Khi mùa lũ Đồng Tháp không còn là mùa bỏ ruộng

Nông dân xã Mỹ An Hưng (Đồng Tháp) chăm sóc rau màu trong vụ canh tác mùa nước nổi. Ảnh: Hồng Thái - TTXVN

Nhờ hệ thống đê bao khép kín, quá trình nắm bắt thị trường và sự đồng thuận trong tổ chức sản xuất, mô hình đã góp phần nâng cao thu nhập cho bà con, xây dựng nền sản xuất nông nghiệp bền vững tại địa phương.

Đến Hợp tác xã Hội An Đông (xã Mỹ An Hưng) trong những ngày cao điểm mùa nước nổi, máy bơm của hợp tác xã đang được vận hành hỗ trợ người dân tiêu thoát nước cho diện tích rau màu sau đợt mưa. Nhờ hệ thống đê bao khép kín và trạm bơm, diện tích sản xuất của bà con nông dân trong mùa lũ được bảo vệ và đảm bảo chủ động trong tưới tiêu.

Vụ canh tác mùa nước nổi góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân. Ảnh: Hồng Thái - TTXVN

Theo dõi máy bơm đang vận hành, ông Nguyễn Phú Nhuận, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Hội An Đông, thông tin, hợp tác xã hiện có 148 thành viên chính thức và các hộ liên kết, diện tích sản xuất do hợp tác xã quản lý khoảng 509 ha, trong đó, diện tích trồng rau màu trên 400 ha, phần còn lại là đất trồng cây ăn trái. Nhờ hệ thống đê bao, cống đập và trạm bơm, nông dân có thể chủ động điều tiết nước, tổ chức sản xuất ngay trong mùa nước nổi. Bà con lấy vụ này là vụ chính vì các khu vực khác đã xả đê, chỉ còn khu vực trong đê bao sản xuất nên mùa nước nổi là một trong những vụ "hái ra tiền" của hợp tác xã và bà con xã viên.

Vào khu vực sản xuất, những luống rau màu vừa được xuống giống đang phát triển khá tốt, bà con nông dân đang kiểm tra mực nước và từng diện tích đất để phát hiện sớm mầm bệnh nhằm xử lý kịp thời.

Với diện tích trồng khoai môn gần 1,5 ha, nông dân Đỗ Thành Tâm, xã Mỹ An Hưng, cho biết, nỗi lo lớn nhất của nông dân khi trồng rau màu trong mùa lũ là những đợt mưa lớn nhưng nhờ có hệ thống đê bao, trạm bơm trên địa bàn nên bà con rất yên tâm khi canh tác. Mỗi đợt mưa lớn có lúc gây ngập 1 - 2 ngày nhưng do bà con và địa phương chủ động vận hành máy bơm nên không gây ảnh hưởng lớn đến sản xuất. Sau mỗi đợt mưa, anh Tâm sẽ chủ động thực hiện các giải pháp phòng sâu, bệnh cho cây.

Lãnh đạo HTX dịch vụ nông nghiệp Hội An Đông và ngành chuyên môn kiểm tra máy bơm vận hành. Ảnh: Hồng Thái - TTXVN

Dù phải đối mặt với những đợt mưa thất thường nhưng việc duy trì sản xuất vào mùa nước nổi mặt khác đem lại lợi thế khi nhiều khu vực lân cận đã kết thúc vụ làm cho nguồn cung giảm. Do đó, giá bán rau màu vào vụ này thường cao hơn so với các vụ khác, khả năng tiêu thụ cũng dễ dàng hơn giúp người dân cải thiện thu nhập.

"Trồng rau màu mùa nước nổi khá vất vả, phải thường xuyên theo dõi thời tiết, mực nước, việc phòng trừ sâu bệnh cũng khó khăn hơn nhưng nhờ hệ thống đê bao nên người dân cũng chủ động trong sản xuất. Vào mùa này, nhiều nơi khác không trồng rau màu mà xả lũ vào đồng, nguồn cung ít đi nên dù sản lượng canh tác mùa lũ có giảm nhưng giá bán cao hơn. Gia đình tôi trồng dưa leo và một số loại rau màu khác để tận dụng thời điểm cung thiếu cầu, nhờ đó thu nhập từ vụ rau màu mùa nước nổi kéo dài ba tháng lợi nhuận có thể đạt khoảng 10 triệu đồng/1.000 m2, cao hơn khoảng bốn lần so với canh tác lúa", ông Mai Phúc Dẫn, nông dân ấp An Quới Đông, xã Mỹ An Hưng, chia sẻ.

Diện tích trồng rau màu mùa nước nổi trong vùng đê bao tại Mỹ An Hưng (Đồng Tháp). Ảnh: Hồng Thái - TTXVN

Đi đôi với việc tận dụng lợi thế duy trì sản xuất trong mùa nước nổi, nông dân cũng chú trọng việc tái tạo độ màu mỡ cho đất bằng cách sau hai hoặc ba năm trồng rau màu sẽ dành một năm để xả nước vào đồng lấy phù sa, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho những vụ sản xuất tiếp theo.

Ông Dẫn chia sẻ thêm, để tránh việc khai thác đất quá mức, làm chai sạn đất canh tác, sau khoảng ba năm trồng trọt, bà con trong khu vực đê bao sẽ thống nhất xả đê lấy nước lũ. Điều này sẽ giúp rửa trôi mầm bệnh trong đất, đồng thời mang liều "thuốc bổ" là phù sa về đồng ruộng, đảm bảo những mùa vụ kế tiếp sẽ canh tác hiệu quả.

Theo chính quyền địa phương, mô hình sản xuất rau màu mùa nước nổi đã góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tạo việc làm cho lao động, tăng lợi nhuận cho người dân.

Diện tích trồng rau màu mùa nước nổi trong vùng đê bao tại Mỹ An Hưng (Đồng Tháp). Ảnh: Hồng Thái - TTXVN

Ông Nguyễn Dung Thạch, Phó Chủ tịch UBND xã Mỹ An Hưng, cho biết, qua 15 năm thực hiện, mô hình sản xuất rau màu mùa lũ trên địa bàn xã đã cho thấy nhiều thuận lợi, ưu điểm. Xã hiện có hệ thống đê bao, cống, đập, máy bơm đảm bảo cho bà con nông dân chủ động trong sản xuất, xã viên và nhân dân đồng thuận trong tổ chức sản xuất, một số loại nông sản đã được liên kết với công ty thu mua nên đầu ra ổn định. Bên cạnh đó, giá bán nông sản mùa mưa lũ tăng bình quân từ 20% đến 30% so với các vụ khác làm tăng thu nhập của người dân và xã viên.

Về khía cạnh sản xuất bền vững, việc đưa lũ bổ sung phù sa sau nhiều vụ canh tác sẽ cải thiện độ phì nhiêu của đất, hạn chế mầm bệnh cho cây trồng ở các vụ tiếp theo, góp phần tăng năng suất, sản lượng nông sản và lợi nhuận của bà con nông dân. Sắp tới, địa phương sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống đê bao, cống đập, thiết bị bơm rút nước; hướng dẫn người dân lựa chọn giống có khả năng chống chịu sâu bệnh, ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật để tiết kiệm chi phí và tăng năng suất; tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong khâu sản xuất, tiêu thụ và chế biến nông sản, tạo đầu ra ổn định cho bà con.