Khi lịch sử được kể bằng ngôn ngữ hình ảnh

Cuốn sách 'Lịch sử Việt Nam bằng hình' được xây dựng trong 17 năm.

17 năm một cuốn “thông sử bằng hình”

Cuốn sách do nhóm biên soạn Đông A thực hiện, được xuất bản bởi NXB Đại học Sư phạm. Ra mắt bạn đọc vào tháng 9/2024, ấn phẩm nhanh chóng thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu và đông đảo bạn đọc yêu thích lịch sử.

Theo đại diện đơn vị thực hiện, ý tưởng xây dựng cuốn sách đã hình thành từ năm 2007, khi họa sĩ Trần Đại Thắng - Giám đốc Công ty Đông A, tham gia hội sách Frankfurt (Đức). Từ mong muốn tạo ra một cuốn “thông sử bằng hình” về Việt Nam, nhóm tác giả bắt tay vào quá trình nghiên cứu, sưu tầm và biên soạn kéo dài 17 năm.

Hàng nghìn tư liệu hình ảnh được tìm kiếm từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm 49 bảo tàng trong và ngoài nước, cũng như các bộ sưu tập cá nhân. Công trình cũng nhận được sự góp ý của nhiều nhà nghiên cứu hàng đầu, như: PGS.TS Trần Đức Cường, PGS.TS Trần Trọng Dương, TS Nguyễn Đình Chiến, TS Nguyễn Việt, TS Nguyễn Thị Hậu… cùng nhiều chuyên gia và nhà sưu tập. Sự tham gia của các nhà khoa học đã góp phần bảo đảm tính chính xác và độ tin cậy của nội dung.

Với dung lượng 660 trang in màu, cuốn sách được thiết kế như một bức tranh toàn cảnh về lịch sử Việt Nam. Nội dung khái quát tiến trình phát triển của đất nước từ buổi đầu xuất hiện các cư dân cổ xưa trên lãnh thổ, qua các triều đại phong kiến, thời kỳ thuộc địa, cho đến giai đoạn độc lập, thống nhất và phát triển.

Sách được bố cục thành 14 phần, tương ứng với các giai đoạn quan trọng của lịch sử dân tộc, từ “Tiền sử và truyền thuyết”, “Chống Bắc thuộc”, các triều đại Lý, Trần, Lê, Nguyễn… đến thời kỳ chống thực dân, giành độc lập và xây dựng đất nước. Bên cạnh các sự kiện lịch sử lớn, cuốn sách còn giới thiệu những danh nhân tiêu biểu, các trận đánh nổi tiếng và nhiều dấu mốc quan trọng trong tiến trình lịch sử Việt Nam.

Một điểm đáng chú ý là cuối mỗi phần đều có những bài khái quát ngắn về tình hình Trung Quốc và phương Tây cùng thời. Cách trình bày này giúp người đọc có thêm góc nhìn rộng hơn, đặt lịch sử Việt Nam trong bối cảnh khu vực và thế giới.

Điểm đặc biệt của cuốn sách nằm ở hệ thống minh họa phong phú. Gần 2.000 tranh ảnh, bản đồ và tư liệu hình ảnh được sử dụng để tái hiện các giai đoạn lịch sử. Các hình ảnh minh họa bao gồm hiện vật khảo cổ, di tích lịch sử, đền chùa, tượng đài, phù điêu, tranh vẽ và bản đồ cổ. Nhiều tư liệu trong số đó được sưu tầm từ các bảo tàng trong và ngoài nước, cũng như từ các bộ sưu tập tư nhân.

Nhờ hệ thống hình ảnh dày đặc, nhiều giai đoạn lịch sử được tái hiện một cách trực quan, giúp người đọc dễ hình dung hơn về đời sống của cư dân qua từng thời kỳ, về kiến trúc cung đình, trang phục, vũ khí hay những dấu tích còn lại của các trận chiến trong lịch sử.

Sự kết hợp giữa văn bản cô đọng và hình ảnh sinh động đã tạo nên một cách kể chuyện lịch sử hấp dẫn. Lịch sử không chỉ hiện lên qua những dòng chữ, mà còn được “kể” bằng những bức ảnh, những hiện vật và những bản đồ giàu giá trị tư liệu.

Đại diện nhóm tác giả Đông A nhận ggiải A giải thưởng Sách quốc gia lần thứ 8.

Cầu nối quảng bá lịch sử Việt Nam

Theo nhóm biên soạn, cuốn sách không đặt mục tiêu trở thành một công trình nghiên cứu chuyên sâu dành riêng cho giới học thuật. Thay vào đó, tác phẩm hướng tới việc chuyển tải những kiến thức cơ bản về lịch sử Việt Nam bằng hình thức dễ tiếp cận, phù hợp với nhiều đối tượng bạn đọc.

Trong bối cảnh độc giả trẻ ngày càng quen với việc tiếp nhận thông tin qua hình ảnh và các phương tiện trực quan, cách tiếp cận này được xem là phù hợp với xu hướng hiện nay, góp phần làm cho lịch sử trở nên gần gũi và hấp dẫn hơn.

Sau khi ra mắt vào tháng 9/2024, cuốn sách đã nhận được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu và đông đảo bạn đọc. Theo đại diện Đông A, ấn phẩm thường xuyên được tái bản, cho thấy sức hút của dòng sách lịch sử được trình bày theo hướng trực quan, dễ tiếp cận.

Việc cuốn sách được trao Giải A tại giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ 8 là sự ghi nhận đối với nỗ lực của những người làm sách trong quá trình sưu tầm, biên soạn và xây dựng một công trình lịch sử minh họa quy mô.

Giới chuyên gia đánh giá cao cuốn sách 'Lịch sử Việt Nam bằng hình'.

Không dừng lại ở đó, mới đây nhóm thực hiện cũng giới thiệu phiên bản tiếng Anh của tựa sách, nhằm đưa lịch sử và văn hóa Việt Nam đến gần hơn với bạn đọc quốc tế. Trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, những ấn phẩm như vậy có thể trở thành cầu nối văn hóa, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam tới bạn đọc khắp năm châu.

Theo giới chuyên gia, việc cuốn sách “Lịch sử Việt Nam bằng hình” được vinh danh cho thấy xu hướng đổi mới trong cách tiếp cận lịch sử đang ngày càng được quan tâm trong lĩnh vực xuất bản. Với cách trình bày trực quan và hệ thống tư liệu hình ảnh phong phú, cuốn sách không chỉ là một công trình sưu tầm và tổng hợp tư liệu, mà còn góp phần khơi gợi sự quan tâm của độc giả đối với lịch sử dân tộc.

Trần Hòa