Khánh Hòa: Đánh thức giá trị bảo vật quốc gia gắn với du lịch bền vững

Việc đánh thức và phát huy tối đa tiềm năng của những di sản độc bản này vừa nâng tầm thương hiệu du lịch địa phương vừa biến văn hóa thành nguồn lực then chốt để thu hút du khách trong và ngoài nước.

Tượng Nữ thần Pô Nagar được đặt trong Tháp Đông Bắc của Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Bà Pô Nagar

Đề nghị công nhận tượng Nữ thần Pô Nagar là bảo vật quốc gia

Mới đây, Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa tỉnh Khánh Hòa đã có văn bản gửi Sở VHTTDL về việc tăng cường công tác bảo vệ, bảo quản, phát huy giá trị các bảo vật quốc gia; đồng thời đẩy mạnh lập hồ sơ khoa học hiện vật đề nghị công nhận bảo vật quốc gia mới.

Trong đó, tượng Nữ thần Pô Nagar được xác định là hiện vật có giá trị nổi bật, toàn diện về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật và tín ngưỡng. Hiện vật này gắn liền với lịch sử hình thành, phát triển của văn hóa Chăm trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, mang tiềm năng vô cùng to lớn để nghiên cứu và vinh danh.

Tượng Nữ thần Pô Nagar hiện được đặt tại Tháp Đông Bắc (Tháp chính) thuộc Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Bà Pô Nagar (phường Bắc Nha Trang). Toàn bộ tượng và bệ thờ cao 2,6m, được chế tác và điêu khắc với các chi tiết, đường nét đạt đến độ tinh xảo đỉnh cao.

Hiện nay, Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa tỉnh đang tích cực nghiên cứu, khảo sát, thu thập và hệ thống hóa các tài liệu liên quan. Các chuyên gia tập trung đánh giá toàn diện về nguồn gốc, niên đại, chất liệu, đặc điểm nghệ thuật, giá trị lịch sử - văn hóa, tính độc đáo quý hiếm cũng như hiện trạng bảo quản hiện vật.

Tượng thờ Vua Pô Klong Garai

Đây sẽ là nền tảng vững chắc để xây dựng hồ sơ khoa học đúng quy định. Dự kiến vào năm 2027, Trung tâm sẽ hoàn thiện hồ sơ để trình cấp có thẩm quyền xem xét, đề nghị công nhận tượng Nữ thần Pô Nagar là bảo vật quốc gia.

Đẩy mạnh số hóa 3D và phát huy giá trị di sản

Bên cạnh việc lập hồ sơ cho tượng Nữ thần Pô Nagar, Sở VHTTDL tỉnh Khánh Hòa cũng đang trực tiếp quản lý và bảo quản 5 bảo vật quốc gia quý giá khác là Phù điêu Vua Pô Rômê tại Di tích quốc gia tháp Pô Rômê (xã Phước Hữu).

Tiếp đến là tượng thờ Vua Pô Klong Garai tại Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Pô Klong Garai (phường Đô Vinh) và bộ sưu tập đàn đá Khánh Sơn, niên đại khoảng 2.500 - 3.000 năm cách ngày nay, đang được lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Khánh Hòa, bia Phước Thiện và bia Hòa Lai.

Lãnh đạo Sở VHTTDL cho biết, cả 5 bảo vật Phù điêu Vua Pô Rômê, Tượng thờ Vua Pô Klong Garai và bộ sưu tập đàn đá Khánh Sơn, bia Hòa Lai và bia Phước Thiện không chỉ được bảo vệ nghiêm ngặt mà còn được lồng ghép hiệu quả vào đời sống tín ngưỡng, tâm linh của cộng đồng địa phương, phục vụ tối đa nhu cầu tham quan, tìm hiểu của du khách.

Phù điêu Vua Pô Rômê

Bia Phước Thiện hiện đang được trưng bày, phục vụ người dân, du khách tham quan tại Bảo tàng tỉnh Khánh Hòa

Đặc biệt, nhờ ứng dụng công nghệ hiện đại, 4 bảo vật: Phù điêu Vua Pô Rômê, Tượng thờ Vua Pô Klong Garai, bia Phước Thiện và bia Hòa Lai đã được số hóa 3D để tạo lập dữ liệu số có độ chi tiết cao về hình dáng, đặc điểm và hiện trạng.

Qua đó các hiện vật này phục vụ đắc lực cho công tác lưu trữ, quản lý, nghiên cứu khoa học, đồng thời mở ra phương thức trưng bày, quảng bá trực quan, hấp dẫn nhằm lan tỏa giá trị di sản rộng rãi đến công chúng.

Ông Nguyễn Thanh Phong, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Khánh Hòa cho biết, bộ sưu tập đàn đá Khánh Sơn, niên đại khoảng 2.500 - 3.000 năm cách ngày nay, được lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Khánh Hòa đang được đơn vị triển khai số hóa để phục vụ công chúng thuận lợi.

Bên cạnh đó, tỉnh Khánh Hòa tiến hành rà soát, cập nhật tọa độ các di tích khu vực phía Nam nhằm phục vụ nâng cấp, hoàn thiện Phần mềm Bản đồ số Di sản văn hóa tỉnh Khánh Hòa, đồng thời thường xuyên cập nhật, bổ sung và chuẩn hóa dữ liệu trên Phần mềm Quản lý Hồ sơ di sản văn hóa tỉnh.

Cùng với đó, công tác rà soát, đánh giá và hoàn thiện danh mục Cơ sở dữ liệu cũng được triển khai đồng bộ theo Kế hoạch số 05-KH/BCĐTW ngày 11.7.2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Định hướng phát triển di sản của Khánh Hòa gắn liền với chủ trương lớn của tỉnh khi ngày 19.5.2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80 (ngày 7.1.2026) của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Chương trình đặt mục tiêu xây dựng nền văn hóa Khánh Hòa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, làm nổi bật đặc trưng văn hóa biển đảo, văn hóa đô thị du lịch và giá trị truyền thống các dân tộc.

Trong đó nhấn mạnh việc đẩy mạnh bảo tồn, phát huy giá trị các bảo vật quốc gia gắn liền với phát triển du lịch bền vững, chuyển đổi số và phát triển công nghiệp văn hóa để văn hóa trở thành nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực quan trọng đưa Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Bộ sưu tập đàn đá Khánh Sơn

Sự kết hợp giữa di sản văn hóa và du lịch hứa hẹn tạo nên đòn bẩy kinh tế mạnh mẽ, khi Chiến lược phát triển du lịch tỉnh giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045, Khánh Hòa phấn đấu đến năm 2030 tổng thu từ du lịch đạt 9 tỉ USD.

Mục tiêu của Chiến lược cũng đặt ra cho ngành dịch vụ - du lịch đóng góp 20% GRDP, đón 33 triệu lượt khách lưu trú với tỷ lệ khách quốc tế chiếm 40 - 45%, thời gian lưu trú bình quân đạt 4 - 5 ngày/khách và mức chi tiêu bình quân tăng 1,5 - 2 lần so với năm 2025.

Có thể thấy, việc đánh thức và khai thác hiệu quả chuỗi Bảo vật Quốc gia không chỉ giúp địa phương bảo tồn trọn vẹn tinh hoa ký ức dân tộc, mà còn là chìa khóa giúp Khánh Hòa khẳng định vị thế điểm đến du lịch di sản giàu chiều sâu và sức hút nổi bật trong khu vực.