Khảo sát tại Khu Bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai

Mục tiêu nhằm khảo sát hiện trạng quản lý, bảo tồn tài nguyên rừng, phát triển du lịch sinh thái, quản lý dữ liệu điểm đến và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong quản lý, bảo tồn và phát triển du lịch sinh thái bền vững tại Khu Bảo tồn.

Đoàn khảo sát làm việc tại Khu Bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai. Ảnh: B.Nguyên

Khu Bảo tồn được thành lập từ năm 2004. Đây là Khu Bảo tồn nằm trong hệ thống rừng đặc dụng và di sản văn hóa của Việt Nam, thuộc tiểu vùng bảo tồn sinh thái khẩn cấp (khu vực SA5 - lưu vực sông Đồng Nai - WWF), trong hệ sinh thái Trường Sơn, một trong 200 vùng sinh thái quan trọng trên thế giới cần được ưu tiên bảo tồn và phát triển được xác định bởi Quỹ Bảo tồn Việt Nam; đồng thời được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc (UNESCO) công nhận là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Đồng Nai năm 2011.

GS.TS Ngô Thị Phương Lan, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: B.Nguyên

Đây là Khu Bảo tồn duy nhất trong cả nước, vừa quản lý diện tích rừng, đất lâm nghiệp, vừa quản lý diện tích đất ngập nước nội địa rộng lớn và đặc biệt quản lý 3 di tích lịch sử, văn hóa cấp quốc gia, 1 di tích cấp tỉnh gồm: Di tích Khu ủy miền Đông Nam Bộ; Di tích Trung ương Cục miền Nam; Di tích Địa đạo Suối Linh; Di tích Khảo cổ học Suối Linh. Năm 2011, cùng với Vườn quốc gia Cát Tiên, Khu Bảo tồn được công nhận là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới thứ 580 của thế giới và là Khu dự trữ sinh quyển thứ 8 của Việt Nam. Tháng 9-2025, Khu Bảo tồn vinh dự được công nhận là Vườn Di sản Asean tại Hội nghị Bộ trưởng Môi trường Asean lần thứ 18 diễn ra tại Malaysia.

Đại diện Khu Bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai báo cáo tại buổi làm việc. Ảnh: B.Nguyên

Tổng diện tích tự nhiên của Khu Bảo tồn gần 100,6 ngàn hécta, trong đó diện tích mặt nước hồ Trị An hơn 32,5 ngàn hécta. Khu Bảo tồn đa dạng về hệ sinh thái, đa dạng nguồn gen, đa dạng các loài động, thực vật với nhiều loài thuộc nhóm nguy cấp, quý, hiếm.

Theo Đề án Du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí của Khu Bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai giai đoạn 2021-2030, định hướng sản phẩm du lịch sinh thái gồm có 9 loại sản phẩm du lịch: Du lịch sinh thái, khám phá thiên nhiên; Du lịch nghỉ dưỡng, sinh thái hồ; Du lịch văn hóa gắn liền với Di tích lịch sử cách mạng và văn hóa cộng đồng dân tộc thiểu số; Du lịch thể thao và khám phá; Du lịch vui chơi giải trí tổng hợp; Du lịch sinh thái kết hợp hội nghị, hội thảo, sự kiện; Du lịch cộng đồng; Du lịch chuyên đề khoa học, nghiên cứu, thực tập, giáo dục môi trường; Các dịch vụ nhà hàng ăn uống, ẩm thực, mua sắm và các dịch vụ khác phục vụ du khách.

Đoàn khảo sát dâng hương tại Khu di tích Trung ương cục miền Nam. Ảnh: B.Nguyên

Mục tiêu nhằm khai thác, phát huy tiềm năng, lợi thế về tài nguyên thiên nhiên, tài nguyên văn hóa, di tích lịch sử tại Khu Bảo tồn trên cơ sở bảo tồn, phát triển bền vững và huy động mọi nguồn lực trong xã hội để bảo vệ phát triển rừng, bảo tồn thiên nhiên và phát triển du lịch. Triển khai mô hình quản lý du lịch sinh thái thông minh, ứng dụng chuyển đổi số, bản đồ số du lịch rừng, vé điện tử, giám sát môi trường bằng IoT, bảo đảm 100% diện tích rừng được quản lý, bảo vệ bền vững.

UBND phường Trị An kiến nghị về quy hoạch rừng, đặc biệt chuyển đổi hơn 1 ngàn hécta rừng sản xuất hiện chủ yếu giao cho người dân trồng xoài, điều sang đất thương mại dịch vụ, tạo thuận tiện để địa phương thu hút đầu tư phát triển kinh tế, du lịch.

Đoàn khảo sát tham quan tại Khu di tích Trung ương cục miền Nam. Ảnh: B.Nguyên

Theo GS.TS Ngô Thị Phương Lan, chương trình nghiên cứu, khảo sát, lắng nghe kiến nghị của địa phương, của Khu Bảo tồn rất quan trọng, là cơ sở thực tiễn để đề xuất giải pháp phát huy nguồn lực của Khu Bảo tồn. Nội dung quan trọng là ứng dụng khoa học - công nghệ trong rà soát, quản lý rừng; khoa học - công nghệ trong việc tích hợp tất cả dữ liệu phục vụ cho việc quản lý rừng, quản lý liên quan đến chức năng, nhiệm vụ bảo tồn, nghiên cứu, phát triển hệ sinh thái. Khu Bảo tồn đã có những hoạt động bảo tồn, trồng rừng, nghiên cứu để chuyển giao những tri thức nhằm thay đổi nhận thức của xã hội về phát triển bền vững đến các thế hệ. Bên cạnh đó, cần có giải pháp bền vững phát triển du lịch sinh thái, phát triển sinh kế cho cộng đồng dân cư gắn với Khu Bảo tồn.