Trong kỷ nguyên số: Lao động không chỉ là mưu sinh

Nhân kỷ niệm 140 năm Ngày Quốc tế Lao động ((1-5-1886 / 1-5-2026), Báo Quân đội nhân dân đăng tải một số ý kiến về tinh thần lao động trong kỷ nguyên số.

Đại úy NGUYỄN CHÍ ĐÔNG, Phòng Giải pháp quản trị dữ liệu, Trung tâm Công nghệ thông tin, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel):

Lao động thời công nghệ là sáng tạo và khẳng định mình

Khi công nghệ phát triển mạnh mẽ, cách con người làm việc cũng thay đổi từng ngày. Nhiều công việc trước đây cần rất nhiều nhân lực, thời gian và thao tác thủ công thì nay được tự động hóa, được hỗ trợ bởi dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số. Điều đó không làm giảm vai trò của con người mà đặt ra yêu cầu mới, người lao động phải biết học hỏi, sáng tạo, làm chủ công nghệ và tạo ra giá trị cao hơn.

Tôi cho rằng, trong thời đại số, giá trị của lao động không chỉ nằm ở việc hoàn thành một phần việc được giao hay mưu sinh bằng sức lao động đơn thuần. Lao động hôm nay còn là quá trình sáng tạo, phát triển năng lực và khẳng định con người. Một kỹ sư công nghệ không chỉ viết những dòng mã để hệ thống chạy được mà phải hiểu bài toán thực tiễn, tìm ra lời giải tối ưu, tạo ra sản phẩm có ích cho tổ chức, cho xã hội. Khi tham gia phát triển các nền tảng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo tại Viettel, tôi càng cảm nhận rõ điều đó. Với khối lượng dữ liệu rất lớn, bài toán đặt ra là xử lý cho nhanh, lưu trữ cho đủ và làm sao để dữ liệu trở thành tài nguyên phục vụ điều hành, dự báo và ra quyết định. Khi một tổ chức biết khai thác dữ liệu, các quyết định không còn dựa nhiều vào cảm tính hay kinh nghiệm đơn lẻ, mà có thêm cơ sở phân tích và mô hình dự báo. Khi đó, lao động công nghệ không chỉ tạo ra công cụ mà còn góp phần thay đổi phương thức quản trị.

Lắp đặt robot hàn thân vỏ ô tô của VinFast JSC. Ảnh: VĂN HÙNG

Công nghệ cũng buộc người lao động phải rời khỏi vùng an toàn. Có những dự án, nhóm kỹ sư phải đối mặt với khối lượng công việc rất lớn, nhiều “bức tường công nghệ” tưởng như khó vượt qua. Nhưng chính trong quá trình ấy, mỗi người học được cách chia nhỏ vấn đề, kiểm thử từng bước, chuẩn hóa từng lớp kiến trúc, phối hợp với đồng đội và kiên trì đến cùng. Thành quả không chỉ là một sản phẩm hoàn chỉnh mà còn là sự trưởng thành của con người sau mỗi bài toán khó. Tôi nghĩ, điều quan trọng nhất của người lao động trong kỷ nguyên số là tinh thần làm chủ. Nếu chỉ sử dụng sản phẩm có sẵn, chúng ta sẽ luôn đi sau và phụ thuộc. Nhưng nếu dám đặt mục tiêu tự nghiên cứu, tự phát triển, tự làm chủ công nghệ lõi, người lao động Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra những sản phẩm cạnh tranh, phục vụ các hệ thống lớn và mang lại giá trị kinh tế thực chất. Theo tôi, công nghệ không lấy đi ý nghĩa của lao động. Ngược lại, công nghệ làm cho lao động có chiều sâu hơn. Người lao động không chỉ làm để sống mà còn làm để sáng tạo, để đóng góp, để chứng minh năng lực của mình trong những nhiệm vụ mới. Trong thời đại số, giá trị của mỗi người vừa được đo bằng thời gian làm việc vừa được đánh giá bằng khả năng tạo ra giá trị, giải quyết vấn đề và không ngừng phát triển bản thân.

-------------

Ông NGUYỄN QUỐC HƯNG, Trưởng ban Kinh tế - Ngân sách phường Ô Chợ Dừa, TP Hà Nội:

Từ công chức hành chính đến công chức số

Thực tiễn cho thấy, công nghệ không còn đơn thuần là công cụ hỗ trợ mà đang trực tiếp tái định nghĩa giá trị lao động. Tại nhiều địa phương, trong đó có phường Ô Chợ Dừa, việc ứng dụng các phần mềm thông minh vào tra cứu văn bản pháp luật, hỗ trợ tham mưu, giám sát đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý. Điều này phản ánh rõ xu hướng: Lao động ngày nay không chỉ dừng lại ở làm việc để mưu sinh mà đã trở thành quá trình sáng tạo, nơi mỗi cá nhân thể hiện năng lực thông qua việc làm chủ tri thức và công nghệ. Trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đội ngũ cán bộ, công chức và người lao động ở cơ sở ngày càng giữ vai trò then chốt. Nếu trước đây, công việc chủ yếu mang tính hành chính, thủ công thì nay đã chuyển sang hướng điều phối, vận hành các hệ thống quản trị hiện đại, đòi hỏi tư duy số và khả năng thích ứng nhanh. Kỷ nguyên số đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với người lao động, đặc biệt là năng lực tự học, tự bồi dưỡng và nâng cao trình độ chuyên môn. Bên cạnh đó, trách nhiệm giải trình, tính chuyên nghiệp và đạo đức công vụ cũng trở thành những tiêu chí quan trọng, góp phần xây dựng nền hành chính phục vụ, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo. Đây chính là sự chuyển dịch căn bản trong cách nhìn nhận giá trị lao động: Từ hiệu suất công việc sang chất lượng phục vụ và giá trị xã hội mang lại.

Trong tinh thần “kỷ cương, trách nhiệm, hành động, sáng tạo, phát triển”, mỗi người lao động cần tiếp tục đổi mới tư duy, chủ động thích ứng với xu thế công nghệ. Lao động không chỉ là phương tiện bảo đảm cuộc sống mà còn là con đường để cống hiến, sáng tạo và khẳng định giá trị bản thân trong kỷ nguyên số.

---------------

Bà NGUYỄN THỊ XUÂN, công nhân Cụm công nghiệp xã Tân An, TP Hải Phòng:

Cần hỗ trợ, đào tạo để theo kịp thời đại

Tôi là công nhân trong một khu công nghiệp, đã làm việc hơn 10 năm. Những năm gần đây, tôi thấy nhà máy thay đổi rất nhanh. Máy móc hiện đại hơn, tự động hóa nhiều hơn, yêu cầu kỹ năng cũng cao hơn trước. Chúng tôi từng quen với công việc tay chân, làm theo dây chuyền. Nhưng giờ đây, nếu không học thêm, không nâng cao tay nghề, nguy cơ bị thay thế là rất rõ. Nhiều người trong xưởng đã phải chuyển việc hoặc nghỉ việc vì không theo kịp công nghệ. Điều khiến tôi suy nghĩ là: Trong khi cơ hội phát triển mở ra cho nhiều người thì không phải ai cũng có điều kiện để tiếp cận. Công nhân như chúng tôi ít có thời gian, ít cơ hội học tập bài bản. Nếu không có sự hỗ trợ, khoảng cách sẽ ngày càng lớn. Với tôi, tinh thần ngày 1-5 hôm nay không chỉ là bảo đảm việc làm mà còn là bảo đảm cơ hội phát triển công bằng. Người lao động cần được đào tạo lại, được hỗ trợ để thích ứng với thay đổi, chứ không bị bỏ lại phía sau. Chỉ khi mọi người đều có cơ hội tiến lên thì sự phát triển mới thực sự bền vững và có ý nghĩa.

--------------

Ông HOÀNG VĂN LÂM, nhân viên logistics thương mại điện tử SPX Express:

Đua với thời gian để giữ nhịp kinh tế số

Tôi làm trong lĩnh vực logistics, phụ trách giao nhận hàng hóa cho một sàn thương mại điện tử. Công việc của chúng tôi tăng tốc mạnh mẽ cùng với sự bùng nổ của mua sắm trực tuyến (online). Mỗi ngày, hàng nghìn đơn hàng cần được xử lý, phân loại, vận chuyển đúng thời gian. Áp lực lớn nhất là tốc độ. Khách hàng đặt hàng hôm nay, ngày mai phải nhận được, thậm chí trong vài giờ. Để đáp ứng điều đó, chúng tôi phải làm việc với cường độ cao, gần như không có sai sót. Công nghệ giúp tối ưu quy trình, nhưng cũng đồng nghĩa với việc mọi khâu đều được giám sát chặt chẽ. Mỗi phút chậm trễ đều được ghi nhận, mỗi sai sót đều có thể ảnh hưởng đến đánh giá công việc. Điều đáng nói là, dù đóng vai trò “mạch máu” của kinh tế số, nhiều người lao động trong ngành vẫn chưa được nhìn nhận đúng mức. Bên cạnh đó, thu nhập còn bấp bênh, điều kiện làm việc còn nhiều áp lực. Tôi nghĩ rằng, tinh thần ngày 1-5 hôm nay cần hướng đến việc bảo đảm công bằng cho những mắt xích như chúng tôi. Kinh tế số không thể vận hành nếu thiếu lực lượng lao động này và sự phát triển chỉ có ý nghĩa khi đi kèm với bảo vệ con người.