Khát vọng bình yên từ những lớp học nội trú

Tầm nhìn chiến lược bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa

Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ và tuyến biên giới Tây Nam có một đặc điểm chung: Địa hình chia cắt, hạ tầng giao thông kết nối còn hạn chế, dân cư phân bố thưa và phần lớn sống dựa vào kinh tế nông, lâm nghiệp. Tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo ở nhiều địa bàn vẫn cao hơn mặt bằng chung cả nước. Với học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đặc biệt là trẻ mồ côi sau các đợt thiên tai, sạt lở hoặc dịch bệnh, khoảng cách giữa nhà và trường không chỉ đo bằng cây số mà còn đo bằng khả năng gia đình các em có thể duy trì việc học hay không. Đây là thực trạng vận hành như một điểm nghẽn kép: Vừa là vấn đề an sinh xã hội, vừa là tiền đề của những rủi ro an ninh nếu không được xử lý kịp thời.

Hiện thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đang đan xen tại những địa bàn này. Nơi dân trí và sinh kế còn thấp luôn là mục tiêu bị các thế lực phản động, thù địch lợi dụng: Kích động tư tưởng ly khai, truyền đạo trái phép, lợi dụng vấn đề dân tộc và tôn giáo để chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Tội phạm mua bán người, tội phạm ma túy và tội phạm xuyên biên giới cũng thường nhắm vào thanh thiếu niên thiếu hiểu biết pháp luật, thất học hoặc rơi vào hoàn cảnh gia đình tan vỡ, biến các em thành mắt xích bị lôi kéo vào đường dây phạm tội. Nhận diện đúng mối liên hệ này là điểm khởi đầu để hiểu vì sao một chủ trương giáo dục lại được đặt trong khuôn khổ công tác an ninh của lực lượng Công an nhân dân.

Cùng với đó là điểm nghẽn mang tính lịch sử về công tác cán bộ cơ sở. Nhiều địa bàn vùng cao, vùng biên vẫn thiếu nguồn cán bộ người dân tộc thiểu số tại chỗ đạt chuẩn cả về trình độ học vấn phổ thông, chuyên môn nghiệp vụ lẫn bản lĩnh chính trị. Cán bộ được tăng cường từ miền xuôi lên, dù nhiệt huyết, cũng phải đối mặt với rào cản về tiếng nói, chữ viết và am hiểu phong tục tập quán, khiến hiệu quả công tác dân vận có lúc chưa đi sâu vào đời sống của đồng bào. Bài toán nguồn cán bộ tại chỗ, vì vậy, không thể giải quyết trong ngắn hạn bằng biện pháp hành chính đơn thuần, mà đòi hỏi một hướng đi bắt đầu từ chính thế hệ trẻ của các địa bàn này.

Năm học 2026 - 2027, nhà trường tuyển sinh 1.020 chỉ tiêu dành cho học sinh thuộc diện chính sách, học sinh dân tộc thiểu số và trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt tại các tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai, Lâm Đồng và Quảng Ngãi. (Ảnh: Trang thông tin điện tử Công an tỉnh Đắk Lắk)

Trên cơ sở quán triệt Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, giữ nước từ khi nước chưa nguy, và tinh thần Nghị quyết 12-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng lực lượng Công an nhân dân thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, Đảng ủy Công an Trung ương đã ban hành đề án tổ chức hệ thống Trường Văn hóa Công an nhân dân trên phạm vi cả nước. Đây là văn kiện đánh dấu một chuyển hóa rõ rệt trong tư duy an ninh: Từ chỗ chủ yếu đối phó, xử lý hậu quả khi sự việc đã xảy ra, sang chủ động kiến tạo môi trường an ninh, hòa bình và an sinh bền vững ngay từ gốc rễ.

Bản chất chính trị của đề án nằm ở việc khẳng định quan điểm cụ thể của Đảng: An ninh quốc gia gắn liền mật thiết với an ninh con người, việc bảo vệ vững chắc biên cương Tổ quốc phải bắt đầu từ chăm lo, giáo dưỡng thế hệ tương lai của đồng bào tại vùng khó khăn, biên giới. Nói cách khác, mỗi lớp học nội trú được mở ra không chỉ là một cơ sở giáo dục, còn là mắt xích trong chiến lược bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa mà Đảng đã xác định. Bởi, nơi biên cương, mỗi nếp nhà nép bên sườn đồi thực chất là một "cột mốc sống", mỗi bước chân đi nương là một "tai mắt" giữ gìn an ninh trật tự. Khi lòng dân đã thuận, thế trận an ninh nhân dân tự khắc trở thành pháo đài bất khả xâm phạm.

Tư duy quản trị mới - Thực hành tiết kiệm và mô hình ưu việt

Việc phân bổ hệ thống Trường Văn hóa Công an nhân dân không đặt theo địa giới hành chính đơn thuần, mà gắn với không gian địa bàn an ninh, quốc phòng trọng yếu của cả nước. Trường Văn hóa Công an nhân dân I được kiện toàn trên cơ sở trường văn hóa truyền thống tại Thái Nguyên, giữ vai trò nòng cốt cho khu vực Đông Bắc và miền núi phía Bắc. Trường Văn hóa Công an nhân dân II đặt tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, giải quyết nhu cầu về dân trí và nguồn lực cho đồng bào các dân tộc Tây Nguyên. Trường Văn hóa Công an nhân dân III đặt tại thành phố Cần Thơ, phục vụ địa bàn sông nước Tây Nam Bộ. Trường Văn hóa Công an nhân dân IV đặt tại Tây Ninh, địa bàn cửa ngõ biên giới Tây Nam. Trường Văn hóa Công an nhân dân V đặt tại Thành phố Hồ Chí Minh, hướng tới trẻ em yếu thế, mồ côi chịu tổn thương tại khu vực đô thị hóa cao. Trường Văn hóa Công an nhân dân VI đặt tại Nghệ An, đảm nhận vùng đất được ví là "chảo lửa, túi mưa" của Bắc Trung Bộ. Song song với sáu cơ sở này, Bộ Công an tiếp tục khảo sát, nghiên cứu mở rộng mạng lưới tại một số địa phương khác, trong đó có Tuyên Quang, Đồng Nai và Lào Cai.

Ngày 17/9/2026, Bộ Công an đã cử đoàn công tác khảo sát phương án thành lập Trường Văn hóa Công an nhân dân số 8 tại trụ sở cũ của UBND tỉnh Lào Cai (thuộc phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai). Ảnh: Thanh Tuấn (Công an tỉnh Lào Cai)

Sau những đợt sắp xếp, tinh gọn bộ máy hành chính, bài toán xử lý trụ sở dôi dư luôn là phép thử hóc búa đối với nhiều địa phương: Giữ lại thì lãng phí nguồn lực duy tu, chuyển đổi công năng thì vướng cơ chế, còn bán đấu giá lại chẳng hề dễ dàng. Tại Lào Cai, khu trụ sở cũ của UBND tỉnh ở phường Cam Đường từng rơi vào khoảng lặng như thế sau khi các cơ quan chuyển về trung tâm hành chính mới. Quỹ đất rộng, các dãy nhà làm việc kiên cố cùng hạ tầng đồng bộ đứng trước nguy cơ xuống cấp theo thời gian.

Thế nhưng, một hướng mở bất ngờ xuất hiện khi đoàn công tác của Bộ Công an phối hợp cùng chính quyền địa phương khảo sát thực địa để hiện thực hóa đề án thành lập Trường Văn hóa Công an nhân dân số 8. Thay vì lập dự án xây mới từ đầu – đồng nghĩa với hàng trăm tỷ đồng giải phóng mặt bằng, san đồi bạt núi và chu kỳ thi công kéo dài nhiều năm – việc "bắt tay" tiếp quản một cơ ngơi hành chính sẵn có là lời giải trúng hai đích. Quyết định này không chỉ cắt phăng những chi phí đầu tư công tốn kém, thực hiện đúng tinh thần chống lãng phí, mà còn kịp thời đánh thức khối tài sản công đang “đóng băng” thành không gian học tập cho con em đồng bào vùng cao.

Khác với các trường phổ thông dân tộc nội trú thông thường, mô hình trường văn hóa trong lực lượng vũ trang mang một sứ mệnh đặc biệt. Tại đây, rào cản lớn nhất khiến nhiều học sinh miền núi phải bỏ học giữa chừng – gánh nặng chi phí – được dỡ bỏ hoàn toàn. Từ bữa ăn, tấm áo, đồ dùng học tập cho đến bảo hiểm và chế độ chăm sóc y tế đều được ngành công an đài thọ trọn vẹn.

Bên trong những lớp học tương lai ấy, các em được học theo khung chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tiếp cận sớm với tin học, ngoại ngữ, giáo dục STEM và kỹ năng số, được rèn trong môi trường kỷ luật nghiêm của lực lượng vũ trang. Nếp sống nội trú, tính tự lập, ý thức tổ chức và tinh thần đồng đội được uốn nắn mỗi ngày.

Sự chuyển giao từ một trụ sở hành chính cũ thành mái trường nội trú vì thế mang ý nghĩa vượt xa câu chuyện kỹ thuật quản lý đất đai. Đó là sự đầu tư căn cơ cho con người để những đứa trẻ lớn lên sẽ trở thành nguồn cán bộ am hiểu phong tục, vững vàng bản lĩnh, trở về giữ bình yên cho chính quê hương mình. Một tài sản công dôi dư được tái sinh, một thế trận lòng dân nơi biên cương tiếp tục được bồi đắp.

Cánh cổng Trường Văn hóa Công an nhân dân mở ra đón những phận đời nơi phên giậu Tổ quốc. Đó là những đứa trẻ mồ côi cả cha lẫn mẹ sau những trận lũ quét, sạt lở kinh hoàng hay dịch bệnh nghiệt ngã; là con em các gia đình thương binh, liệt sĩ, người có công với cách mạng; hay những đứa trẻ lớn lên ở các xã vùng biên đặc biệt khó khăn, thuộc diện đồng bào dân tộc thiểu số rất ít người.

Bác Hồ từng dạy: "Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công". Nhưng chữ "khéo" ở vùng cao không đo đếm bằng những lời hô hào đao to búa lớn hay báo cáo trên giấy, mà hiển hiện sinh động qua bữa cơm đủ chất, manh áo ấm và nụ cười rạng rỡ của những đứa trẻ nghèo khi cắp sách tới trường.

Trách nhiệm nêu gương và mệnh lệnh từ trái tim

Để đề án đi vào thực tế, Đảng ủy Công an Trung ương đã thành lập Ban Chỉ đạo chuyên trách, giao chỉ tiêu cụ thể cho các cục nghiệp vụ liên quan, từ tổ chức cán bộ, đào tạo, kế hoạch tài chính đến quản lý xây dựng và doanh trại. Tại Lào Cai, quá trình khảo sát, xúc tiến thành lập Trường Văn hóa Công an nhân dân số VIII có sự tham gia phối hợp của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh, Công an tỉnh cùng Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Xây dựng, Sở Nội vụ và các địa phương liên quan. Ba nhóm nhiệm vụ đang được triển khai song song: Hoàn thiện quy chế tổ chức bộ máy, chức năng nhiệm vụ và khung vị trí việc làm; thẩm định an toàn công trình, thiết kế cải tạo chuyển đổi công năng các khối nhà làm việc cũ sang phòng học, ký túc xá, nhà ăn và khu rèn luyện thể thao; đồng thời rà soát, tuyển chọn giáo viên văn hóa đạt chuẩn kết hợp điều động cán bộ quản lý học viên có phẩm chất đạo đức và năng lực sư phạm phù hợp.

Trụ sở UBND tỉnh Lào Cai (trước đây), nay thuộc phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai dự kiến là nơi đặt Trường Văn hóa CAND VIII sau khi trường được thành lập (Ảnh: Cổng thông tin điện tử tỉnh Lào Cai).

Mục tiêu đặt ra là hoàn thiện thủ tục pháp lý, cơ sở vật chất và tổ chức bộ máy để có thể đón học sinh ngay trong học kỳ II năm học 2026 - 2027. Đây là một mốc thời gian ngắn so với quy mô công việc phải hoàn thành, nhưng cũng chính là phép thử cho tinh thần đã nói là làm, làm ngay và làm dứt điểm mà lực lượng Công an nhân dân đặt ra cho chính mình trong việc triển khai đề án này.

Đề án tổ chức hệ thống Trường Văn hóa Công an nhân dân, tỉnh Lào Cai là một lát cắt cụ thể, cho thấy cách tiếp cận nhất quán: Gắn nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia với trách nhiệm chăm lo con người, gắn thực hành tiết kiệm, chống lãng phí tài sản công với hiệu quả phục vụ Nhân dân, gắn công tác dân vận với việc chuẩn bị nguồn cán bộ lâu dài cho cơ sở. Điều đó cũng khẳng định dấu ấn của một chủ trương hợp lòng dân.

Phía sau khuôn viên trường nội trú là tầm nhìn chiến lược dài hơi về bài toán cán bộ. Những học sinh bước ra từ ngôi trường này là nguồn tuyển chất lượng cao, có bản lĩnh chính trị vững vàng để tiếp tục học lên các học viện, trường đại học của lực lượng vũ trang. Nhưng giá trị lớn hơn cả nằm ở ngày trở về. Một bộ phận các em sau khi hoàn thành chương trình đào tạo sẽ trở thành những cán bộ cốt cán trong cấp ủy, chính quyền cơ sở. Lâu nay, "nút thắt" lớn nhất của bộ máy hành chính vùng cao là thiếu cán bộ vừa có trình độ văn hóa, vừa thông thuộc phong tục tập quán lại nói rành rẽ tiếng nói của đồng bào mình. Mái trường văn hóa sẽ tháo gỡ triệt để nút thắt ấy khi tôi luyện nên những con người hội đủ ba yếu tố: Tri thức vững vàng, kỷ luật thép và dòng máu gắn bó ruột thịt với quê hương.

Không dừng lại ở việc nuôi dạy những đứa trẻ có hoàn cảnh đặc biệt, mô hình trường văn hóa nội trú chính là bệ phóng nhân văn, lặng lẽ ươm mầm những "hạt giống" để mai này cắm sâu vào lòng đất mẹ biên cương, giữ yên từng tấc đất quê nhà. Khát vọng bình yên của những vùng biên cương, xét đến cùng, không phải là khái niệm trừu tượng trên văn bản, đang được đo bằng những việc làm cụ thể: Một trụ sở hành chính cũ được chuyển công năng thành lớp học, một đứa trẻ mồ côi, hoàn cảnh khó khăn được đảm bảo điều kiện đến trường và một thế hệ cán bộ cơ sở đang được chuẩn bị ngay từ hôm nay.