Khi dòng tiền ở lại quê nhà - Kỳ I: Nhịp sống mới ở làng quê

Những khung cảnh khác lạ

Cuối chiều một ngày đầu tháng 7, tuyến đường dẫn vào xã Đồng Thịnh cũ (nay là xã Sông Lô) trở nên nhộn nhịp. Từng dòng xe máy nối nhau rời các khu công nghiệp trở về. Những bộ đồng phục công nhân, tiếng xe và tiếng trò chuyện sau giờ tan ca tạo nên khung cảnh khác so với hình ảnh làng quê vốn yên ả chỉ vài năm trước.

Công nhân một công ty thuộc KCN Khai Quang trong giờ tan ca.

Nếu trước đây, vào thời điểm này, trên những con đường làng chủ yếu là người dân đi làm đồng trở về thì nay, phần lớn là công nhân, kỹ thuật viên, nhân viên văn phòng làm việc tại các doanh nghiệp dệt may, điện tử, cơ khí, chế biến thực phẩm... Kết thúc ca làm việc trong nhà máy cũng là lúc họ trở về với cuộc sống gia đình trên chính quê hương mình.

Điều họ mang về không chỉ là những túi đồ sau giờ làm mà còn là nguồn thu nhập ổn định, góp phần thay đổi đời sống của từng gia đình và tạo động lực phát triển cho các vùng quê.

Gia đình anh Nguyễn Văn Hùng là một ví dụ. Nhiều năm trước, hơn mẫu ruộng cùng vài sào trồng vải là nguồn thu nhập chính của cả gia đình. Được mùa thì đủ chi tiêu, mất mùa lại phải vay mượn. Đã có lúc anh tính theo bạn bè vào các tỉnh phía Nam làm công nhân với mong muốn đổi đời, chấp nhận nhiều tháng mới về thăm nhà một lần.

Thế nhưng sự phát triển của các khu công nghiệp trong tỉnh đã mở ra một lựa chọn khác. Cả hai vợ chồng đều xin được việc tại một doanh nghiệp gần nhà. Mỗi sáng đi làm chưa đầy 20 phút, chiều trở về chăm sóc cha mẹ, con cái và vườn cây sau nhà.

"Điều quý nhất không chỉ là thu nhập ổn định mà cả gia đình được ở bên nhau. Tiền kiếm được cũng gần như mang hết về nhà, không còn tốn nhiều khoản chi như khi làm ăn xa" - anh Hùng chia sẻ. Khoản tích lũy sau vài năm giúp gia đình sửa lại căn nhà cũ, mua được chiếc ô tô nhỏ phục vụ đi lại. Cuộc sống tuy chưa dư dả nhưng không còn nỗi lo thường trực về kinh tế.

Câu chuyện của gia đình anh Hùng không còn là trường hợp cá biệt. Ở nhiều địa phương của Phú Thọ hôm nay, ngày càng có nhiều lao động lựa chọn làm việc ngay ở quê hương thay vì rời đi như trước.

Những con đường quê xanh mát nườm nượp công nhân trở về nhà sau một ngày làm việc.

Theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm 2026, kinh tế của tỉnh tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Sản xuất công nghiệp giữ vai trò động lực, nhiều dự án đầu tư mới đi vào hoạt động, nhu cầu tuyển dụng lao động tăng. Đằng sau những con số tăng trưởng đó là hàng chục nghìn gia đình đang được hưởng lợi từ việc có việc làm ổn định ngay trên chính quê hương.

Điều quan trọng hơn cả là sự thay đổi ấy không chỉ dừng ở thu nhập của từng gia đình mà đang tạo ra những chuyển biến tích cực trong đời sống kinh tế nông thôn.

Trước đây, phần lớn thu nhập của người lao động được chi tiêu tại nơi làm việc ở các tỉnh, thành phố công nghiệp phát triển. Chi phí thuê nhà, sinh hoạt, đi lại... khiến phần lớn nguồn thu nhập không quay trở về quê hương. Hiện nay, khi khoảng cách giữa nơi ở và nơi làm việc được rút ngắn, phần lớn thu nhập được sử dụng ngay tại địa phương, góp phần hình thành một vòng tuần hoàn kinh tế mới.

Dòng tiền làm thay đổi vùng quê

Nếu trước đây, giá trị của các khu công nghiệp thường được nhìn nhận qua quy mô nhà máy hay kim ngạch xuất khẩu thì hiện nay, tác động của công nghiệp còn được thể hiện rõ trong đời sống kinh tế ở các vùng quê.

Đó là những quán ăn đông khách từ sáng sớm, các cửa hàng tạp hóa liên tục nhập thêm hàng, đại lý vật liệu xây dựng tất bật giao hàng cho các công trình, các cơ sở sửa chữa, dịch vụ vận tải, cửa hàng điện máy, hiệu cắt tóc... đều có thêm khách hàng. Nguồn thu nhập ổn định của người lao động đã tạo sức lan tỏa đến nhiều lĩnh vực dịch vụ và thương mại.

Quán ăn của chị Đào Thị Mai ở làng Vẽn, phường Vĩnh Yên là một ví dụ. Sáng nào cũng vậy, khi nhiều gia đình còn chưa thức giấc, quán ăn của chị đã sáng đèn. Hơn một nửa số bàn nhanh chóng kín chỗ bởi những công nhân chuẩn bị vào ca làm việc. Đến gần trưa, chị lại tất bật đóng hàng trăm suất cơm chuyển tới các nhà máy trong khu vực. Chiều tối, khi dòng người tan ca trở về, quán tiếp tục nhộn nhịp cho đến tận khuya.

Ít ai nghĩ rằng, chỉ vài năm trước, nguồn thu của gia đình chị chủ yếu dựa vào vài mâm cỗ cuối tuần và một cửa hàng tạp hóa nhỏ. Nhận thấy lượng công nhân ngày càng đông, chị mạnh dạn vay vốn cải tạo quán, đầu tư thêm bếp, mua xe giao hàng và thuê thêm ba lao động địa phương. "Điều làm tôi yên tâm nhất là khách không còn theo mùa vụ như trước. Công nhân có việc làm quanh năm thì mình cũng có việc làm quanh năm" - chị Mai chia sẻ.

Quán ăn của gia đình chị Đào Thị Mai có nguồn thu ổn định nhờ phần lớn lượng khách là công nhân trong khu công nghiệp gần nhà.

Cách quán ăn của chị Mai không xa, cửa hàng vật liệu xây dựng của ông Nguyễn Anh Thép cũng chưa lúc nào vắng khách. Những chuyến xe chở gạch, cát, xi măng liên tục ra vào. Khách hàng phần lớn là các hộ dân sửa chữa, cải tạo hoặc xây mới nhà ở.

Ông Thép kể, trước đây cả tháng mới bán được vài chục tấn xi măng. Nay có những tháng lượng hàng xuất kho tăng lên hàng trăm tấn. Không chỉ nhà ở được xây dựng nhiều hơn, người dân còn đầu tư mua sắm nội thất, thiết bị điện, đồ gia dụng, phương tiện đi lại... khi thu nhập ổn định hơn. Đó là những chuyển động nhỏ nhưng lại phản ánh một xu hướng kinh tế đáng chú ý.

Mỗi tháng, khi công nhân nhận lương, họ thường không để khoản thu nhập nằm yên trong tài khoản mà nhanh chóng được chi tiêu cho những nhu cầu thiết yếu của gia đình. Người bán thực phẩm có thêm doanh thu, cửa hàng điện máy bán thêm sản phẩm, đại lý vật liệu xây dựng có thêm đơn hàng, đội thợ xây có thêm công trình, người lái xe tải có thêm chuyến hàng. Từ một khoản thu nhập ban đầu, giá trị tiếp tục được tạo ra qua nhiều giao dịch khác nhau.

Các chuyên gia kinh tế gọi đó là hiệu ứng lan tỏa của dòng tiền trong nền kinh tế địa phương. Còn với người dân, họ chỉ đơn giản cảm nhận cuộc sống đã khá lên, việc làm nhiều hơn và việc kinh doanh cũng thuận lợi hơn trước.

Điều đáng quý nhất là sự thay đổi đó diễn ra ngay trên chính quê hương. Nhiều thanh niên không còn phải xa gia đình hàng nghìn cây số để tìm việc. Cha mẹ không còn thấp thỏm chờ con về mỗi dịp Tết. Những ngôi nhà mới được dựng lên không phải nhờ bán đất hay những khoản tiền gửi từ nơi xa, mà từ chính thành quả lao động của những người làm việc trong các doanh nghiệp ngay trên địa bàn tỉnh.

Đồng tiền vì thế không chỉ mang ý nghĩa của thu nhập. Nó còn là sợi dây kết nối giữa phát triển công nghiệp với sự đổi thay của nông thôn; giữa những nhà máy hiện đại với từng mái ấm bình yên ở các làng quê.

Đó cũng là lý do vì sao nhiều địa phương hôm nay không chỉ đông hơn vào mỗi dịp lễ, Tết mà luôn nhộn nhịp quanh năm. Những con đường làng vốn yên ắng nay tấp nập người qua lại vào đầu giờ sáng và cuối buổi chiều. Chợ quê đông khách hơn. Hàng quán sáng đèn lâu hơn. Những dịch vụ mới xuất hiện ngày càng nhiều. Nhịp sống kinh tế mới đang hình thành từ chính những đồng lương được làm ra trên quê hương và cũng được chi tiêu ngay tại đó.

(Còn nữa)