Khi kinh tế số bắt đầu từ một lần 'chạm'

Các bạn sinh viên xếp hàng dài “check - in” từ sớm tại buổi đầu tiên của sự kiện Sóng Festival. Ảnh: Minh Ngọc

Giữa không gian nhộn nhịp của gần 70 gian hàng tại Phố đi bộ Trần Nhân Tông, thứ âm thanh quen thuộc nhất không phải là tiếng đếm tiền vật lý, thay vào đó là những tiếng "bíp" thanh toán vang lên liên tục. Từ những cụm quét mã VietQR, chạm thẻ bình dân ở khu ẩm thực cho đến các giải pháp Facepay, Palm Pay bảo mật cao tại khu vực ngân hàng, Sóng Festival đang biến thành một không gian chuyển đổi số thu nhỏ. 

Từ trải nghiệm tại Sóng Festival đến thói quen thanh toán số hàng ngày

Sự kiện Sóng Festival ngày 24/10 với thông điệp "Chạm số – Sống xanh" là hoạt động điểm nhấn của chiến dịch Ngày Thanh toán số Việt Nam lần thứ 6 do Báo Tiền Phong phối hợp cùng Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) tổ chức, dưới sự chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Tại đây, nhận thức của người trẻ về một nền kinh tế số không còn là những khái niệm vĩ mô, mà được định hình bằng chính những trải nghiệm tiêu dùng thông minh hàng ngày.

Đi một vòng các gian hàng ẩm thực và ngân hàng, ngày thanh toán số Việt Nam chứng kiến sự tham gia của hàng trăm người tiêu dùng trẻ, biến các khu vực gian hàng công nghệ trở thành tâm điểm trải nghiệm giao dịch số. Không còn cảnh lỉnh kỉnh ví bóp hay chờ đợi trả tiền lẻ, các thao tác thanh toán giờ đây được thu gọn lại trong vài giây qua những hình thức "chạm" và quét.

Gian hàng đồ uống Starbuck 30.000 đồng dành cho khách hàng quét mã qua tính năng VietQR hoặc VietQR Global. Ảnh: Minh Ngọc

Là một trong những người trẻ tham gia ngày hội từ sớm, chị Nguyễn Phương Thảo, 24 tuổi, quản lý dự án tại Marketing Agency, cho biết bản thân đã thử nghiệm qua nhiều phương thức số hóa tại các gian hàng. Chị Thảo chia sẻ: "Mình  thích những phương thức thanh toán nhanh như Apple Pay. Trong thời đại bận rộn này, ai cũng mong muốn mọi giao dịch diễn ra nhanh chóng và tiện lợi, hạn chế các bước thủ tục và ít lộ thông tin nhất có thể.  Phương thức thanh toán Apple Pay không cần phải nhập mã OTP hay gì cả, mình có thể thanh toán chỉ trong một chạm”.

Sự tinh gọn trong hạ tầng số không chỉ chinh phục nhóm khách hàng am hiểu công nghệ mà còn tạo thiện cảm lớn với thế hệ sinh viên. Bạn Nguyễn Tùng An, 18 tuổi, Đại học Bách Khoa Hà Nội, sử dụng tài khoản VietinBank để quét mã QR tại gian  hàng NAPAS nhận xét giao diện ứng dụng hiện tại đã được tối ưu hóa rất đơn giản, dễ tiếp cận và tốc độ xử lý dòng tiền gần như ngay lập tức, không gặp quá nhiều trở ngại nào về mặt thao tác với người trẻ.

Sự đồng bộ này cho thấy nỗ lực của các ngân hàng và đơn vị trung gian thanh toán trong việc bình dân hóa công nghệ, đưa các giải pháp từ dự án ra thẳng thị trường tiêu dùng.

Những trải nghiệm tại Sóng Festival 2026 thực chất là tấm gương phản chiếu một xu hướng tiêu dùng đang chuyển dịch mạnh mẽ trong đời sống kinh tế xã hội. Thanh toán số đã trở thành thói quen cố định chiếm phần lớn trong chi tiêu hàng ngày của đại bộ phận người dân đô thị.

Công nghệ thanh toán quét lòng bàn tay (Palm Pay) có mặt tại gian hàng NAPAS. Ảnh: Minh Ngọc

Đứng ở cả góc độ người tiêu dùng lẫn người làm nghề, chị Trần Thị Trang, 33 tuổi, cán bộ tín dụng ngân hàng Vietcombank, khẳng định tiền mặt đang dần vắng bóng ngay cả ở những mô hình kinh tế truyền thống nhất."Kể cả những giao dịch mà trước đây khi ra chợ truyền thống cần nhiều tiền mặt, với thời điểm hiện tại mọi người cũng đã sử dụng các phương tiện thanh toán số nên gần như không phải dùng tiền mặt nữa."  Chị Trang cho biết.

Đặc biệt, dưới góc nhìn của thế hệ trẻ, việc chuyển dịch sang thanh toán số còn mang một ý nghĩa nhân văn khác. Chị Nguyễn Phương Thảo bày tỏ thêm, việc giảm thiểu in ấn và lưu thông tiền giấy vật lý đồng nghĩa với việc cắt giảm chi phí sản xuất, hạn chế việc khai thác tài nguyên rừng, từ đó đóng góp thiết thực vào mục tiêu "sống xanh" và bảo vệ môi trường bền vững.

Sự chuyển dịch mang tính toàn diện này hoàn toàn trùng khớp với định hướng mà ông Nguyễn Quang Minh, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS), Phó Trưởng ban tổ chức sự kiện phát biểu tại lễ khai mạc. Ông Minh nhấn mạnh: "Ngày nay, thanh toán số đang trở nên quen thuộc và là một phần không thể thiếu trong đời sống hàng ngày của mỗi người dân. Từ thành thị đến nông thôn, từ cửa hàng lớn đến những điểm kinh doanh nhỏ lẻ, các phương thức thanh toán hiện đại như thẻ, mã quét điện tử, thanh toán di động đang giúp chúng ta thực hiện các giao dịch nhanh chóng, thuận tiện và an toàn hơn." 

Hạ tầng quản trị thông minh và những rào cản cần cải tiến

Một điểm nhấn công nghệ đáng chú ý tại sự kiện năm nay, chính là việc ứng dụng công nghệ dữ liệu để quản trị sự kiện. Việc áp dụng quy định số hóa 100% giao dịch, loại bỏ hoàn toàn hóa đơn giấy không chỉ giúp giảm thiểu chi phí vận hành vật lý cho gần 70 gian hàng mà còn tạo ra một dòng chảy dữ liệu liên tục theo thời gian thực.

Thông qua hệ thống máy chủ, ban tổ chức có thể đo lường lưu lượng khách, ngành hàng ưa chuộng và biến động dòng tiền tại từng thời điểm để chủ động điều tiết các hoạt động của lễ hội. Dưới góc nhìn của một công dân số trẻ, bạn Đào Tuấn Linh, 18 tuổi, sinh viên trường Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng, việc hệ thống tự động ghi nhận dữ liệu tiêu dùng là điều tích cực. Khi các đơn vị quản lý hiểu rõ thói quen, hành vi mua sắm của mọi người thông qua số liệu thực tế. Từ đó sẽ giúp họ đưa ra những dịch vụ, lựa chọn phù hợp hơn với khách hàng trong các hoạt động tiếp theo.

Việc sử dụng mã QR trong thanh toán trở nên phổ biến. Ảnh: Minh Ngọc

Tuy nhiên, bên cạnh những mảng màu sáng của bức tranh chuyển đổi số, thực tế tác nghiệp và ghi nhận ý kiến người dân tại sự kiện cũng chỉ ra những rào cản cần tiếp tục hoàn thiện. Đối với những sinh viên như bạn Nguyễn Tùng An, trở ngại lớn nhất nằm ở tính ổn định của hệ thống: “Em chỉ muốn các ngân hàng tích cực trong việc xử lý bảo trì hệ thống của họ vì nhiều lúc em thấy ngân hàng hay quá tải và bảo trì”.

Trong khi đó, ở góc độ của người lớn tuổi, nỗi lo lại đổ dồn về tính bảo mật và sự phức tạp trong quy trình xử lý sự cố. Cô Nguyễn Thị Hiền, chủ gian hàng "Bún ốc Bà Ngoại" tham gia tại lễ hội, chia sẻ câu chuyện thực tế của mình: "Tôi đã từng chuyển nhầm nhiều tiền vào tài khoản khác. Mỗi lần như vậy lại phải ra ngân hàng, thậm chí nhờ các anh bên an ninh can thiệp để lại lấy lại. Hy vọng hệ thống ngân hàng làm sao vừa đơn giản hóa thủ tục cho mình vừa  giữ được bảo mật cho mình.”

Những chuyển biến từ Sóng Festival 2026 cho thấy tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá chuyển đổi số quốc gia không phải là mục tiêu xa vời trên các bài tham luận. Khi mỗi cá nhân đều ý thức được giá trị của một cú "chạm" công nghệ, một xã hội số thông minh và an toàn sẽ từng bước trở thành hiện thực của cuộc sống thường nhật sau này.