Khi mâu thuẫn được giải quyết từ lúc manh nha

Hơn 30 năm gắn bó với công tác hòa giải

Sinh năm 1950, ông Mai Văn Liên từng có hơn 30 năm tham gia công tác hòa giải ở cơ sở, bắt đầu từ năm 1992. Trong thời gian đó, ông đã tham gia giải quyết nhiều vụ việc, từ tranh chấp đất đai, mâu thuẫn gia đình đến những xích mích giữa hàng xóm, láng giềng.

Chia sẻ lại về quãng thời gian làm hòa giải viên, ông Liên cho biết, người làm công tác hoà giải quan trọng nhất là phải nắm vững các quy định pháp luật, bên cạnh đó là việc vận dụng kinh nghiệm sống, nắm bắt tâm lý, tình cảm và lẽ phải trong cộng đồng để khuyên giải, thuyết phục. Vì vậy, người làm hòa phải chủ động học hỏi, cập nhật kiến thức pháp luật.

Ông Mai Văn Liên chia sẻ lại những kinh nghiệm trong hơn 30 năm tham gia công tác hòa giải ở cơ sở. Ảnh: Cao Kỳ

“Tôi chủ động học tập, tìm hiểu và tự trau dồi kiến thức pháp luật, từ Luật Đất đai, các quy định liên quan đến trẻ em, phòng chống bạo lực gia đình đến các quy định về khiếu nại, tố cáo. Có nền tảng pháp lý vững hơn, việc hòa giải cũng trở nên nhuần nhuyễn hơn, kết hợp hài hòa giữa tình và lý để thuyết phục các bên liên quan”, ông Liên chia sẻ.

Tuy nhiên theo ông Liên, hiểu luật vẫn chưa đủ. Người hòa giải còn phải hiểu cách sống, phong tục, tập quán và hoàn cảnh của người dân nơi mình sinh sống. Mỗi vụ việc có nguyên nhân và hoàn cảnh khác nhau nên không thể áp dụng một cách xử lý cứng nhắc.

Muốn hòa giải thành công, trước hết phải nắm rõ câu chuyện, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của các bên và tìm ra nguyên nhân sâu xa của mâu thuẫn. Từ đó, hòa giải viên mới có thể lựa chọn cách phân tích, thuyết phục phù hợp.

Hòa giải từ khi mâu thuẫn còn manh nha

Nhìn lại những năm tháng làm công tác hòa giải, ông Mai Văn Liên cho rằng giá trị quan trọng nhất của hòa giải ở cơ sở là khả năng giải quyết vấn đề ngay từ đầu.

Một mâu thuẫn nhỏ giữa hai gia đình, một bất đồng trong sinh hoạt hay xích mích giữa hàng xóm nếu không được quan tâm, tháo gỡ kịp thời có thể ngày càng căng thẳng. Khi đó, từ chuyện trong khu dân cư có thể phát sinh khiếu nại, khiếu kiện kéo dài.

“Trong nhiều năm làm công tác hòa giải, chúng tôi đã hóa giải được không ít mâu thuẫn, có vụ việc nhỏ nhưng cũng có vụ việc rất phức tạp. Qua đó càng thấy rõ, hòa giải ở cơ sở có vai trò đặc biệt quan trọng. Giải quyết được mâu thuẫn ngay từ gốc sẽ hạn chế tối đa tình trạng khiếu kiện, khiếu nại vượt cấp, kéo dài”, ông Liên nhấn mạnh.

Một ví dụ ông Liên nhớ lại là quá trình vận động người dân thực hiện chủ trương xóa bỏ chợ cóc, chợ tạm trên phố Phú Xá. Đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến hoạt động kinh doanh, sinh kế của các hộ dân nên nếu chỉ chờ đến khi lực lượng chức năng triển khai xử lý mới tuyên truyền, vận động thì dễ phát sinh tâm lý bức xúc.

Trong quá trình tham gia công tác ở cơ sở, ông Liên cùng các thành viên tổ hòa giải đã chủ động gặp gỡ, trao đổi với các hộ kinh doanh, phân tích và tuyên truyền về chủ trương của thành phố trong việc lập lại trật tự đô thị.

“Chúng tôi không chờ đến khi lực lượng liên ngành vào cuộc xử lý mà từ trước đó đã gặp gỡ, trao đổi với các hộ kinh doanh, phân tích, tuyên truyền về chủ trương của thành phố trong việc lập lại trật tự đô thị. Nhờ làm tốt công tác vận động nên khi triển khai giải tỏa, bà con đồng thuận, không gây khó khăn cho lực lượng chức năng”, ông Liên chia sẻ.

Câu chuyện cho thấy cách làm mà ông Liên đúc kết sau nhiều năm gắn bó với công tác hòa giải là không đợi mâu thuẫn trở nên gay gắt mới tìm cách giải quyết, mà phải chủ động nắm bắt từ sớm, lắng nghe, giải thích và thuyết phục để người dân hiểu vấn đề và đồng thuận.

Uy tín là “chìa khóa” của người hòa giải

Theo ông Liên, một trong những yếu tố quan trọng nhất của người hòa giải viên là uy tín. Người dân chỉ sẵn sàng chia sẻ những khúc mắc trong quan hệ gia đình, hàng xóm khi họ tin tưởng người đứng ra hòa giải thực sự công tâm.

“Khi tôi ra đường, bà con nhìn thấy từ xa đã chào hỏi. Điều đó cho thấy mình có được sự tin tưởng, uy tín trong nhân dân”, ông Liên chia sẻ.

Uy tín ấy không đến từ chức danh mà được hình thành qua cách sống, sự trách nhiệm và thái độ công bằng trong từng vụ việc. Người hòa giải không đứng về phía bên nào mà tìm cách để các bên cùng nhìn nhận vấn đề, hiểu quyền và nghĩa vụ của mình, từ đó tìm tiếng nói chung.

Những chia sẻ của ông Mai Văn Liên cho thấy, sự bình yên ở khu dân cư nhiều khi bắt đầu từ những việc rất nhỏ. Khi mâu thuẫn được tháo gỡ, không chỉ một vụ việc được giải quyết mà tình làng nghĩa xóm cũng được gìn giữ, góp phần hạn chế khiếu kiện kéo dài và xây dựng cộng đồng dân cư đoàn kết, ổn định.