Khát vọng vươn tầm trong kỷ nguyên mới - Bài 1

Khu du lịch Bửu Long tại Đồng Nai là địa điểm vui chơi, khám phá thiên nhiên cuối tuần lý tưởng. Ảnh: Nhật Bình/TTXVN

Đặc biệt, vận hội càng thêm rộng mở khi Cảng hàng không quốc tế Long Thành chính thức “đập nhịp” vào cuối năm 2026, giữ vai trò động lực thúc đẩy các mô hình đô thị du lịch hiện đại và thu hút dòng khách quốc tế chi tiêu cao. Trong kỷ nguyên mới, Đồng Nai không chỉ hướng tới doanh thu du lịch 12.000 tỷ đồng mà còn chọn lối đi riêng với triết lý phát triển bền vững, quyết tâm xây dựng một hệ sinh thái du lịch thông minh dựa trên nền tảng trí tuệ nhân tạo (AI) và quản trị dữ liệu hiện đại; từ những tour du lịch sinh thái “thuận thiên” dưới tán rừng di sản đến lộ trình đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao theo tiêu chuẩn quốc tế.

Phóng viên TTXVN thực hiện chùm 3 bài viết với chủ đề “Khát vọng vươn tầm trong kỷ nguyên mới” nhằm phân tích 5 trụ cột chiến lược, khắc họa hành trình "lột xác" của Đồng Nai từ một “trạm dừng chân” công nghiệp thành trung tâm du lịch bền vững, đẳng cấp quốc tế và giàu bản sắc.

Bài 1: Cuộc chuyển mình lịch sử

Đồng Nai đang có cuộc chuyển mình mang tính lịch sử chưa từng có sau khi sáp nhập với tỉnh Bình Phước (cũ) và chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương cũng như việc Cảng hàng không quốc tế Long Thành đi vào hoạt động. Từ một địa phương thế mạnh về công nghiệp, Đồng Nai đang trỗi dậy mạnh mẽ để khẳng định vị thế là trung tâm du lịch sinh thái, đô thị và hàng không đẳng cấp quốc tế.

Vị thế mới, tầm nhìn mới

Đồng Nai nằm ở vị trí trung tâm của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, có vị trí kinh tế chiến lược, kết nối đa phương thức, quy mô kinh tế lớn, cơ cấu ngành bổ trợ, thu hút đầu tư mạnh, nguồn nhân lực dồi dào và tài nguyên thiên nhiên phong phú. Đặc biệt, với Cảng hàng không quốc tế Long Thành, Đồng Nai đang sở hữu một tài sản hạ tầng mà rất ít địa phương có được. Đồng thời, tỉnh còn sở hữu nguồn tài nguyên du lịch đa dạng và quy mô vượt trội như: khu dự trữ sinh quyển Vườn quốc gia Cát Tiên, Vườn quốc gia Bù Gia Mập, Làng du lịch cộng đồng Tà Lài, Khu Ramsar Bàu Sấu, hồ Trị An, hệ thống Khu di tích cách mạng Chiến khu Đ, Khu di tích quốc gia đặc biệt Căn cứ Bộ Chỉ huy Quân giải phóng miền Nam Việt Nam (Căn cứ Tà Thiết), Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai, Khu bảo tồn văn hóa dân tộc S’tiêng sóc Bom Bo… và 28 khu/điểm du lịch đang hoạt động.

Văn Miếu Trấn Biên là một trong những địa điểm được nhiều khách du lịch lựa chọn để chiêm ngưỡng, tìm hiểu về các giá trị văn hóa, lịch sử truyền thống của dân tộc ở Đồng Nai. Ảnh: Nhật Bình/TTXVN

Cùng đó, địa phương còn có nhiều dự án du lịch đang triển khai như: quần thể Dự án du lịch núi Chứa Chan và hồ Núi Le gồm sân golf, khu đô thị, khu phức hợp, khu vui chơi có tổng mức đầu tư lên đến 50.000 tỷ đồng; Khu du lịch Sơn Tiên vốn đầu tư ban đầu 15.000 tỷ đồng; Đề án Du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí Khu Bảo tồn thiên nhiên – văn hóa Đồng Nai với tổng mức đầu tư huy động chủ yếu từ nguồn vốn xã hội hóa gần 1.000 tỷ đồng…

Vừa trải nghiệm hành trình khám phá Vườn quốc gia Bù Gia Mập, du khách Trần Minh Vương (Thành phố Hồ Chí Minh) hào hứng chia sẻ, anh rất ấn tượng với vẻ đẹp nguyên sơ, kỳ vĩ, đậm bản sắc văn hóa bản địa. Khi đến đây, ngoài việc khám phá rừng nguyên sinh, chiêm ngưỡng hệ sinh thái đa dạng, tìm hiểu về các loài động, thực vật quý hiếm, anh còn được hòa mình với văn hóa cộng đồng các dân tộc như M’nông, S’tiêng sống trong vùng đệm cùng các điệu múa, tiếng cồng chiêng, thưởng thức các món ăn đặc trưng như canh thụt, cơm lam, rượu cần…

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Lê Trường Sơn, bên cạnh vị thế của một thủ phủ công nghiệp, Đồng Nai còn sở hữu kho tàng di sản thiên nhiên và văn hóa vô giá. Từ hệ sinh thái xanh của Vườn quốc gia Cát Tiên, Bù Gia Mập đến vẻ đẹp thơ mộng của dòng sông Đồng Nai, sông Bé; từ chiều sâu lịch sử tại Văn miếu Trấn Biên, Căn cứ Tà Thiết đến nhịp sống bản sắc của làng gốm cổ hay tiếng chày Sóc Bom Bo… tất cả đã cộng hưởng tạo nên một bức tranh du lịch đa sắc màu sẵn sàng chuyển mình bứt phá khi hội tụ đủ các nguồn lực phát triển để vươn mình trở thành biểu tượng mới của du lịch khu vực.

Tiến sĩ Đinh Công Khải, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá, Đồng Nai đã từng bước khẳng định vai trò là một trung tâm công nghiệp và logistics quan trọng của cả nước. Cùng với sự hình thành của các công trình hạ tầng quy mô lớn, đặc biệt là Cảng hàng không quốc tế Long Thành, Đồng Nai đang đứng trước khả năng trở thành một điểm kết nối có ý nghĩa chiến lược không chỉ về kinh tế, mà còn về du lịch, văn hóa và dịch vụ. Những chuyển biến này mở ra nhiều cơ hội, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu nhìn nhận lại định hướng phát triển du lịch theo cách toàn diện hơn, dài hạn hơn và gắn với bối cảnh mới của địa phương.

Các lễ hội truyền thống của đồng bào dân tộc thu hút đông đảo khách du lịch tham quan. Ảnh: Nhật Bình/TTXVN

Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ là đích đến về mặt thể chế mà ý nghĩa thật sự nằm ở chỗ mở ra một tương lai phát triển mới cho phát triển kinh tế - xã hội nói chung và ngành du lịch nói riêng. Đó không chỉ là bước tiến của riêng của Đồng Nai mà còn là bước đi gắn với yêu cầu phát triển mới của cả vùng Đông Nam Bộ và quốc gia trong giai đoạn tới.

Bước ngoặt thay đổi cấu trúc ngành du lịch

Sân bay quốc tế Long Thành đang dần lộ diện, mang theo sứ mệnh giải tỏa áp lực cho Tân Sơn Nhất và mở ra kỷ nguyên mới cho ngành du lịch. Với công suất thiết kế khổng lồ, dự án này không chỉ thay đổi cách du khách tiếp cận Việt Nam mà còn buộc cấu trúc ngành du lịch phải tự làm mới mình để thích nghi với làn sóng tăng trưởng chưa từng có. Đây không chỉ là câu chuyện về những đường băng triệu đô, mà còn là bước ngoặt thay đổi cách làm du lịch: chuyên nghiệp hơn, quy mô hơn và sẵn sàng tâm thế trở thành một trung tâm hàng không mới của khu vực.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Lê Trường Sơn khẳng định, sự hiện diện của Cảng hàng không quốc tế Long Thành không chỉ là một dự án hạ tầng đơn thuần, mà là “hạt nhân lan tỏa”, là cánh cửa mở ra cơ hội lớn để phát triển kinh tế của Đồng Nai; trong đó có sự vận động, kết nối phát triển du lịch với quốc tế. Việc tái cấu trúc không gian phát triển và Cảng hàng không quốc tế Long Thành đi vào hoạt động không chỉ là nhiệm vụ kinh tế mà còn là mệnh lệnh thay đổi tư duy làm du lịch.

Theo nhận định của Thạc sĩ Phan Văn Hải (Trường Đại học Lạc Hồng), kinh nghiệm quốc tế cho thấy, các trung tâm hàng không lớn thường kéo theo sự phát triển mạnh mẽ của chuỗi dịch vụ lưu trú, lữ hành, hội nghị, triển lãm (du lịch MICE), thương mại, logistics và các ngành dịch vụ hỗ trợ khác. Sự gia tăng lưu lượng hành khách quốc tế sẽ tạo ra nhu cầu lớn về dịch vụ đạt chuẩn 4 - 5 sao, đội ngũ lao động có kỹ năng nghề nghiệp, ngoại ngữ và tác phong chuyên nghiệp. Do đó, Long Thành được xem là hạt nhân thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của khu vực theo hướng dịch vụ chất lượng cao, trong đó du lịch giữ vai trò then chốt.

Đồng quan điểm, Thạc sĩ Thái Anh Vũ (Viện Đô thị Thông minh và Quản lý, Trường Công nghệ và Thiết kế) cho rằng, sân bay Long Thành không chỉ là một dự án giao thông, mà là hạt nhân của một cực tăng trưởng mới. Để biến dự án này thành động lực phát triển du lịch, cần thay đổi tư duy từ quản lý đơn ngành sang phối hợp đa ngành (hàng không - đô thị - du lịch); đồng thời, cấp thiết xây dựng cơ chế đặc thù (tương đồng với Nghị quyết phát triển Thành phố Hồ Chí Minh) về phát triển hạ tầng chiến lược và khu thương mại tự do để tạo sự liên kết vùng đồng bộ.

Khách du lịch đi cáp treo lên núi Chứa Chan tại xã Xuân Lộc. Ảnh: Nhật Bình/TTXVN

Để xây dựng hệ sinh thái dịch vụ phi hàng không gắn với đô thị sân bay quốc tế Long Thành theo hướng bền vững và cạnh tranh quốc tế cần áp dụng cách tiếp cận hợp tác đa bên kết hợp với mô hình đồng sáng tạo trong quy hoạch và vận hành dịch vụ. Trong đó, chính quyền địa phương giữ vai trò định hướng quy hoạch và cung cấp hạ tầng khung; khu vực tư nhân tham gia đầu tư và vận hành các tổ hợp thương mại - du lịch; cộng đồng địa phương đóng góp nội dung văn hóa và sản phẩm đặc trưng; các tổ chức nghiên cứu và đào tạo hỗ trợ đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực.

Với những tiềm năng và lợi thế này, ngành du lịch Đồng Nai đặt mục tiêu đạt doanh thu 12.000 tỷ đồng và đón 11 triệu lượt khách vào năm 2030, Đồng Nai xác định phát triển du lịch là một trong 5 nhiệm vụ trọng tâm. Riêng năm 2026, Đồng Nai phấn đấu đón khoảng 5,8 triệu lượt khách, doanh thu dịch vụ du lịch đạt khoảng 4.500 tỷ đồng, thời gian lưu trú trung bình của khách đạt 2 ngày, chi tiêu bình quân lượt khách đạt 1.500.000 đồng/người.

Bài 2: Hạ tầng cứng và nền tảng mềm