Khi hiện vật kể chuyện

Khách tham quan tại không gian trưng bày tại Bảo tàng Đà Nẵng.

Những kỷ vật anh hùng

Bảo tàng Đà Nẵng cho biết hiện đang lưu giữ gần 2.500 hiện vật, kỷ vật cùng nhiều loại khí tài, vũ khí trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Nhân kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng quê hương, những hiện vật này sẽ được giới thiệu, công bố tại cơ sở chính của Bảo tàng, số 31 Trần Phú (Đà Nẵng).

Theo ông Huỳnh Đình Quốc Thiện, Giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng, số hiện vật chiến tranh nói trên là kết quả của một đợt sưu tầm quy mô lớn kéo dài suốt 4 năm, được sàng lọc, hoàn thiện vào dịp khánh thành, tu chỉnh Bảo tàng vào tháng 3/2025. Trong đó, gần 2.000 hiện vật đã được đưa vào trưng bày với chuyên đề “Cuộc đấu tranh bảo vệ nền độc lập dân tộc”.

Tuy nhiên, chưa dừng lại ở đó, Bảo tàng tiếp tục nỗ lực tìm kiếm, bổ sung thêm hơn 500 hiện vật mới, làm phong phú hơn kho tư liệu lịch sử quý giá.

Theo Bảo tàng Đà Nẵng, các nhóm hiện vật chiến tranh hiện nay có thể phân thành ba chủ đề chính. Thứ nhất, phản ánh đời sống và quá trình chiến đấu của quân và dân Đà Nẵng - Quảng Nam trong hai cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, trong đó trọng tâm là cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Thứ hai, lưu giữ các kỷ vật, hiện vật, di cảo… của những con người đã anh dũng hy sinh vì độc lập dân tộc, từng trực tiếp tham gia chiến đấu trên dãy Trường Sơn hay trong các khu trù mật, vùng đô thị.

Thứ ba, là những chứng tích tố cáo tội ác chiến tranh của kẻ thù, đồng thời khắc họa rõ nét tinh thần chiến đấu kiên cường, mưu trí của quân và dân ta qua từng chặng đường cách mạng.

Ông Huỳnh Đình Quốc Thiện cho biết, gắn với sự kiện Ngày Giải phóng Đà Nẵng (29/3/1975), Bảo tàng hiện đang lưu giữ hai hiện vật đặc biệt quý giá: con dấu của Ủy ban Quân quản Đà Nẵng và chiếc xe Honda Dame của ông Kiều Thanh Tân (1928 - 2023), cán bộ xây dựng lực lượng biệt động thành.

Con dấu của Ủy ban Quân quản là sản phẩm được chế tác thủ công, sử dụng ngay sau ngày Đà Nẵng được giải phóng.

Con dấu được khắc trong thời điểm đó, mang ý nghĩa xác lập quyền lực và hiệu lực pháp lý của chính quyền mới. Đáng chú ý, Thông cáo số 1 - văn bản công bố danh sách Ủy ban Quân quản thành phố do đồng chí Hồ Nghinh làm Chủ tịch - chính là văn bản đầu tiên được đóng dấu này.

Trong khi đó, chiếc xe Honda Dame của ông Kiều Thanh Tân là hiện vật gắn liền với hoạt động của tổ giao liên cách mạng. Từ ngày 26 đến 28/3/1975, chiếc xe được sử dụng để di chuyển ra vào thành phố, liên lạc với các cơ sở cách mạng và truyền đạt chỉ đạo của cấp trên.

Đến 6 giờ sáng ngày 29/3/1975, ông Kiều Thanh Tân sử dụng chiếc xe này đi từ xã Hòa Xuân vào trung tâm thành phố nắm tình hình, sau đó bàn giao lại để ông Phạm Kiều Đa (quyền Quận đội trưởng quận Nhất) cùng chiến sĩ biệt động Trần Phú cơ động tiến vào, chiếm lĩnh Tòa Thị chính, treo cờ cách mạng, chính thức giải phóng quê hương.

“Hai hiện vật đó chỉ là một phần rất nhỏ trong vô vàn câu chuyện, sự kiện mà chúng tôi mong muốn sẻ chia. Đó là những minh chứng sống động, giúp các thế hệ trẻ và người dân thành phố hiểu rõ hơn về cuộc kháng chiến của dân tộc”, ông Huỳnh Đình Quốc Thiện nhấn mạnh.

Nỗ lực gìn giữ và số hóa

Ông Trương Nguyễn Nguyên Kha, Trưởng phòng Sưu tầm, Trưng bày và Bảo quản Bảo tàng Đà Nẵng cho biết, các kỷ vật chiến tranh luôn là nhóm hiện vật được đội ngũ kỹ thuật đặc biệt quan tâm. Mỗi hiện vật được lưu giữ nguyên vẹn và đưa ra trưng bày không chỉ là một tư liệu lịch sử, mà còn là dấu ấn của tinh thần anh hùng cách mạng được truyền lại cho thế hệ sau.

Không ít hiện vật còn mang theo dấu tích máu xương của đồng bào, đồng chí đã hy sinh, vì vậy càng cần được bảo tồn một cách nghiêm ngặt và trọn vẹn.

Công tác bảo quản hiện vật tại Bảo tàng được thực hiện thường xuyên, bài bản và theo định kỳ. Không gian trưng bày được vệ sinh hằng tuần, trong khi khu vực kho được tổng vệ sinh theo quý. Các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm luôn được kiểm soát chặt chẽ nhằm đảm bảo điều kiện tối ưu, kéo dài tuổi thọ cho hiện vật.

Song song với đó, thực hiện chủ trương chuyển đổi số, Bảo tàng Đà Nẵng đẩy mạnh công tác số hóa nhằm nâng cao hiệu quả lưu trữ và quảng bá. Dữ liệu thông tin, hình ảnh hiện vật được cập nhật thường xuyên lên các phần mềm quản lý của đơn vị và ngành văn hóa; các hồ sơ hiện vật cũng được quét số hóa.

Toàn bộ dữ liệu được lưu trữ trên không gian số theo đúng quy định, đồng thời từng bước chọn lọc, giới thiệu đến công chúng trên các nền tảng số, qua đó lan tỏa giá trị lịch sử, cung cấp thông tin chính xác, thu hút sự quan tâm của người dân và giới nghiên cứu.

“Chúng tôi đang đề nghị các cấp quan tâm đầu tư thêm hệ thống lưu trữ như tủ, kệ, bục, bệ…; đồng thời chú trọng bồi dưỡng đội ngũ chuyên môn, tạo điều kiện tham gia các lớp tập huấn về kiểm kê, bảo quản hiện vật do ngành và Cục Di sản tổ chức”, ông Nguyên Kha kiến nghị.

Theo ông Huỳnh Đình Quốc Thiện, trên thực tế, những kỷ vật của cuộc kháng chiến vẫn còn được lưu giữ khá nhiều trong cộng đồng. Hơn 2.500 hiện vật hiện có tại Bảo tàng Đà Nẵng mới chỉ là một phần nhỏ trong kho tàng ký ức ấy.

LÊ TRUNG - DUY HẠ