Khánh Hòa: Phát huy giá trị chỉ dẫn địa lý 'Ninh Thuận' cho sản phẩm nha đam
Lá nha đam tươi và thạch nha đam từ vùng đất cát nam Khánh Hòa (Ninh Thuận cũ) vừa chính thức có văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý “Ninh Thuận”. Đây cũng là sản phẩm thứ tư của tỉnh Khánh Hòa nhận chỉ dẫn địa lý sau nho, thịt cừu “Ninh Thuận” và ốc hương “Khánh Hòa”.

Nông dân bên cánh đồng nha đam. (Ảnh: Ban tổ chức)
Việc công bố và công nhận chỉ dẫn địa lý cũng là cơ sở pháp lý để bảo vệ danh tiếng sản phẩm. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra thách thức lớn cho địa phương, trực tiếp là nông dân sản xuất, các hợp tác xã và doanh nghiệp sản xuất-kinh doanh sản phẩm khi quản lý và khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ này.
Kết quả này đến từ nhiệm vụ thuộc “Chương trình phát triển tài sản trí tuệ đến năm 2030”, do Viện Thổ nhưỡng Nông hóa (Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường) chủ trì, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Khánh Hòa phối hợp thực hiện từ tháng 12/2022.
Theo Thạc sĩ Lê Xuân Ánh, Chủ nhiệm nhiệm vụ, nha đam có mặt ở Ninh Thuận từ đầu thế kỷ XX và phát triển mạnh từ những năm 2000. Sản phẩm đã có nhãn hiệu chứng nhận từ năm 2019, nhưng sản xuất vẫn manh mún, liên kết còn lỏng lẻo. Nhóm nghiên cứu đã phân tích mẫu lá, thạch và đất trong vùng trồng, so sánh với vùng đối chứng.

Đại diện lãnh đạo địa phương nhận Văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý “Ninh Thuận” cho sản phẩm nha đam ngày 16/11/2026. Trước đó, Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 000160 cho sản phẩm theo Quyết định số 610/QĐ-SHTT ngày 27/10/2026. (Ảnh: Ban tổ chức)
Qua đó, nhóm đã xây dựng bản đồ khu vực địa lý tỷ lệ 1:25.000 gồm 9 phường, xã và nộp hồ sơ đăng ký vào cuối năm 2024. Vùng bảo hộ gồm các phường Đông Hải, Ninh Chử, Bảo An và các xã Phước Dinh, Phước Hữu, Vĩnh Hải, Ninh Hải, Thuận Bắc, Mỹ Sơn thuộc phía nam Khánh Hòa.
Nhân dịp nha đam chính thức được công nhận chỉ dẫn địa lý, ông Nguyễn Văn Bảy, Phó Cục trưởng Sở hữu trí tuệ khuyến cáo, mặc dù chỉ dẫn địa lý vừa là tài sản trí tuệ chung của cộng đồng, vừa là công cụ nâng cao danh tiếng và sức cạnh tranh của sản phẩm nhưng việc nhận văn bằng mới chỉ là bước khởi đầu.
Vì thế, theo Phó Cục trưởng Nguyễn Văn Bảy, Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa vẫn cần tiếp tục triển khai đồng bộ các khâu, từ tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc đến xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Người sản xuất cũng cần tuân thủ quy trình, giữ đúng các tiêu chí đã được bảo hộ.
Để địa phương có thể vận hành ngay, nhiệm vụ thuộc “Chương trình phát triển tài sản trí tuệ đến năm 2030” đã chuẩn bị dự thảo quy chế quản lý, bộ nhận diện và tem truy xuất, song song với xây dựng một cơ sở dữ liệu trực tuyến, cho phép đối chiếu sản lượng với số tem được cấp.
Liên quan nội dung này, Thạc sĩ Lê Xuân Ánh cho biết, văn bằng giúp chuyển cách quản lý từ dựa vào uy tín cá nhân sang dựa vào tiêu chí, hồ sơ và dữ liệu. Trên cơ sở đó, tem và logo sản phẩm phải gắn với nguồn gốc, sản lượng, chất lượng thực tế chứ không thể chỉ là yếu tố trang trí.

Sau nho, thịt cừu Ninh Thuận và ốc hương Khánh Hòa, nha đam là chỉ dẫn địa lý thứ tư của tỉnh Khánh Hòa. (Ảnh: Ban tổ chức)
Dịp này, Tiến sĩ Trần Thị Minh Thu, Phó Viện trưởng Thổ nhưỡng Nông hóa khẳng định, Viện sẽ tiếp tục đồng hành với địa phương trong chuyển giao kết quả nghiên cứu, quản lý chất lượng và phát triển bền vững vùng nguyên liệu.
Cũng dịp này, bày tỏ vui mừng trước việc lá nha đam tươi và thạch nha đam có văn bằng công nhận chỉ dẫn địa lý, ông Ngô Lành, nông dân xã Vĩnh Hải, địa bàn đang trồng nhiều nha đam và thuộc vùng bảo hộ khẳng định: “Có chỉ dẫn địa lý, nha đam địa phương sẽ được biết đến rộng rãi hơn, có nguồn gốc rõ ràng, nhờ đó, bà con nông dân chúng tôi cũng có thêm cơ sở để bán được giá ổn định, bớt phụ thuộc vào thương lái”.
Theo ông Lê Phước Đức, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Khánh Hòa, tới đây, Sở sẽ phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện, vận hành hệ thống quản lý và tem truy xuất nguồn gốc QR code. Các đơn vị trực thuộc Sở có trách nhiệm liên quan cũng sẽ tăng cường hướng dẫn kỹ thuật cho bà con trong vùng đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại nhằm đáp ứng mục tiêu của tỉnh là đưa nha đam Ninh Thuận vào các kênh phân phối cao cấp và xuất khẩu chính ngạch.

