Khi an toàn trở thành 'kỷ luật sản xuất'

An toàn vệ sinh lao động đang trở thành “kỷ luật sản xuất” bắt buộc trong mỗi doanh nghiệp tại Lâm Đồng

Từ quy trình sản xuất đến kỷ luật an toàn

Dưới cái nắng gắt của vùng cao nguyên, tiếng máy nghiền quặng tại nhà máy Nhôm Đắk Nông - TKV vẫn rền vang không nghỉ. Giữa âm thanh công nghiệp dày đặc ấy, một quy trình khác luôn được duy trì nghiêm ngặt, đó là an toàn lao động.

Trước mỗi ca làm việc, công nhân kiểm tra đầy đủ mũ, kính, găng tay, giày bảo hộ. Những thiết bị tưởng chừng đơn giản lại trở thành “tấm khiên” trong môi trường tiềm ẩn nhiều rủi ro cơ học và bụi kim loại.

Ông Đào Xuân Trung, Trưởng Phòng An toàn môi trường, Công ty Nhôm Đắk Nông - TKV cho biết, an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ) không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà là điều kiện để duy trì sản xuất ổn định. “Trong ngành nhôm, chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể làm gián đoạn cả dây chuyền. Vì vậy, chúng tôi coi an toàn là một mắt xích không thể tách rời”, ông Trung nói.

An toàn là một mắt xích không thể tách rời trong toàn bộ dây chuyền sản xuất của Công ty Nhôm Đắk Nông - TKV

Cũng theo ông Trung, các khu vực nguy hiểm được phân vùng rõ ràng, hệ thống camera, cảm biến và cảnh báo vận hành được lắp đặt đồng bộ. Song song đó là các buổi huấn luyện định kỳ, mô phỏng tình huống sự cố để công nhân hình thành phản xạ xử lý.

Không chỉ trong công nghiệp nặng, yêu cầu an toàn cũng đang siết chặt trong lĩnh vực chế biến nông sản.

Tại một cơ sở chế biến cà phê ở Lâm Đồng, dây chuyền rang xay vận hành đều đặn từ sáng đến chiều. Mùi cà phê rang lan khắp xưởng, trong khi hệ thống hút bụi công nghiệp hoạt động liên tục để giữ môi trường làm việc an toàn.

Người lao động được trang bị khẩu trang chuyên dụng, găng tay chống nóng và hướng dẫn vận hành chi tiết từng công đoạn. Các bảng quy trình an toàn được đặt ngay tại vị trí máy móc, trở thành chỉ dẫn trực quan thay vì chỉ nằm trên giấy. Đại diện cơ sở cho biết, thay đổi lớn nhất không nằm ở máy móc mà ở thói quen của con người.

Trong khi đó ở lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, ATVSLĐ lại gắn với đặc thù nhà kính kín, độ ẩm cao và điều kiện làm việc liên tục trong không gian hạn chế.

Tại các mô hình ở Đà Lạt, Đức Trọng, Gia Nghĩa, công nhân làm việc giữa những luống rau xanh trong nhà kính, nơi hệ thống tưới nhỏ giọt vận hành dọc theo từng hàng cây. Khác với môi trường công nghiệp, rủi ro ở đây chủ yếu đến từ không gian làm việc khép kín, bề mặt ẩm dễ trơn trượt và thao tác thủ công lặp lại thường xuyên.

Hệ thống tưới nước tự động giúp giảm thiểu việc tiếp xúc trực tiếp với hóa chất và nước tưới, bảo vệ sức khỏe cho người lao động trong nhà kính

Người lao động được yêu cầu tuân thủ đầy đủ các quy định an toàn khi làm việc trong nhà kính, từ trang bị bảo hộ đến quy trình vận hành thiết bị. Một số doanh nghiệp còn áp dụng nhật ký điện tử và hệ thống truy xuất để kiểm soát toàn bộ quá trình sản xuất.

Anh Trần Văn Minh, công nhân nhà kính tại Gia Nghĩa chia sẻ: “Làm lâu mới thấy, an toàn không phải chỉ cho doanh nghiệp mà cho chính mình. Có an toàn thì mới làm việc lâu dài được”.

Văn hóa lao động trong kỷ nguyên số

Cùng với sự chuyển dịch trong sản xuất, nhận thức về ATVSLĐ của người lao động cũng đang thay đổi theo hướng thực chất hơn.

Từ chỗ xem việc mang bảo hộ là thủ tục rườm rà, nhiều lao động nay đã hình thành thói quen tự giác. Ở không ít nhà máy, công trường, việc kiểm tra mũ, dây an toàn trước ca làm việc đã trở thành quy trình mặc định, không cần nhắc nhở.

Ở cấp quản trị, nhiều doanh nghiệp đưa tiêu chí an toàn vào hệ thống đánh giá nội bộ, gắn trách nhiệm tổ, đội sản xuất với mức độ tuân thủ quy định. Từ đó, cơ chế “nhắc nhở từ quản lý” dần chuyển thành “giám sát lẫn nhau trong tập thể”, tạo áp lực tích cực từ bên trong dây chuyền sản xuất.

Công nhân làm việc trong xưởng chế biến nông sản được trang bị đầy đủ bảo hộ lao động

Song song đó, lực lượng chức năng tăng cường thanh tra tại các lĩnh vực có nguy cơ cao như khai khoáng, chế biến và xây dựng. Qua kiểm tra, nhiều tồn tại được chấn chỉnh, đặc biệt là tình trạng thiếu huấn luyện hoặc trang bị bảo hộ chưa đầy đủ tại các cơ sở nhỏ lẻ.

Thống kê cho thấy, số vụ tai nạn lao động nghiêm trọng trên địa bàn có xu hướng giảm trong những năm gần đây. Tuy mức giảm chưa lớn nhưng cho thấy hiệu quả bước đầu của quá trình siết chặt quản lý và nâng cao ý thức an toàn trong sản xuất.

Tuy nhiên, khoảng cách vẫn còn. Không ít doanh nghiệp quy mô nhỏ chưa dành nguồn lực tương xứng cho công tác ATVSLĐ. Một bộ phận lao động thời vụ còn chủ quan; trong khi hoạt động huấn luyện tại một số nơi vẫn mang tính hình thức.

Môi trường sản xuất sạch sẽ, chống trơn trượt và quy trình làm việc hợp lý giúp giảm thiểu nguy cơ tai nạn lao động

Thực tế này đặt ra yêu cầu chuyển từ bảo đảm an toàn theo quy định sang hình thành văn hóa an toàn lao động - nơi an toàn không chỉ là nghĩa vụ, mà trở thành chuẩn mực hành vi của từng cá nhân trong dây chuyền sản xuất.

Trong bối cảnh sản xuất hiện đại, ATVSLĐ không chỉ là lớp “bảo vệ cuối cùng” cho người lao động, mà đang dần trở thành nền tảng vận hành của năng suất và phát triển bền vững.

Khi nhà xưởng vận hành liên tục, khi nhà kính vẫn phủ xanh vùng sản xuất thì nguyên tắc cốt lõi ngày càng rõ: Không thể có tăng trưởng dài hạn nếu thiếu an toàn ngay từ trong từng mắt xích sản xuất.