương, Tư lệnh Bộ đội Biên phòng ký ban hành Công văn số 2159/BĐBP-TM gửi các cơ quan, đơn vị trực thuộc Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng và Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng các tỉnh, thành phố tổ chức quán triệt và triển khai thực hiện đến cán bộ, chiến sĩ thuộc quyền, quyết tâm không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống.

Công văn nêu rõ: "Theo dự báo của các cơ quan chuyên môn, hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn kèm theo dông, lốc, sét, mưa đá và nắng nóng kéo dài... sẽ còn diễn ra bất thường, trên diện rộng, dễ gây ra những hậu quả thiệt hại khó lường. Để tiếp tục phát huy những thành tích đã đạt được của các đơn vị; Bộ Tư lệnh yêu cầu các cơ quan, đơn vị thường xuyên làm tốt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng để cán bộ, chiến sĩ nhận thức sâu sắc công tác phòng, chống thiên tai là nhiệm vụ chính trị quan trọng, nhiệm vụ chiến đấu trong thời bình của Quân đội nói chung, của Bộ đội Biên phòng nói riêng; kịp thời động viên cán bộ, chiến sĩ khắc phục khó khăn, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao".

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng La Êê, Bộ đội Biên phòng thành phố Đà Nẵng giúp người dân lợp lại mái nhà sau lốc xoáy. Ảnh: Trúc Hà

Mặt khác, trong công văn, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng lưu ý các đơn vị chủ động tổ chức kiểm tra, rà soát xung quanh đơn vị, nhất là các vị trí đóng quân có nhiều nguy cơ bị lũ quét, sạt lở, ngập úng để điều chỉnh, bổ sung các kế hoạch, phương án sát với diễn biến tình hình thiên tai có thể xảy ra, có phương án đảm bảo an toàn cho cán bộ, chiến sĩ, vũ khí trang bị, nhất là các tổ, chốt, đội công tác lẻ trên biên giới, địa bàn. Kịp thời tổ chức gia cố, chằng chống và khắc phục, sửa chữa doanh trại, nhà ở, kho, xưởng; bổ sung đầy đủ lượng dự trữ vật chất, trang bị hậu cần bảo đảm nhiệm vụ thường xuyên và đột xuất, đề phòng các tình huống thiên tai gây cô lập, chia cắt dài ngày và sẵn sàng hỗ trợ nhân dân trên địa bàn khi bị ảnh hưởng, thiệt hại do thiên tai gây ra.

Bộ Tham mưu Bộ đội Biên phòng được giao chỉ đạo, hướng dẫn các đơn vị theo dõi, nắm chắc tình hình, kịp thời điều động lực lượng, phương tiện tham gia thực hiện nhiệm vụ phòng thủ dân sự nói chung, phòng, chống thiên tai nói riêng tại khu vực biên giới, địa bàn đóng quân; đồng thời duy trì hệ thống thông tin liên lạc thông suốt, bảo đảm phục vụ hiệu quả công tác chỉ huy, chỉ đạo, xử lý tình huống khi có sự việc xảy ra.

Cục Chính trị Bộ đội Biên phòng có trách nhiệm hướng dẫn, đôn đốc các đơn vị tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và tuyên truyền về hoạt động phòng thủ dân sự của Bộ đội Biên phòng trên các phương tiện thông tin đại chúng; kịp thời đề nghị khen thưởng đối với tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, đồng thời đề xuất hỗ trợ, giúp đỡ nhân dân bị thiệt hại do sự cố, thiên tai.

Cục Hậu cần - Kỹ thuật Bộ đội Biên phòng chỉ đạo, hướng dẫn các đơn vị tổ chức bảo quản, bảo dưỡng trang bị, phương tiện; bảo đảm định mức dự trữ vật chất hậu cần, kỹ thuật, lương thực, thực phẩm, trang bị, phương tiện chuyên ngành phục vụ nhiệm vụ thường xuyên, đột xuất theo phương châm "4 tại chỗ". Các Cục: Trinh sát; Phòng, chống ma túy và tội phạm; Cửa khẩu Bộ đội Biên phòng có trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn các đơn vị thực hiện tốt nhiệm vụ theo nghiệp vụ chuyên ngành; kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý các đối tượng lợi dụng thiên tai để hoạt động phạm tội; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động hỗ trợ nhân đạo có yếu tố nước ngoài hoặc liên quan đến hai bên biên giới, cửa khẩu.