Khí phát thải trên đồng ruộng Hà Tĩnh được 'đo đếm' thế nào?

Cánh đồng tập trung gần 20ha ở thôn Minh Vượng (xã Can Lộc) là một trong những điểm được lựa chọn bố trí thu mẫu đo phát thải khí mê-tan (CH4) của tỉnh Hà Tĩnh trong vụ xuân 2026. Đây cũng là khu vực ứng dụng kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ do Sở NN&MT phối hợp với Viện Khoa học kỹ thuật nông nghiệp Bắc Trung Bộ và Công ty Green Carbon Inc (Nhật Bản) triển khai.

Giai đoạn từ đẻ nhánh đến làm đòng, người dân điều tiết nước theo hướng không lấy thêm nước vào ruộng, để mực nước rút tự nhiên. Khi mực nước hạ xuống dưới 15cm so với mặt đất (đo bằng ống nhựa PVC cao 30cm cắm xuống ruộng), tiến hành tưới bổ sung, tạo chế độ khô – ướt xen kẽ, qua đó hạn chế phát sinh khí CH₄. Thực hiện đo khí CH4 ở giai đoạn này rất quan trọng để ghi nhận rõ tác động của biện pháp điều tiết nước trong quá trình sản xuất lúa giảm phát thải.

Trước khi thực hiện quá trình đo phát thải khí CH4 trên đồng ruộng, đế buồng lấy khí được cố định tại các điểm đại diện trong ô thí nghiệm, cắm chắc xuống đất để tránh rò rỉ khí. Vị trí đo phải đại diện cho điều kiện canh tác, mực nước, mật độ lúa và chế độ tưới của mô hình.

Bước vào quá trình đo phát thải khí CH4, cán bộ kỹ thuật sẽ đặt phần thân buồng lên đế để tạo một không gian kín phía trên mặt ruộng và cây lúa. Trong buồng, khí phát thải từ đất và cây lúa sẽ tích tụ, qua đó cho phép xác định mức phát thải khí CH₄ tại điểm đo.

Sau đó, khí trong buồng được kỹ thuật viên rút ra, bơm vào lọ thủy tinh khoảng 50ml bằng bơm tiêm kín khí. Lượng khí bơm này giống nhau cho tất cả các lần lấy mẫu và ruộng lấy mẫu.

Sau mỗi lần lấy khí, cán bộ dự án sẽ ghi kí hiệu mẫu, thời gian đo đếm và cập nhật số liệu về các chỉ tiêu sinh trưởng, mực nước trong ống, trong chân đế, thời gian và nhiệt độ các lần đo.

Song song với các điểm thuộc mô hình áp dụng kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ, cán bộ kỹ thuật cũng thực hiện đo khí CH4 tại những thửa ruộng dùng phương pháp truyền thống ngập nước thường xuyên để làm đối chứng, qua đó so sánh và đánh giá hiệu quả giảm phát thải CH4 khi áp dụng kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ.

Ống lấy khí sau mỗi lần đo sẽ được gửi về Viện Khoa học Kỹ thuật nông nghiệp Bắc Trung Bộ để tiến hành phân tích.

Trên cơ sở biến động nồng độ CH4 trong buồng theo thời gian, cơ quan chuyên môn sẽ đo đếm, đánh giá mức phát thải khí CH4 của ruộng lúa tại Hà Tĩnh. Lượng khí CH4 giảm được là cơ sở để tính toán sang lượng khí CO2 quy đổi. Đây chính là tiền đề để xây dựng và hoàn thiện hồ sơ công nhận tín chỉ carbon trong thời gian tới cho tỉnh.

Cùng đó, cán bộ chuyên môn còn phối hợp với người dân theo dõi, đánh giá sự sinh trưởng, phát triển của cây lúa tại các ruộng áp dụng kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ và ruộng đối chứng ngập nước thường xuyên.

Qua theo dõi cho thấy, diện tích lúa áp dụng tưới ngập - khô xen kẽ giúp giảm đáng kể chi phí đầu vào, lượng nước tưới giảm khoảng 30 - 40%/sào, lượng phân đạm giảm 30%/sào.

Cây lúa ở ruộng áp dụng ngập - khô xen kẽ (bên tay phải) sinh trưởng tốt, bộ rễ sáng, bám sâu, khỏe hơn, hạn chế đổ ngã, tăng tỷ lệ đẻ nhánh hữu hiệu và giảm sâu bệnh so với ruộng tưới ngập thường xuyên (bên tay trái).