Khi phóng viên tiếp cận giới trẻ đam mê khoa học

Học sinh phổ thông gây ngạc nhiên về kiến thức Thiên văn vũ trụ

Ngạc nhiên với “trình” của học sinh phổ thông về khoa học vũ trụ

Một chiều tháng 4, có mặt tại trường THPT chuyên Chu Văn An tại một buổi workshop mang đầy tính học thuật trong một lĩnh vực mà chủ yếu chỉ được tiếp cận qua phim ảnh hay văn học - Thiên văn học và vũ trụ, bản thân tôi thấy chưa đủ tự tin để có thể nắm bắt tốt nhất những vấn đề khoa học được đề cập tới chưa nói đến đối tượng trao đổi là những học sinh mới 16-17 tuổi.

Cùng mối lo, Ban tổ chức buổi giao lưu đã chuẩn bị một số câu hỏi trước đề phòng không khí giao lưu sẽ trầm lắng. Tuy nhiên, thực tế diễn ra tại cuộc giao lưu đã đem lại suy nghĩ hoàn toàn mới về một thế hệ học sinh tự tin, hứng khởi, dám theo đuổi đam mê.

Ngành Thiên văn học ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội. Việc nghiên cứu vũ trụ thúc đẩy việc phát triển công nghệ và các lĩnh vực khác như Vật lý, Khoa học vật liệu, Y tế, Nông nghiệp; giúp dự đoán và giảm thiểu các rủi ro môi trường, thiên tai và các hiện tượng địa chất học khác. Ngành này hứa hẹn không chỉ giúp tạo ra các sản phẩm, dịch vụ mới mà sẽ là tạo ra hàng nghìn việc làm cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, đây vẫn là một ngành chưa được biết đến rộng rãi và khá lạ lẫm đối với học sinh phổ thông. Dù vậy, không khí giao lưu thực sự sôi nổi khi học sinh hào hứng giơ tay trước các câu hỏi của diễn giả, cho thấy sự chủ động tìm hiểu và niềm say mê khoa học đang được đánh thức. Nhiều học sinh đặt những câu hỏi đầy tò mò về sóng hấp dẫn tới nhà vật lý thiên văn, PGS.TS Nguyễn Quỳnh Lan, Trưởng nhóm nghiên cứu Vật lý Thiên văn tại Đại học Phenikaa. Bà nhận bằng Tiến sĩ tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, thực tập sinh sau Tiến sĩ tại Đại học Notre Dame và từng là học giả của Viện Vật lý lý thuyết Kavli, Đại học California-Santa Barbara, Mỹ.

Những ánh mắt chăm chú, những lần bật cười thích thú và cả những khoảnh khắc: “À, hóa ra là vậy!” đã tạo nên một không gian đối thoại thực sự sống động. Đặc biệt, sự đồng hành của bạn Nguyễn Thị Lan Anh - sinh viên ngành Vật lý tài năng của Đại học Phenikaa, giải Nhì Olympic Vật lý sinh viên toàn quốc năm 2022, đồng thời là cựu học sinh trường THPT chuyên Chu Văn An, một “đàn chị” từng học tại chính ngôi trường này trực tiếp hướng dẫn, giải thích và tương tác cùng các em khiến sự kết nối càng trở nên sôi nổi.

Có thể thấy, trước ngưỡng cửa của tri thức chuyên môn gắn liền với chọn lựa nghề nghiệp tương lai, nhiều học sinh không còn nhìn nhận một cách thực dụng mà đã dũng cảm theo đuổi đam mê với các lĩnh vực khó, đòi hỏi nhiều cống hiến.

Những gương mặt đam mê công nghệ

Không vì điểm cộng, chỉ có chỗ cho sự say mê

Cũng trong một dịp phỏng vấn các nhà Á quân tại Vòng chung kết giải đấu robot lớn nhất thế giới The FIRST Tech Challenge World Championship 2025 tại Mỹ với 256 đội thi đến từ hơn 52 quốc gia, quy tụ hơn 50.000 thí sinh tham dự, điều tôi cảm nhận được là sự vượt trội của thế hệ học sinh hôm nay khi các em được tiếp cận với những tri thức khoa học công nghệ hiện đại.

Chủ tịch Câu lạc bộ Robotics trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam Nguyễn Huy Anh cho biết, câu lạc bộ là nơi quy tụ những học sinh có chung niềm đam mê với ứng dụng thực hành khoa học. “Chúng em có chung đam mê từ nhỏ và được thỏa sức nghiên cứu, thực hành với đồng đội đến từ nhiều lớp chuyên khác nhau. Bộ môn này đối với học sinh Việt Nam còn khá mới mẻ nhưng với quốc tế thì được đặc biệt quan tâm, coi trọng. Vì vậy, chúng em mong muốn sau khi tốt nghiệp THPT sẽ tiếp tục theo đuổi lĩnh vực này để trở thành kỹ sư ngành robot, đóng góp cho đất nước trong thời đại công nghệ 4.0” - Nguyễn Huy Anh chia sẻ.

Thể hiện tầm nhìn đối với các lĩnh vực STEM, ứng dụng kiến thức khoa học trí tuệ nhân tạo (AI), Robotics, Công nghệ thông tin, trong gần 10 năm nay, các câu lạc bộ liên quan đến lĩnh vực này của trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam luôn hoạt động với quy mô và công suất lớn. 12 giờ trưa, ngay sau giờ học, Câu lạc bộ Robotics do thầy Nguyễn Anh Tú, giáo viên Tin học của trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam phụ trách thường xuyên tập trung hàng chục thành viên say mê bàn luận, phân tích, thực hành với những con robot để chuẩn bị cho vòng chung kết thế giới FIRST Tech Challenge được tổ chức tại Mỹ.

“Đây không phải là một cuộc thi quốc tế trong hệ thống các giải thưởng được Bộ Giáo dục - Đào tạo công nhận nhưng với niềm say mê khoa học, không vì thành tích để cộng điểm ưu tiên, gần 100 thành viên Câu lạc bộ Robotics của trường vẫn luôn hoạt động hết công suất, có thể xuyên đêm trước những kỳ thi đấu để có thể hãnh diện góp mặt trong các vòng chung kết của đấu trường quốc tế về robot. Liên tục 5 năm trở lại đây, câu lạc bộ này đều đạt thành tích xuất sắc trong các giải khu vực và quốc tế. Các em thực sự có được một môi trường, một tập thể cùng say mê nghiên cứu khoa học ứng dụng với một lĩnh vực rất mới mẻ với Việt Nam. Các kỹ năng hoạt động nhóm, ứng dụng lý thuyết vào thực hành, thuyết trình… đều được hình thành từ các hoạt động của câu lạc bộ này, đồng thời nuôi dưỡng đam mê theo đuổi khoa học trong mỗi cá nhân học sinh, đặc biệt là với những học sinh không chuyên về các môn tự nhiên” - thầy Nguyễn Anh Tú cho biết.

Trần Bùi Bảo Khánh truyền tải những thông điệp đầy cảm hứng về sự đam mê

Hướng tới phát triển toàn diện

Thêm một minh chứng cho sự thành công từ đức tính bền bỉ, kỷ luật và sự rèn luyện có định hướng rõ ràng nhưng không thiếu cảm xúc của giới trẻ hôm nay là sự kiện Trần Bùi Bảo Khánh, học sinh chuyên Sinh trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam trở thành Quán quân Đường lên đỉnh Olympia 2025. Sau 15 năm kể từ khi Hà Nội có được ngôi vô địch của đường đua này thì Trần Bùi Bảo Khánh đã đem lại nguồn cảm hứng rất lớn cho học sinh cả nước.

Chứng kiến sự hứng khởi của gần 3.000 học sinh trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam trong buổi giao lưu với nhà vô địch Đường lên đỉnh Olympia, có thể thấy sức lan tỏa đặc biệt tích cực của một cá nhân xuất sắc. “Em luôn tâm niệm: Chinh phục đỉnh cao không phải để thế giới nhìn thấy mình mà để mình chiêm ngưỡng cả thế giới. Trong cuộc sống sẽ có rất nhiều đỉnh Olympia. Khi chúng ta chinh phục được đỉnh Olympia này sẽ có đỉnh Olympia khác xuất hiện. Công việc của chúng ta là đặt mục tiêu, nuôi dưỡng đam mê và chinh phục những đỉnh cao ấy” - Trần Bùi Bảo Khánh chia sẻ.

Bí quyết mà nhà vô địch hé lộ cho các “đàn em” của mình hoàn toàn không cao xa hay bất ngờ mà chỉ là đọc kỹ sách giáo khoa. Bảo Khánh là minh chứng cho sự thành công từ đam mê, đọc rất nhiều sách từ sách giáo khoa, sách tư liệu, sách văn học, khoa học… Cô Trần Thùy Dương, Hiệu trưởng trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam đánh giá Bảo Khánh là học sinh đặc biệt. Dù theo học khối khoa học tự nhiên, học chuyên Sinh nhưng em rất đam mê với Công nghệ thông tin, đặc biệt là em rất đam mê văn học và thích đi bảo tàng.

Từng có dịp đi cùng Bảo Khánh tới Hoàng thành Thăng Long, cô Dương bất ngờ khi thấy Khánh rất yêu thích lịch sử. Vị nữ hiệu trưởng cho rằng, đây là một tấm gương học sinh nên học tập. “Khánh học không phải để thi. Áp lực thi cử cũng chỉ là một phần đối với Bảo Khánh. Em thực sự đam mê, thích tìm tòi, khám phá, tìm hiểu mọi thứ xung quanh. Chúng ta vẫn luôn mong muốn đất nước sẽ có những công dân tốt trong tương lai, những học sinh phát triển toàn diện, thì Bảo Khánh là tấm gương mà chúng tôi mong muốn các thế hệ học sinh đều sẽ phát triển theo hướng đi này” - cô Trần Thùy Dương chia sẻ.