Khánh Hòa: Sẵn sàng vui đón Lễ hội Katê 2026

Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Pô Klong Garai (phường Đô Vinh) - nơi diễn ra nghi thức chính của Lễ hội Katê hằng năm. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn náo nức chờ ngày hội lớn, nơi những nghi lễ truyền thống thiêng liêng hòa quyện cùng tiếng nhạc, điệu múa và các hoạt động văn hóa, thể thao đậm đà bản sắc dân tộc.

Chu đáo nghi lễ, sẵn sàng đón hội

Những ngày này, diện mạo các làng Chăm ở xã Phước Hữu đang khoác lên mình không khí rộn ràng trước thềm Lễ hội Katê. Những tuyến đường được chỉnh trang sạch đẹp, hệ thống chiếu sáng được rà soát, các phương án bảo đảm an ninh, trật tự và an toàn giao thông được triển khai đồng bộ. Tất cả đã sẵn sàng cho ngày hội truyền thống, đón đồng bào và du khách về chung vui.

Ông Võ Minh Tân, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phước Hữu cho biết, địa phương đã chỉ đạo các thôn, cơ quan, đơn vị phối hợp chuẩn bị chu đáo các điều kiện tổ chức lễ hội, tạo thuận lợi để chức sắc và đồng bào thực hiện nghi lễ trang nghiêm, an toàn, đúng phong tục truyền thống và quy định của Nhà nước.

Theo kế hoạch, chiều 9/10, lễ rước y trang từ xã Phước Hà về Đền trong, thôn Hữu Đức, sẽ mở đầu chuỗi nghi lễ Katê. Sáng 10/10, đoàn tiếp tục rước y trang từ Đền trong ra Đền ngoài Pô Inư Nưgar, thực hiện các nghi thức truyền thống. Cùng ngày, tại thôn Hậu Sanh, lễ rước y trang từ Đền trong lên Tháp Pô Rômê diễn ra từ sáng sớm, tiếp nối bằng nghi thức cúng lễ tại tháp.

Nghi thức Lễ rước y trang từ xã Phước Hà về Đền trong, thôn Hữu Đức, mở đầu của chuỗi nghi lễ Katê hằng năm. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Bí thư Đảng ủy xã Ninh Phước Nguyễn Hữu Tuấn cho biết, tại các làng Chăm đã sẵn sàng cho những nghi lễ truyền thống, trong đó, sáng 11/10, địa phương phối hợp Ban phong tục và các thôn tổ chức lễ rước y trang, lễ mở đền Pô Klaong Can. Cùng thời điểm, các làng Mỹ Nghiệp, Chung Mỹ và Bàu Trúc tổ chức lễ cúng Thần làng, gửi gắm ước vọng về cuộc sống bình an, mùa màng thuận lợi và cộng đồng no ấm.

Đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn chuẩn bị các món ăn truyền thống để dâng cúng trong dịp vui đón lễ hội Katê. (Ảnh: XANH NÚI)

Tại các di tích Chăm, không khí chuẩn bị cũng khẩn trương không kém. Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa tỉnh Khánh Hòa phối hợp Hội đồng chức sắc, Ban phong tục và các cơ quan, địa phương hoàn tất những phần việc phục vụ Lễ hội Katê tại Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Pô Klong Garai (phường Đô Vinh) và Di tích quốc gia tháp Pô Rômê. Từ không gian hành lễ, cảnh quan môi trường đến công tác đón tiếp, bảo đảm an ninh, trật tự đều được chú trọng, vừa tạo điều kiện để đồng bào thực hành tín ngưỡng, vừa đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu di sản của du khách.

Rộn ràng sắc màu ngày hội

Nếu phần lễ là khoảng lặng thiêng liêng để cộng đồng tưởng nhớ các vị thần và tiền nhân, thì phần hội lại mang đến nhịp điệu tươi vui, náo nức, làm nên sức sống riêng của Katê. Những ngày trước chính lễ, khắp các thôn, làng Chăm đã rộn ràng các hoạt động giao lưu văn hóa, thể thao, thu hút đông đảo người dân tham gia.

Từ ngày 5 đến 9/10, tại xã Phước Hữu, các sân bóng chuyền, bóng đá trở thành điểm hẹn của những cuộc tranh tài sôi nổi. Người dân thôn Hữu Đức hào hứng với các trận bóng chuyền; thôn Hậu Sanh tổ chức giao lưu bóng đá nam, nữ; các thôn Như Bình, Như Ngọc cũng hòa mình vào không khí thể thao sôi nổi. Đặc biệt, ngày 9/10, đồng bào hai thôn Hữu Đức và Hậu Sanh sẽ cùng tham gia đồng diễn múa hát tập thể, tạo điểm nhấn vui tươi trước ngày chính lễ. Qua đó, niềm vui đón Katê không chỉ tập trung ở những địa điểm hành lễ mà còn lan tỏa đến từng thôn, xóm.

Năm nay, không gian lễ hội tại xã Ninh Phước càng thêm phong phú khi Lễ hội Katê được tổ chức gắn với Lễ hội gốm Chăm Bàu Trúc lần thứ I. Từ ngày 10 đến 12/10, hàng loạt hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và trải nghiệm nghề truyền thống sẽ diễn ra, tạo điểm nhấn hấp dẫn cho người dân và du khách.

Nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật truyền thống, tạo điểm nhấn hấp dẫn cho người dân và du khách. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Tại đây, những sản phẩm gốm thủ công độc đáo, tấm thổ cẩm rực rỡ sắc màu, các sản phẩm OCOP và món ăn truyền thống sẽ cùng hội tụ trong không gian trưng bày, giới thiệu văn hóa Chăm. Các hoạt động trình diễn nghệ thuật làm gốm, thi đấu thể thao, trò chơi dân gian, vẽ tranh thiếu nhi, viết chữ Chăm đẹp, tiếng hát dân ca Chăm, thiếu nữ Chăm duyên dáng và thi tay nghề làm gốm hứa hẹn mang đến một ngày hội đa sắc màu. Những hoạt động này còn góp phần khơi dậy niềm tự hào, ý thức gìn giữ di sản trong cộng đồng.

Đặc biệt, việc đưa các làng nghề truyền thống vào không gian lễ hội mở ra cơ hội để du khách trực tiếp khám phá đời sống văn hóa Chăm. Tại các điểm trải nghiệm, du khách có thể gặp các nghệ nhân, tận mắt chứng kiến từng công đoạn tạo hình gốm, dệt nên những tấm thổ cẩm mang hoa văn truyền thống, đồng thời lắng nghe câu chuyện về nghề được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Du khách có thể gặp các nghệ nhân, tận mắt chứng kiến từng công đoạn dệt nên những tấm thổ cẩm mang hoa văn truyền thống, đồng thời lắng nghe câu chuyện về nghề được trao truyền qua nhiều thế hệ. (Ảnh: XANH NÚI)

Những công việc ấy đang góp phần biến lễ hội thành không gian kết nối di sản với đời sống, tạo thêm cơ hội quảng bá văn hóa và phát triển sinh kế cho người dân địa phương.

Đánh thức sức sống di sản

Không chỉ hiện diện trong các nghi lễ truyền thống và sinh hoạt cộng đồng, văn hóa Chăm còn được giới thiệu rộng rãi hơn thông qua các hoạt động trưng bày, triển lãm tại những di tích lịch sử, văn hóa tiêu biểu, góp phần làm phong phú hành trình khám phá di sản của du khách.

Ông Nguyễn Trung Nghĩa, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa tỉnh Khánh Hòa cho biết, bên cạnh việc phục vụ các nghi lễ, đơn vị đặc biệt chú trọng công tác thuyết minh, trưng bày, giúp người dân và du khách hiểu sâu hơn về giá trị lịch sử, văn hóa của các di tích. Các bộ phận chuyên môn được phân công chuẩn bị cơ sở vật chất, chỉnh trang cảnh quan, hướng dẫn khách tham quan và phối hợp bảo đảm an ninh, trật tự suốt thời gian diễn ra lễ hội.

Trong dòng chảy văn hóa của đồng bào Chăm theo đạo Bà-la-môn, Katê không đơn thuần là một ngày hội mà còn là dịp để cộng đồng hướng về cội nguồn, tri ân các vị thần, tiền nhân và vun đắp tình đoàn kết. Từ không gian linh thiêng của đền, tháp đến từng ngôi nhà, từng làng quê, lễ hội kết nối các thế hệ bằng những phong tục, nghi thức và giá trị văn hóa được gìn giữ qua bao đời.

Lễ hội Katê là dịp để cộng đồng hướng về cội nguồn, tri ân các vị thần, tiền nhân và vun đắp tình đoàn kết. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Lễ hội Katê là lễ hội truyền thống quan trọng của đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn, được tổ chức vào ngày 1 tháng 7 Chăm lịch hằng năm, gắn với đời sống tín ngưỡng, tâm linh và sinh hoạt cộng đồng, từ đền, tháp đến làng và từng gia đình.

Katê đang đến gần. Trên những miền quê Chăm, công việc chuẩn bị đã dần hoàn tất, lòng người thêm náo nức đợi chờ. Rồi đây, tiếng trống ginăng, tiếng kèn saranai sẽ ngân vang giữa không gian đền, tháp cổ kính; những bộ trang phục truyền thống rực rỡ cùng các điệu múa uyển chuyển sẽ làm bừng sáng không khí ngày hội. Trong niềm vui sum họp, những giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được đánh thức, trao truyền và lan tỏa, khẳng định sức sống bền bỉ của di sản Chăm trong đời sống đương đại.

Diện mạo các làng Chăm ở xã Phước Hữu đang khoác lên mình không khí rộn ràng trước thềm Lễ hội Katê.

Năm 2017, Lễ hội Katê của người Chăm được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình lễ hội truyền thống. Việc tổ chức lễ hội trang trọng, kết hợp với các hoạt động trải nghiệm, quảng bá văn hóa đang góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng, đồng thời mở ra hướng phát huy giá trị văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững.