Khi dữ liệu cá nhân là 'miếng mồi béo' trên không gian mạng

Chính vì vậy, để không trở thành “miếng mồi” của các đối tượng lừa đảo, mỗi người dân cần chủ động xây dựng cho mình một “lá chắn” bảo vệ trên không gian mạng.

Dữ liệu cá nhân đang trở thành đích ngắm của nhiều chiêu trò lừa đảo trên không gian mạng. Chỉ từ vài thông tin nhỏ bị lộ, các đối tượng xấu có thể dựng lên hàng loạt kịch bản tinh vi nhằm chiếm đoạt tài sản. Thực tế, những hình ảnh căn cước công dân hay màn hình VNeID được đăng tải lên mạng xã hội đôi khi chỉ nhằm chia sẻ nơi ở mới lại có thể trở thành nguồn dữ liệu để kẻ gian lợi dụng mở tài khoản ngân hàng, vay tiền trực tuyến, đăng ký sim trả sau… khiến chủ nhân thông tin rơi vào cảnh “con nợ” bất đắc dĩ.

Thượng tá Đỗ Thị Phương Thanh - Giảng viên Học viện Cảnh sát Nhân dân cảnh báo, khi dữ liệu cá nhân bị lộ, các đối tượng có thể lợi dụng để làm giả giấy tờ và thực hiện nhiều hành vi phạm pháp. Vì vậy, người dân cần hạn chế công khai thông tin định danh trên mạng xã hội, chỉ đăng tải những hình ảnh mang tính minh họa, tránh để lộ dữ liệu nhạy cảm.

Thực tế cho thấy, dù chiêu trò lừa đảo trên không gian mạng ngày càng biến tướng tinh vi, điểm xuất phát của nhiều vụ việc vẫn là sự lộ lọt thông tin cá nhân. Chỉ một bức ảnh rõ khuôn mặt cũng có thể bị lợi dụng để tạo video giả mạo; một địa chỉ nhà hay thông tin đơn hàng có thể trở thành cái cớ cho các cuộc gọi giả danh shipper; còn số điện thoại công khai trên mạng xã hội dễ trở thành mục tiêu của quảng cáo rác, thậm chí các giao dịch phi pháp.

Theo Trung tá Vũ Trung Nghĩa, Phó trưởng Phòng 5, Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an, một bộ phận người dân vẫn còn tâm lý chủ quan khi tham gia môi trường mạng, trong khi kiến thức bảo mật thông tin còn hạn chế. Điều này vô tình tạo ra kẽ hở để tội phạm công nghệ cao lợi dụng. Vì vậy, người dân cần thận trọng với các cuộc gọi, tin nhắn hay tài khoản lạ chủ động tiếp cận; đồng thời luôn kiểm chứng thông tin trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào và tìm đến sự hỗ trợ của người thân hoặc cơ quan chức năng khi có dấu hiệu nghi ngờ.

Dù các chiêu trò lừa đảo trên không gian mạng ngày càng tinh vi, nhưng để không trở thành “miếng mồi” của tội phạm công nghệ cao, điều quan trọng vẫn là mỗi người phải chủ động tự bảo vệ mình. Việc chia sẻ thông tin cá nhân thiếu kiểm soát, đặc biệt là các dữ liệu định danh như căn cước công dân, có thể tạo ra những rủi ro khó lường.

Theo anh Ngô Minh Hiếu, Chuyên gia an ninh mạng, trong bối cảnh công nghệ trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh, các công cụ như Deepfake có thể bị lợi dụng để giả mạo danh tính, phục vụ nhiều mục đích xấu như lừa đảo, bôi nhọ danh dự hay tống tiền. Vì vậy, người dùng cần hạn chế tối đa việc công khai các thông tin nhạy cảm trên mạng xã hội; trong trường hợp buộc phải chia sẻ, nên thiết lập các chế độ bảo mật chặt chẽ như chỉ hiển thị với bản thân hoặc trong phạm vi bạn bè thân thiết để giảm nguy cơ lộ lọt dữ liệu.

Trong kỷ nguyên số, dữ liệu cá nhân đã trở thành một “tài sản” có giá trị, nhưng cũng đồng thời là mục tiêu mà tội phạm công nghệ cao luôn tìm cách khai thác. Vì vậy, bên cạnh nỗ lực của các cơ quan chức năng, mỗi người dùng Internet cần chủ động trang bị kiến thức, thận trọng trong từng thao tác chia sẻ thông tin trên mạng. Chỉ khi mỗi cá nhân tự xây dựng cho mình một “lá chắn” bảo vệ dữ liệu cá nhân, thì không gian mạng mới thực sự trở nên an toàn hơn trước những chiêu trò lừa đảo ngày càng tinh vi.