Khát vọng nâng tầm công nghiệp văn hóa TP. HCM trong kỷ nguyên số

Nguồn dữ liệu quan trọng cho hoạch định chính sách

Từ thực tiễn quản lý của địa phương được xem là đầu tàu về sáng tạo nội dung số, bà Nguyễn Thị Thanh Thúy nhấn mạnh, những ý kiến tại Hội thảo cùng 73 tham luận gửi về không chỉ là nguồn tư liệu quý giá cho giới nghiên cứu mà còn là cơ sở quan trọng để các cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện chính sách phát triển văn hóa và công nghiệp văn hóa trong thời gian tới.

Bà Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM phát biểu tại Hội thảo “Triển khai Nghị quyết 80-NQ/TW – Phát triển công nghiệp văn hóa trong kỷ nguyên số”

Bà Nguyễn Thị Thanh Thúy đánh giá cao giá trị thực tiễn của hệ thống tham luận tại Hội thảo, cho rằng đây là nguồn dữ liệu có ý nghĩa đặc biệt đối với cơ quan quản lý nhà nước trong quá trình xây dựng chính sách.

Theo bà, những tham luận không chỉ phản ánh góc nhìn nghiên cứu mà còn cho thấy sự nhập cuộc của doanh nghiệp, chuyên gia, nhà quản lý trong việc tìm lời giải cho sự phát triển của công nghiệp văn hóa trong bối cảnh chuyển đổi số.

Bà Nguyễn Thị Thanh Thúy cho biết, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM sẽ tiếp tục nghiên cứu, trao đổi với các cơ quan liên quan cũng như các cơ sở đào tạo, đặc biệt là Trường Đại học Văn hóa TP.HCM để tham mưu xây dựng những chính sách phù hợp nhằm phát triển văn hóa nói chung và công nghiệp văn hóa của thành phố nói riêng.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Thúy, điều đáng chú ý của Hội thảo không chỉ nằm ở số lượng tham luận mà còn ở sự đa dạng của tiếng nói tham gia. Các doanh nghiệp sáng tạo nội dung, nghệ sĩ, nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý đã cùng chia sẻ góc nhìn về bản sắc, lợi thế cạnh tranh và giá trị cốt lõi của thương hiệu văn hóa.

Thông tin về việc triển khai Nghị quyết 80-NQ/TW tại địa phương, bà Nguyễn Thị Thanh Thúy cho biết, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tham mưu cho Thành ủy và UBND TP.HCM xây dựng chương trình hành động triển khai nghị quyết.

Đến nay, chương trình hành động đã được ban hành, đồng thời UBND thành phố cũng đã có kế hoạch triển khai cụ thể. Các sở, ngành và toàn bộ hệ thống chính trị trên địa bàn đều xây dựng kế hoạch riêng nhằm bảo đảm việc thực hiện Nghị quyết 80 diễn ra đồng bộ.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Thúy, trong bối cảnh TP.HCM bước vào giai đoạn phát triển mới với mô hình siêu đô thị và tổ chức chính quyền hai cấp, việc hoạch định các trung tâm đô thị trở thành những cực tăng trưởng mới đang được tích hợp trong quy hoạch thành phố đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Đặc biệt, bà Nguyễn Thị Thanh Thúy nhấn mạnh ý nghĩa của việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 09 về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới vào ngày 19.5 vừa qua. Đây là cơ sở chính trị quan trọng để thành phố thể chế hóa bằng các cơ chế đặc thù, trong đó có Luật Đô thị đặc biệt đang được lấy ý kiến chuyên gia và dự kiến trình Quốc hội xem xét trong thời gian tới.

PGS.TS. Lâm Nhân, Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa TP.HCM tặng hoa bà Nguyễn Thị Thanh Thúy

Bà cho rằng, luật này sẽ góp phần cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng, phát huy vai trò dẫn dắt đặc biệt của TP.HCM đối với cả nước, trong đó công nghiệp văn hóa được xác định là một trong những động lực tăng trưởng mới.

Những “nút thắt” cần tháo gỡ

Nhìn từ thực tiễn phát triển, bà Nguyễn Thị Thanh Thúy cho rằng TP.HCM đang sở hữu nhiều lợi thế nổi bật để phát triển công nghiệp văn hóa.

Trong đó, thành phố được xem là địa phương đi đầu cả nước về ngành công nghiệp sáng tạo nội dung số, bao gồm điện ảnh, truyền hình, trò chơi điện tử, nền tảng số và các hình thức sáng tạo mới. Cùng với đó là số lượng lớn doanh nghiệp sáng tạo nội dung và cộng đồng người dùng mạng xã hội đông đảo, tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Thúy, tốc độ tăng trưởng nhanh của lĩnh vực này đòi hỏi công nghiệp sáng tạo nội dung phải được nhìn nhận như một “động lực quan trọng” hay “quân bài chiến lược” trong xây dựng kinh tế văn hóa của TP.HCM.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, thành phố đang thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện nhằm hướng tới mô hình đô thị thông minh, bền vững vào năm 2030, với các nhiệm vụ trọng tâm như xây dựng chính quyền số, phát triển hạ tầng dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản trị đô thị.

Không chỉ có lợi thế về công nghệ và thị trường, TP.HCM còn là nơi hội tụ nguồn nhân lực sáng tạo lớn nhất cả nước.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Thúy, đội ngũ văn nghệ sĩ của thành phố được hình thành từ nhiều thế hệ kế tiếp nhau, tạo nên nền tảng sáng tạo phong phú. Hiện nay, các hội chuyên ngành văn học nghệ thuật của thành phố có hơn 6.700 hội viên, chưa kể số lượng lớn nghệ sĩ hoạt động tự do chọn TP.HCM là nơi lập nghiệp và sáng tạo.

“TP.HCM là vùng đất lành cho sáng tạo”, bà Nguyễn Thị Thanh Thúy nhận định, đồng thời cho rằng hệ thống di sản văn hóa phong phú, đa dạng của thành phố cũng là nguồn tài nguyên quý để phát triển công nghiệp văn hóa trong tương lai.

Các đại biểu tham dự hội thảo

Dù sở hữu nhiều tiềm năng, bà Nguyễn Thị Thanh Thúy cũng thẳng thắn chỉ ra nhiều khó khăn, vướng mắc đang cản trở sự phát triển của công nghiệp văn hóa. Trước hết là hành lang pháp lý.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Thúy, thời gian qua, việc thể chế hóa chủ trương của Đảng về công nghiệp văn hóa đã đạt được nhiều kết quả, nhiều quy định mới được nghiên cứu, ban hành nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn. Tuy nhiên, vẫn cần một hệ thống chính sách mạnh mẽ hơn về ưu đãi thuế, tín dụng, quỹ đầu tư sáng tạo và cơ chế đào tạo nhân lực.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM cho rằng công nghiệp văn hóa là lĩnh vực liên ngành, liên quan đến nhiều cơ chế quản lý khác nhau, song hiện nay Việt Nam chưa có một bộ luật hoàn chỉnh, thống nhất dành riêng cho lĩnh vực này.

“Đây là nội dung cần tiếp tục nghiên cứu, phối hợp với các cơ quan liên quan để tham mưu hoàn thiện trong thời gian tới”, bà Nguyễn Thị Thanh Thúy nói.

Một “điểm nghẽn” khác được bà Nguyễn Thị Thanh Thúy đặc biệt nhấn mạnh là hệ thống dữ liệu.

Theo bàNguyễn Thị Thanh Thúy, việc xây dựng hệ thống dữ liệu quốc gia về công nghiệp văn hóa hiện vẫn gặp nhiều khó khăn do lĩnh vực này trải rộng trên nhiều ngành nghề khác nhau. Việc thu thập, chuẩn hóa và quản lý dữ liệu về tài nguyên di sản hay sản phẩm sáng tạo chưa có sự thống nhất từ Trung ương tới địa phương.

Hiện nay, công nghiệp văn hóa chưa được đưa vào hệ thống thống kê quốc gia như một ngành cấp 1 mà vẫn phải bóc tách từ các nhóm ngành khác, khiến việc đánh giá quy mô, hiệu quả kinh tế gặp nhiều hạn chế.

Bà kiến nghị các cơ quan Trung ương nghiên cứu đưa công nghiệp văn hóa vào danh mục thống kê quốc gia theo hướng đồng bộ, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho quản lý và hoạch định chính sách.

“Chỉ khi có số liệu chính xác, chúng ta mới có thể đề ra nhiệm vụ và giải pháp phù hợp với thực tiễn vận hành”, bà Nguyễn Thị Thanh Thúy nhấn mạnh.

Khát vọng đưa TP.HCM lên bản đồ sáng tạo khu vực

Bên cạnh dữ liệu và thể chế, hạ tầng văn hóa cũng là vấn đề được bà Nguyễn Thị Thanh Thúy đề cập nhiều lần trong bài phát biểu.

TP.HCM đang tăng cường đầu tư mạnh mẽ vào các thiết chế văn hóa. Một trong những công trình tiêu biểu là rạp xiếc biểu diễn đa năng Phú Thọ với tổng mức đầu tư gần 1.500 tỉ đồng – được đánh giá thuộc nhóm công trình xiếc hiện đại hàng đầu thế giới.

Các diễn giả chia sẻ tại phiên thảo luận 1: “Khơi thông nguồn lực để phát triển công nghiệp văn hóa”

Công trình đã có những suất diễn đầu tiên và dự kiến ngày 12.6 sẽ ra mắt một vở xiếc đẳng cấp quốc tế lần đầu tiên tại Việt Nam.

Không dừng ở đó, thành phố đang hướng tới xây dựng hệ thống phim trường đạt chuẩn quốc tế, trung tâm hậu kỳ điện ảnh, khu phức hợp tổ chức sự kiện quy mô lớn nhằm từng bước hình thành trung tâm công nghiệp điện ảnh của TP.HCM.

Đáng chú ý, khu trung tâm hành chính và nhà hát lớn tại Thủ Thiêm cũng đã được khởi công, mở ra kỳ vọng về một thiết chế văn hóa tầm cỡ quốc tế trong tương lai gần.

Song song với đầu tư hạ tầng, bà Nguyễn Thị Thanh Thúy cho rằng sở hữu trí tuệ phải được xem là “tài sản chiến lược” của quốc gia trong phát triển công nghiệp văn hóa, bởi đây là yếu tố định hình giá trị và bảo đảm tính bền vững của các ngành công nghiệp nội dung.

Từ những đánh giá trên, bà Nguyễn Thị Thanh Thúy đề xuất một loạt giải pháp để thúc đẩy công nghiệp văn hóa TP.HCM.

Trong đó, việc TP.HCM trở thành Thành phố sáng tạo toàn cầu của UNESCO ở lĩnh vực điện ảnh được xem là cơ hội quan trọng để nâng tầm vị thế đô thị.

Đây không chỉ là danh hiệu quốc tế mà còn là điều kiện để thành phố xác lập mục tiêu lớn hơn: cạnh tranh không chỉ trong nước mà cả ở Đông Nam Á, châu Á và trên trường quốc tế.

“Chúng ta cần xác định vị trí của mình ở đâu trong khu vực, sản phẩm văn hóa của mình được thế giới nhìn nhận như thế nào”, bàNguyễn Thị Thanh Thúy nói.

TP.HCM hiện đang hoàn thiện chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa dựa trên quy hoạch tổng thể, đồng thời tăng cường liên kết vùng và hợp tác quốc tế.

Các diễn giả tham gia phiên thảo luận 2: “Bứt phá phát triển công nghiệp văn hóa trong kỷ nguyên số”

Một nhiệm vụ trọng tâm khác là triển khai 6 cam kết với UNESCO sau khi gia nhập mạng lưới Thành phố sáng tạo toàn cầu, từ phát triển bền vững đến thúc đẩy cộng đồng sáng tạo và bảo tồn giá trị văn hóa.

Đáng chú ý, thành phố cũng đang phối hợp với Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh TP.HCM và ngành giáo dục xây dựng đề án “Điện ảnh học đường”, đưa giáo dục thẩm mỹ nghệ thuật thông qua điện ảnh vào các cấp học nhằm nuôi dưỡng cảm thụ nghệ thuật và khơi dậy tình yêu điện ảnh cho thế hệ trẻ.

Bên cạnh đó, TP.HCM đang nghiên cứu mô hình Quỹ hỗ trợ phát triển công nghiệp văn hóa theo hướng đầu tư mạo hiểm có kiểm soát, chấp nhận rủi ro để thúc đẩy sáng tạo và mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực văn hóa.

Đây là hướng đi cần thiết bởi đầu tư cho văn hóa luôn chứa đựng yếu tố định tính, rủi ro và cần những cơ chế đặc thù hơn các lĩnh vực kinh tế thông thường.

Phát triển công nghiệp văn hóa là lĩnh vực rộng lớn, cần thêm nhiều hội thảo, tọa đàm để bổ sung luận cứ khoa học và thực tiễn. Chỉ khi có cơ chế phù hợp, nguồn lực đủ mạnh và sự phối hợp giữa nhà nước, doanh nghiệp, giới sáng tạo cùng các cơ sở đào tạo, công nghiệp văn hóa mới có thể thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới của TP.HCM trong kỷ nguyên số.