Khi di sản gặp công nghệ trong Sinh viên thế hệ mới 2026

Cuộc đối đầu giữa hai hướng tiếp cận khác biệt

Tiếp tục hành trình Sinh viên thế hệ mới 2026 với chủ đề “Quê mình có việc, Gen Z Việt có cách”, hai đội thi đến từ Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội và Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội mang đến những dự án có định hướng khác nhau.

Đội thi TrườngĐại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội.

Đội thi Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội

Nối vị lựa chọn câu chuyện bảo tồn, tiếp nối các món ăn truyền thống, trong khi Ecosafe Pin tập trung vào vấn đề nhận diện và xử lý nguy cơ cháy pin xe điện. Một dự án gắn với việc gìn giữ giá trị văn hóa, dự án còn lại hướng đến giải quyết một thách thức về an toàn trong đời sống hiện đại.

Sự khác biệt về lĩnh vực khiến cuộc đối đầu khó đoán định. Ở vòng thi có tính cạnh tranh trực tiếp và loại đội, lợi thế chuyên môn chưa phải yếu tố duy nhất quyết định kết quả. Các đội còn phải thể hiện khả năng chuyển tải ý tưởng, thuyết phục khán giả và bảo vệ dự án trước những câu hỏi phản biện.

Thử thách đầu tiên là phần thi Sân khấu hóa. Mỗi đội có tối đa 3 phút trình diễn và 2 phút thuyết trình để giới thiệu trọng tâm dự án, những thay đổi sau vòng Tuyển chọn cũng như kế hoạch phát triển trong thời gian tới.

Với Nối vị, điểm xuất phát là món cháo Sát Phú Sơn cùng trăn trở làm thế nào để những món ăn truyền thống tiếp tục được gìn giữ. Qua quá trình nghiên cứu thực tế, nhóm nhận diện những điểm đứt gãy trong việc trao truyền di sản, gồm thiếu người kế tục, thiếu môi trường thực hành và thiếu sự kết nối với thế hệ trẻ.

Từ đó, dự án xây dựng quy trình sáu bước, bắt đầu từ nhận diện, đánh giá, xác định điểm gãy, sau đó tiến hành can thiệp, đánh giá lại và nhân rộng. Cách tiếp cận này cho thấy nhóm không chỉ dừng ở việc giới thiệu một món ăn địa phương mà hướng tới tìm kiếm phương thức bảo tồn có tính hệ thống.

Trong khi đó, Ecosafe Pin mang đến một dự án đậm màu sắc công nghệ, tập trung vào giải pháp nhận diện và xử lý nguy cơ cháy pin xe điện. Bên cạnh việc trình bày ý tưởng kỹ thuật, đội thi phải tìm cách chuyển tải một vấn đề chuyên môn đến khán giả thông qua hình thức sân khấu hóa. Đây cũng là thử thách với những sinh viên vốn quen làm việc trong phòng thí nghiệm và nghiên cứu.

Sau phần trình diễn, hai đội bước vào phần Phản biện dự án. Các thành viên lần lượt đảm nhận vai trò Chủ nhà và Khách, đưa ra luận điểm, chất vấn và bảo vệ quan điểm. Đáng chú ý, đội Khách có quyền phản biện tiếp sau phần trả lời của đội Chủ nhà. Cơ chế này đòi hỏi thí sinh không chỉ chuẩn bị lập luận từ trước mà còn phải duy trì sự tập trung, linh hoạt trước những tình huống phát sinh.

Từ ý tưởng đến khả năng ứng dụng thực tế

Tham gia chương trình với vai trò khách mời, ca sĩ Quang Anh cho biết anh ấn tượng với cả hai dự án. Nam ca sĩ đánh giá cao tính ứng dụng của Ecosafe Pin. Tuy nhiên, với sự yêu thích ẩm thực và kiến thức của một thạc sĩ chuyên ngành Quản lý văn hóa, anh dành nhiều sự đồng cảm hơn cho câu chuyện bảo tồn di sản mà Nối vị theo đuổi.

Từng dự định sẽ không làm một “hoa hậu thân thiện” và nhất định lựa chọn đội mình yêu thích, Quang Anh thừa nhận quyết định trở nên khó khăn hơn sau khi trực tiếp theo dõi cuộc tranh tài. Anh cũng đưa ra lời hứa sẵn sàng hỗ trợ, tư vấn để dự án của đội chiến thắng tiếp tục được hoàn thiện và phát triển, hướng tới khả năng ứng dụng trong đời sống.

Đồng hành cùng hai đội tại vòng thi là hội đồng giám khảo gồm GS.TS Nguyễn Khánh Diệu Hồng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Giáo dục và Phát triển Nhân lực; TS. Hà Ánh Phượng - Đại biểu Quốc hội khóa XV và CEO Nguyễn Văn Thanh - Nhà sáng lập startup công nghệ xanh Aves.

TS. Hà Ánh Phượng ghi nhận khả năng tranh biện của nhóm sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, đặc biệt là cách các thành viên nhận diện những điểm đứt gãy trong quá trình trao truyền di sản.

Trong khi đó, GS.TS Nguyễn Khánh Diệu Hồng đánh giá cao tinh thần dám thử sức ở những lĩnh vực không phải sở trường của sinh viên, đồng thời chỉ ra hạn chế trong việc tiếp nhận góp ý và điều chỉnh cách tiếp cận của đội thi thiên về khoa học kỹ thuật.

CEO Nguyễn Văn Thanh lưu ý các đội về kỹ năng thuyết trình, diễn đạt, trả lời câu hỏi và khả năng ứng dụng. Theo nhận xét của hội đồng giám khảo, một ý tưởng có tiềm năng vẫn cần trải qua quá trình thử nghiệm, hoàn thiện và chứng minh khả năng đi vào thực tế.

Hai dự án với hai hướng tiếp cận riêng vì thế không chỉ được đánh giá qua nội dung ý tưởng, mà còn qua cách các thành viên phối hợp, trình bày và xử lý những vấn đề đặt ra. Đây cũng là những năng lực cần thiết để sinh viên đưa kiến thức từ giảng đường đến gần hơn với nhu cầu của đời sống.

Ở vòng đấu có loại này, chỉ một đội giành quyền bước tiếp vào vòng Thực tế, đội còn lại sẽ phải dừng cuộc chơi. Liệu dự án bảo tồn di sản ẩm thực hay giải pháp công nghệ an toàn xe điện sẽ thuyết phục được hội đồng giám khảo?

Chương trình Sinh viên thế hệ mới 2026 phát sóng lúc 21h30 thứ Bảy, ngày 7/11/2026 trên kênh VTV3.