Khi giao thông thông minh trở thành động lực tăng trưởng mới

Phát triển kinh tế - xã hội không thể tách rời hạ tầng giao thông. Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, áp lực ùn tắc và ô nhiễm ngày càng lớn, Hà Nội đang đẩy mạnh xây dựng hệ thống giao thông thông minh, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu số nhằm nâng cao hiệu quả quản lý đô thị, giảm chi phí xã hội và tạo thêm động lực tăng trưởng kinh tế.

AI mở ra cơ hội mới cho giao thông đô thị

Cùng với tốc độ tăng trưởng kinh tế và đô thị hóa nhanh, Việt Nam đang đối mặt với nhiều sức ép về giao thông, đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Tình trạng ùn tắc kéo dài, ô nhiễm môi trường, tai nạn giao thông và quá tải hạ tầng đang gây lãng phí lớn về thời gian, nhiên liệu và chi phí logistics.

Trong bối cảnh đó, tư duy phát triển giao thông không chỉ dừng ở mở rộng hạ tầng mà đang chuyển sang xây dựng hệ sinh thái giao thông hiện đại, thông minh và bền vững.

Sự phát triển mạnh mẽ của AI, dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT), công nghệ cảm biến và nền tảng số đang mở ra cơ hội lớn để hình thành các hệ thống giao thông thông minh, phục vụ tốt hơn nhu cầu đi lại của người dân và nâng cao hiệu quả vận hành của nền kinh tế.

Hà Nội đang từng bước ứng dụng công nghệ vào quản lý và điều hành giao thông, hướng tới xây dựng đô thị thông minh, giảm ùn tắc và cải thiện chất lượng sống cho người dân.

Hà Nội đang nỗ lực tạo ra hệ thống giao thông thông minh để phát triển kinh tế-xã hội. Ảnh: Phạm Hùng

Hà Nội đang nỗ lực tạo ra hệ thống giao thông thông minh để phát triển kinh tế-xã hội. Ảnh: Phạm Hùng

Theo GS.TS Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, việc ứng dụng AI và phát triển giao thông thông minh có thể giúp tối ưu hóa luồng giao thông, giảm ùn tắc và tai nạn, nâng cao hiệu quả quản lý hạ tầng, đồng thời giảm phát thải và thúc đẩy giao thông xanh.

Bên cạnh đó, giao thông thông minh còn góp phần nâng cao hiệu quả logistics, tăng năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và từng bước hình thành các đô thị hiện đại.

Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (IPSS) Nguyễn Hoa Cương cho biết, nhiều dự báo cho thấy đến năm 2035, thị trường AI ứng dụng trong lĩnh vực vận tải toàn cầu có thể đạt quy mô khoảng 535 tỷ USD. Điều này cho thấy vai trò ngày càng lớn của AI đối với ngành giao thông trên thế giới.

Theo ông Cương, AI không chỉ giúp điều phối giao thông hiệu quả hơn mà còn hỗ trợ đo lường lượng phát thải, đánh giá hiệu quả các giải pháp giảm phát thải, qua đó giúp cơ quan quản lý và doanh nghiệp đưa ra quyết định chính xác hơn.

Cần dữ liệu chung và cách tiếp cận lấy người dân làm trung tâm

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng hành trình xây dựng giao thông thông minh tại Hà Nội vẫn còn nhiều thách thức.

Ông Lương Đức Thắng, Phó Phòng Quản lý kết cấu hạ tầng giao thông, Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, việc điều chỉnh tổ chức giao thông là nhiệm vụ thường xuyên và liên tục của thành phố.

Hiện Hà Nội đang nghiên cứu hai nhóm giải pháp trọng tâm: phát triển các chính sách hướng tới giảm phát thải để cải thiện chất lượng không khí và nghiên cứu miễn phí xe buýt nhằm khuyến khích người dân sử dụng giao thông công cộng, giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Tuy nhiên, theo ông Thắng, một trong những khó khăn lớn hiện nay là thiếu hệ thống dữ liệu dùng chung.

“Mỗi cán bộ quản lý đang sử dụng các phần mềm AI khác nhau, chưa có hệ thống dữ liệu tập trung, cũng chưa có đơn vị đủ năng lực để tổng hợp và khai thác hiệu quả dữ liệu giao thông. Các ứng dụng hiện vẫn mang tính nhỏ lẻ, thiếu định hướng tổng thể”, ông Thắng cho hay.

Ông Lương Đức Thắng, Phó Phòng Quản lý kết cấu hạ tầng giao thông, Sở Xây dựng Hà Nội. Ảnh: Hoàng Anh

Ông Lương Đức Thắng, Phó Phòng Quản lý kết cấu hạ tầng giao thông, Sở Xây dựng Hà Nội. Ảnh: Hoàng Anh

Các chuyên gia nhận định, để giao thông thông minh thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế, Hà Nội cần xây dựng cơ sở dữ liệu giao thông đồng bộ, kết nối giữa các ngành và các cấp quản lý. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để các ứng dụng AI phát huy hiệu quả ở quy mô lớn.

TS Nguyễn Đức Vinh, nguyên Viện trưởng Viện Xã hội học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam cho rằng, Hà Nội cần một khung tư duy thống nhất trong ứng dụng AI vào giao thông, trong đó yếu tố con người phải được đặt ở vị trí trung tâm.

Theo các chuyên gia, quá trình phát triển giao thông thông minh không chỉ là câu chuyện công nghệ mà còn phải bảo đảm tính bao trùm, khả năng tiếp cận công bằng và đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dân.

Bà Citra H Nasruddin, Giám đốc Chương trình của Viện Nghiên cứu Công nghệ vì Cộng đồng (TFGI) nhận định, trong quá trình quy hoạch giao thông thông minh, việc xác định đúng thứ tự ưu tiên và lộ trình triển khai là yếu tố then chốt.

“Mọi giải pháp giao thông cần hướng đến nâng cao chất lượng sống của người dân và phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của từng đô thị”, bà nhấn mạnh.

Khắc Kiên

Nguồn Hà Nội Mới: https://hanoimoi.vn/khi-giao-thong-thong-minh-tro-thanh-dong-luc-tang-truong-moi-972344.html