Khi an toàn thực phẩm là 'lửa thử vàng' cho doanh nghiệp

Cơn lốc kiểm tra đột xuất: Không có vùng cấm

Những ngày đầu tháng 1.2026, không khí tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng trở nên nóng hơn bao giờ hết, không chỉ bởi sức mua tăng vọt mà còn bởi sự xuất hiện của các đoàn kiểm tra liên ngành. Khác với mọi năm, chiến dịch năm nay tập trung vào các đợt kiểm tra đột xuất vào khung giờ đêm hoặc sáng sớm - thời điểm các lò giết mổ và cơ sở chế biến thực phẩm tươi sống hoạt động mạnh nhất.

Theo báo cáo nhanh từ Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm (ATTP), chỉ trong tuần đầu ra quân, hàng nghìn cơ sở đã bị thanh tra. Kết quả cho thấy, bên cạnh những đơn vị chấp hành tốt, vẫn còn không ít doanh nghiệp vi phạm về điều kiện vệ sinh nhà xưởng, sử dụng phụ gia ngoài danh mục và đặc biệt là sự mập mờ về nguồn gốc nguyên liệu.

Nhu cầu mua sắm thực phẩm cuối năm của người dân tăng vọt.

PGS-TS Nguyễn Mạnh Hùng - một chuyên gia kinh tế và cố vấn chiến lược thương hiệu tại một công ty thực phẩm ở Hà Nội - nhận định: "Nhiều doanh nghiệp vẫn giữ tư duy 'ăn xổi', coi nhẹ khâu hậu kiểm và kỳ vọng vào sự may rủi. Nhưng năm 2026 là thời điểm bước ngoặt. Khi dữ liệu số hóa được áp dụng vào truy xuất nguồn gốc, mọi gian lận đều để lại dấu vết. Doanh nghiệp không thay đổi tư duy từ 'đối phó' sang 'tự giác' thì cái giá phải trả không chỉ là tiền phạt, mà là sự tẩy chay vĩnh viễn từ thị trường".

Ông Hùng nhấn mạnh thêm, trong thị trường hiện đại, uy tín của doanh nghiệp giống như độ tinh khiết của vàng. Chỉ cần một tạp chất "mất an toàn", toàn bộ giá trị thương hiệu xây dựng hàng chục năm sẽ tan thành mây khói.

Tại một cơ sở sản xuất giò chả truyền thống có tiếng tại Thanh Xuân (Hà Nội), ông Nguyễn Văn Tám, chủ cơ sở, chia sẻ về áp lực mùa Tết: "Nhu cầu tăng gấp 5-7 lần ngày thường. Nếu không có quy trình quản lý chặt chẽ, rất dễ nảy sinh sai sót ở khâu nhập nguyên liệu đầu vào. Chúng tôi coi các đợt kiểm tra đột xuất là 'thước đo' để hoàn thiện mình. Thà đầu tư thêm hệ thống bảo quản lạnh hiện đại còn hơn là để mất cái tên đã gây dựng bao đời".

Ngược lại, bà Hoàng Mai - giám đốc một chuỗi cung ứng thực phẩm sạch - cho rằng, đây là cơ hội để "lọc cát tìm vàng": "Khi cơ quan chức năng làm gắt, những đơn vị làm ăn gian dối sẽ bị loại bỏ, nhường chỗ cho những doanh nghiệp đầu tư bài bản. Chúng tôi chấp nhận chi phí vận hành cao hơn 15 - 20% để đảm bảo mỗi miếng thịt, mỗi lá rau đến tay khách hàng đều có 'khai sinh' rõ ràng".

Không còn là thời đại "mua bằng niềm tin mù quáng", người tiêu dùng năm 2026 được trang bị công nghệ để kiểm chứng. Chỉ với một thao tác quét mã QR trên điện thoại, mọi thông tin về trang trại, ngày thu hoạch, chứng nhận kiểm dịch đều hiện ra.

Thị trường thực phẩm Tết đang chứng kiến một sự dịch chuyển lớn. Người dân sẵn sàng chi trả cao hơn cho những sản phẩm có chứng nhận HACCP, ISO 22000 thay vì chọn hàng trôi nổi. Điều này cho thấy người dân rất quan tâm đến vấn đề an toàn thực phẩm và sức khỏe.

Hà Nội quyết xóa bỏ tư duy làm ăn "chộp giật"

Hà Nội hiện là một trong những thị trường tiêu thụ thực phẩm lớn nhất cả nước. Tuy nhiên, một nghịch lý đang tồn tại: Năng lực sản xuất tại chỗ của thành phố vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển dân cư.

Những ngày đầu tháng 1.2026, không khí tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng trở nên nóng hơn bao giờ hết, không chỉ bởi sức mua tăng vọt mà còn bởi sự hiện diện dày đặc của các đoàn kiểm tra liên ngành.

Theo số liệu mới nhất từ Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Hà Nội, mạng lưới sản xuất nội đô mới chỉ đáp ứng được khoảng 20 - 70% nhu cầu thực phẩm (tùy chủng loại). Điều này đồng nghĩa với việc hơn 60% lượng thực phẩm đổ về mâm cơm của người dân Thủ đô mỗi ngày phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung từ các địa phương lân cận và nhập khẩu.

Ông Đặng Thanh Phong - Chi Cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hà Nội - nhận định: "Chính vì chuỗi cung ứng kéo dài từ tỉnh ngoài về Hà Nội nên việc kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu trở thành mắt xích yếu nhất. Nếu không kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm, chúng ta rất dễ bỏ lọt những lô hàng kém chất lượng 'mượn danh' thực phẩm sạch để thâm nhập thị trường Tết".

Một trong những vấn đề nhức nhối nhất trong bức tranh an toàn thực phẩm của Hà Nội năm 2026 chính là thực trạng giết mổ gia súc, gia cầm.

Hiện nay, toàn thành phố có 701 cơ sở giết mổ, nhưng một con số đáng báo động là cơ quan chức năng mới chỉ kiểm soát chặt chẽ được 150 cơ sở (chiếm khoảng 21%). Dù lượng thịt từ các cơ sở được kiểm soát đạt khoảng 450 tấn/ngày (đáp ứng gần 60% nhu cầu), nhưng 40% còn lại vẫn đang nằm ngoài tầm kiểm soát tuyệt đối, len lỏi qua các điểm giết mổ nhỏ lẻ rải rác trong khu dân cư.

Sự tồn tại của các cơ sở "lậu" không chỉ gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng mà còn là mầm mống của dịch bệnh và thực phẩm bẩn. Trong khi đó, các nhà máy giết mổ công nghiệp và bán công nghiệp được đầu tư hàng tỷ đồng lại đang rơi vào tình cảnh "đói" nguyên liệu hoặc hoạt động dưới công suất. Đây là một sự lãng phí nguồn lực xã hội và là bài toán đau đầu cho các nhà quản lý trong việc điều tiết thị trường.

Trước thực trạng đó, chiến dịch bảo đảm ATTP Tết Bính Ngọ và mùa lễ hội Xuân 2026 của Hà Nội đã xác định rõ 4 mũi nhọn kiểm tra đột xuất:

Bếp ăn tập thể và khu công nghiệp: Nơi phục vụ số lượng lớn suất ăn, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc tập thể quy mô rộng.

Thức ăn đường phố: Phân khúc khó quản lý nhất nhưng lại có sức tiêu thụ lớn nhất trong mùa lễ hội.

Hệ thống kho lạnh: "Trạm trung chuyển" của thực phẩm nhập khẩu và hàng đông lạnh. Việc kiểm tra sẽ tập trung vào hạn sử dụng và quy trình bảo quản nhiệt độ.

Nguồn gốc nguyên liệu: Siết chặt việc truy xuất nguồn gốc thông qua hệ thống mã QR và nhật ký sản xuất số.

Tuyết Nhung