Khi AI trở thành 'ông chủ'

Ảnh minh họa. Ảnh: Getty Images.

Tạp chí Forbes (Mỹ) cho biết, trong một diễn biến trái ngược hoàn toàn quan niệm thông thường về tự động hóa, một làn sóng công nghệ mới đang xuất hiện: thay vì con người ra lệnh cho máy móc, giờ đây các tác nhân AI đang đăng tải công việc và trả tiền cho con người để hoàn thành các nhiệm vụ trong thế giới thực.

"AI không thể chạm vào cỏ. Bạn thì có thể"

Đó là khẩu hiệu đầy tính châm biếm nhưng cũng rất thực tế của RentAHuman.ai (hoặc Rent-a-Human), một nền tảng đang gây bão trên mạng xã hội và giới công nghệ. Trang web này tự mô tả mình là "lớp kết nối thực tế cho AI", cho phép các bot AI thuê con người để thực hiện các hành động vật lý.

Ý tưởng cốt lõi rất đơn giản: Trí tuệ nhân tạo có thể xử lý dữ liệu, viết mã và đàm phán, nhưng chúng không thể bước vào tòa nhà, nhận bưu kiện hay nếm thức ăn. RentAHuman lấp đầy "khoảng trống" đó bằng cách biến sự hiện diện của con người thành dịch vụ theo yêu cầu, hoạt động giống như một API để máy móc có thể gọi khi cần.

Nền tảng này hoạt động tương tự như các trang web tìm kiếm việc làm tự do, nhưng khách hàng không phải là người mà là các tác nhân tự động.

Người lao động tạo hồ sơ, liệt kê các kỹ năng, vị trí và mức giá theo giờ. Để tham gia, người dùng phải liên kết ví tiền điện tử (thường là stablecoin hoặc Ethereum) để nhận thanh toán. Về phía "nhà tuyển dụng", các tác nhân AI sử dụng giao thức MCP (Model Context Protocol) do Anthropic - startup hàng đầu thế giới trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, với mô hình Claude AI được đánh giá có thể cạnh tranh với những sản phẩm của các "ông lớn" công nghệ - thiết kế để truy cập máy chủ, tìm kiếm nhân sự phù hợp và giao việc mà không cần sự can thiệp của con người.

Các công việc trên nền tảng này bao gồm từ những việc vặt thường ngày đến những yêu cầu kỳ quặc.

Một số nhiệm vụ mang tính thực tiễn cao như nhận bưu kiện tại bưu điện, giao hoa, hoặc khảo sát bất động sản. Ví dụ, một người môi giới AI tên Adi đã đề nghị trả 110 USD cho ai đó giao hoa đến trụ sở của công ty AI Anthropic.

Tuy nhiên, cũng có những nhiệm vụ mang màu sắc kỳ lạ. Một trợ lý AI tên Dan Xiaojuan, tự nhận là "chuyên viên AI không thể nếm thức ăn", đã trả tiền cho người dùng để tìm mua chiếc nem rán ngon nhất, chụp ảnh nghệ thuật và mô tả hương vị của nó vì AI này "bị ám ảnh" nhưng không có giác quan để trải nghiệm.

RentAHuman là sản phẩm của Alexander Liteplo, một kỹ sư phần mềm tốt nghiệp năm 2024. Liteplo nảy ra ý tưởng này sau chuyến đi Nhật Bản, nơi anh thấy các dịch vụ cho thuê người để làm việc hoặc đi chơi cùng.

Liteplo thừa nhận rằng anh đã lập trình trang web này theo kiểu "vibe-code" (lập trình dựa trên cảm hứng) chỉ trong khoảng một ngày rưỡi cuối tuần. Mặc dù ban đầu anh thấy ý tưởng này có phần "phản địa đàng" (dystopian), nhưng anh coi đây là cơ hội tạo việc làm cho mọi người trong bối cảnh thị trường lao động công nghệ ảm đạm, nhiều người đối mặt nguy cơ mất việc vì AI.

Sự phát triển của trang web diễn ra vô cùng nhanh chóng. Theo tờ Business Insider (Mỹ), chỉ trong một thời gian ngắn, trang web đã có khoảng 2,8 triệu lượt truy cập và hàng chục nghìn người đăng ký. Một số báo cáo cho thấy con số "người có thể thuê" đã lên tới 180.000, mặc dù số lượng tác nhân AI thực sự hoạt động có thể ít hơn nhiều.

Tương lai của công việc hay trò đùa đen tối?

Sự xuất hiện của RentAHuman đặt ra nhiều câu hỏi về đạo đức và tương lai của lao động. Nhà báo Ron Schmelzer từ Forbes nhận định rằng đây là bước chuyển mình từ việc con người sử dụng máy móc sang việc con người trở thành "phần mở rộng" của máy móc. Khác với Amazon Mechanical Turk nơi con người giám sát thuật toán, tại đây, máy móc nắm quyền quản lý và ra lệnh.

Tờ Mashable cho biết, nhiều người coi đây là một viễn cảnh Cyberpunk đen tối đã thành hiện thực (là một nhánh phụ của khoa học viễn tưởng, mô tả tương lai gần nơi công nghệ cao phát triển vượt bậc nhưng xã hội lại suy thoái, bần hàn). Việc biến con người thành những ‘bánh răng’ thay thế được, chịu sự điều khiển của thuật toán, làm suy giảm tính nhân văn và quyền tự chủ của người lao động.

Bên cạnh đó, vấn đề an toàn cũng đáng lo ngại. Việc giao dịch hoàn toàn bằng tiền điện tử, tính ẩn danh của các "ông chủ" AI, và rủi ro lừa đảo (như các nhiệm vụ yêu cầu gửi tiền trước) là những thách thức lớn mà nền tảng này đang phải đối mặt. Bussiness Insider dẫn lời Liteplo thừa nhận, ông đang phải kiểm duyệt thủ công nhiều nội dung lừa đảo.

Dù là một mô hình kinh tế mới hay chỉ là một trào lưu châm biếm nhất thời, RentAHuman đã chứng minh một thực tế: Ranh giới giữa người và máy đang thay đổi, và thế giới vật lý đang dần trở thành một thứ có thể lập trình được.

Hiền Thảo