Khi pháp luật 'tốt trong cuộc sống'

Đây là một trong những nhiệm vụ và giải pháp được nêu rõ trong Kết luận Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng "2 con số" (Kết luận số 18-KL/TW).

Thể chế, pháp luật có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của đất nước. Trong những năm qua, hệ thống pháp luật Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể với số lượng lớn các luật, nghị định, thông tư được ban hành, tạo hành lang pháp lý cho phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn tồn tại khoảng cách không nhỏ giữa quy định pháp luật và thực thi pháp luật. Một số văn bản pháp luật còn chồng chéo, thiếu đồng bộ. Có những quy định chưa rõ ràng, gây khó khăn trong áp dụng hoặc dẫn đến cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan thực thi. Chính cách hiểu khác nhau dễ dẫn đến sự tùy nghi trong áp dụng pháp luật. Điều này làm giảm tính minh bạch và hiệu lực của pháp luật. Chi phí tuân thủ pháp luật vẫn còn là điều đáng bàn khi tình trạng tiền kiểm vẫn còn khá phổ biến, dẫn đến thủ tục hành chính rườm rà, gây tăng chi phí, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất của người dân, doanh nghiệp. Khoảng trống pháp luật, trong đó tình trạng luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư dù đã được đề cập đến rất nhiều nhưng vẫn chưa được khắc phục triệt để. Một trong những hạn chế khác nữa đó là công tác tổ chức, thực thi pháp luật vẫn còn là “khâu yếu”. Những hạn chế, điểm nghẽn trong xây dựng và thực thi pháp luật vô hình trung đã trở thành lực cản đối với phát triển kinh tế - xã hội.

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng “hai con số”, việc hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật trở thành yêu cầu cấp thiết. Tuy vậy, để nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, để hiện thực hóa mục tiêu hiệu quả pháp luật “tốt trong cuộc sống”, trước tiên phải hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, minh bạch, dễ thực thi. Việc xây dựng pháp luật phải bám sát hơi thở cuộc sống, tăng cường sự tham vấn, lắng nghe ý kiến của người dân, doanh nghiệp và các chuyên gia để các văn bản pháp luật sau khi được ban hành đáp ứng yêu cầu mà thực tiễn đặt ra. Phải khắc phục cho được những “khoảng trống”, “khoảng vênh”, “khoảng mờ” trong xây dựng pháp luật. Có như vậy, mới bảo đảm thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, khơi thông được nguồn lực cho phát triển.

Một hệ thống pháp luật hoàn thiện, chặt chẽ là cần thiết, nhưng sẽ là chưa đủ nếu thực thi pháp luật vẫn là khâu yếu. Do đó, để nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật, cần xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, cá nhân trong thi hành pháp luật. Siết kỷ luật, kỷ cương trong tuân thủ pháp luật bởi cơ chế trách nhiệm với chế tài đủ mạnh, và nghiêm minh. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý nhà nước để nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong thực thi pháp luật.

Cùng với đó, các văn bản pháp luật cần được đánh giá định kỳ dựa trên các tiêu chí cụ thể như: mức độ tác động kinh tế - xã hội, mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp của các quy định. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát văn bản quy pháp luật, từ đó kịp thời sửa đổi, bổ sung những quy định không còn phù hợp.

Thể chế pháp luật là động lực cho phát triển đất nước. Để những quy định pháp luật không chỉ "tốt trong văn bản" mà còn "tốt trong cuộc sống” đòi hỏi quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị. Một hệ thống pháp luật đồng bộ, khả thi, minh bạch, cùng với việc thực thi pháp luật tốt sẽ tạo ra môi trường ổn định cho sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Khi hiệu quả của pháp luật “tốt trong cuộc sống” sẽ là nền tảng vững chắc để đất nước phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.