Khánh Hòa giải 'bài toán' giữ nước và xả lũ năm 2026

Cán bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Khánh Hòa sử dụng mô tô nước cứu người dân trong trận lũ lớn năm 2025. Ảnh: Lệ Giang

Đó là phát biểu của Đại tá Phan Thăng Long, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Khánh Hòa tại Hội nghị triển khai công tác phòng thủ dân sự tỉnh Khánh Hòa năm 2026 diễn ra ngày 16/7. Đại tá Phan Thăng Long cho biết: “Sau sáp nhập, tỉnh Khánh Hòa có đường bờ biển dài nhất nước, nhiều khu dân cư sinh sống sát biển, cảng biển, sân bay, khu công nghiệp, nhà máy sản xuất, khu du lịch... Hoạt động rất nhộn nhịp, đủ các loại tàu thuyền hoạt động ở trong khu vực và phía ngoài quần đảo Trường Sa, đòi hỏi công tác dự báo bão lũ từ sớm, từ xa, kết hợp với chủ động phòng tránh là rất quan trọng”.

Không còn cơ hội để sửa sai

Tháng 11/2025, tỉnh Khánh Hòa xảy ra trận lũ lịch sử. Các phường Tây Nha Trang, Nam Nha Trang, xã Diên Điền, Diên Khánh... bị nước lũ tràn vào nhà dân, có nơi ngập cao từ 2-3m. Hệ thống thông tin liên lạc bị mất, chính quyền và người dân bất ngờ trước cơn lũ lớn, có thể nói là 100 năm mới xảy ra. Mọi thứ đều ở trạng thái “bị động”, dẫn đến công tác phòng, chống và ứng cứu gặp nhiều khó khăn, lúng túng. Do đó, năm 2026, tỉnh Khánh Hòa đã chỉ đạo các cơ quan chức năng của tỉnh chủ động rà soát công tác phòng, chống lũ lụt trên cơ sở quy luật, mùa mưa lũ ở tỉnh Khánh Hòa.

Tại Hội nghị triển khai công tác phòng thủ dân sự tỉnh Khánh Hòa năm 2026, ông Trần Phong, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa nêu vấn đề từ thực tiễn: “Đúc kết kinh nghiệm từ thực tiễn để nói rằng, hậu quả xảy ra trong bão lũ rất khủng khiếp, đôi khi không còn cơ hội để sửa sai, bởi vì liên quan đến tính mạng của người dân. Lãnh đạo các địa phương phải nhận thức rõ trách nhiệm cao nhất trong triển khai phòng, chống thiên tai năm 2026. Có 3 giai đoạn phòng, chống thiên tai, gọi là trước-trong-sau. Thời gian 2-3 ngày trước khi xảy ra bão lũ phải tập trung “phòng”. Nói một cách đơn giản theo dân gian, mình phải chủ động tránh né, càng né ra xa thì càng tốt”.

Từ kinh nghiệm tại quê hương ông Trần Phong ở tỉnh Quảng Trị, nơi gần như năm nào cũng xảy ra bão lũ lớn, ông có cái nhìn khá thực tế về công tác phòng, chống bão lũ. Theo chia sẻ của ông, cán bộ lãnh đạo phải biết được và dự kiến địa phương của mình nước lũ sẽ đổ từ nguồn nào về. Chẳng hạn, thượng nguồn sông Cái có hai nhánh sông, một nhánh tiếp giáp với tỉnh Lâm Đồng, nhánh sông Chò có nước từ tỉnh Đắk Lắk đổ qua. Rừng núi rộng lớn có mưa, nước sẽ dồn về sông Cái. Vì vậy, phải nắm được lượng mưa ở thượng nguồn, nước lũ sẽ đổ về theo từng giai đoạn. Thấy trời vẫn còn mưa lớn thì chắc sẽ có lũ lớn.

Theo ông Trần Phong, khi có mưa lũ phải vận động, hướng dẫn người dân đến những nơi cao, nhà cao tầng để tránh trú. Trước mùa lũ, cần cử cán bộ chuẩn bị đầy đủ các loại phương tiện phòng, chống lụt bão, kể cả phối hợp với ngư dân, doanh nghiệp vận tải, du lịch vùng biển sẵn sàng ứng cứu khi cần thiết. Đây là lực lượng rất giỏi sử dụng mô tô nước, ca nô... Bài học từ trận lũ năm 2025 vẫn còn nguyên giá trị.

Ông Phong cũng thông tin, khi trời đang nắng phải làm tốt công tác “phòng”, xác định rõ nơi nào sẽ đặt sở chỉ huy tiền phương phòng, chống lũ. Tại đó phải có đủ diện tích để bố trí các loại thiết bị, phương tiện và những nhu yếu phẩm cần thiết, sẵn sàng cung ứng cho người dân trong cả vùng bị ngập lũ. “Khi lũ lớn xảy ra, cứu dân ở trong đô thị khó hơn ở địa bàn nông thôn, vì địa hình có nhiều dây điện, mái tôn, đường hẹp, có nhiều dòng nước chảy mạnh... Do đó, cần nêu cao tinh thần tình làng nghĩa xóm, khu phố tự giúp đỡ lẫn nhau, nhà cao tầng mở rộng cửa đón bà con xung quanh”-ông Phong nhấn mạnh.

Cán bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Khánh Hòa giúp đỡ người già di chuyển đến nơi an toàn trong trận lũ lớn năm 2025. Ảnh: Lệ Giang

Càng cụ thể sẽ giảm tổn thất

Từ thực tiễn phòng, chống bão lũ nhiều năm cho thấy, nếu không chuẩn bị tốt ngay từ đầu mùa mưa lũ, khi xảy ra lũ lớn đổ về vào ban đêm sẽ rất dễ rơi vào thế bị động. Chính vì vậy, ông Nguyễn Việt Hùng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa yêu cầu các địa phương, đơn vị trong toàn tỉnh phải chuẩn bị cụ thể, sát thực tế.

“Ngay tại xã, phường phải liệt kê cụ thể các đầu việc phòng, chống bão lũ. Theo đó, công tác chuẩn bị vật tư, máy móc, áo quần, lương thực... phải được thực hiện ngay trong những tháng mùa hè. Thôn, tổ dân phố báo cáo thực lực phòng, chống bão theo văn bản, đừng tin tưởng tuyệt đối. Lãnh đạo địa phương phải xuống tận nơi “mắt thấy, tai nghe, tay sờ” vào các loại phương tiện, thiết bị phòng, chống bão lũ. Chẳng hạn, thôn B báo cáo đã chuẩn bị 4 chiếc xuồng, 100 áo phao... thì xã, phường phải xuống kiểm tra, nhìn thấy chúng được đặt ở chỗ nào, nhà số mấy và có còn hoạt động tốt không? Tránh tình trạng báo cáo có đủ “quân số”, nhưng khi lũ về lại không sử dụng được”-ông Nguyễn Việt Hùng yêu cầu.

Tỉnh Khánh Hòa có nhiều hồ chứa nước thủy lợi ở đầu nguồn. Nhiều năm qua, địa phương phải giải "bài toán” giữ nước và xả lũ để bảo vệ đập, nhưng việc xả lũ cũng có thể gây ngập lụt tại khu dân cư ở vùng hạ du. “Đơn vị quản lý hồ chứa phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Dự báo thời tiết Nam Trung Bộ để nắm chắc dự báo lượng mưa theo từng giai đoạn, từ đó có phương pháp vận hành hồ chứa an toàn, khoa học, xả lũ để bảo vệ đập, nhưng làng mạc không bị ngập sâu. Vì vậy, cần các chuyên gia tính toán thời điểm xả lũ ở hồ chứa, để khi nước về đến cửa biển sẽ gặp thủy triều xuống. Nếu xả lũ gặp triều cường cao thì chẳng khác nào tạo thêm một con đê khổng lồ giữ nước. Mọi tính toán vừa phải sát thực tiễn, vừa bảo đảm tính khoa học thì mới có thể giảm được thiệt hại”-ông Hùng khẳng định.