Khi tình mẫu tử thành ngọn gió tâm hồn

Ảnh minh họa: ITN.

GIÓ VÀ MẸ

***

Mẹ bốn mùa là ngọn gió Tín Phong

Cho con giong buồm ra khơi vào lộng

Như làn heo may hoa về thụ phấn

Mẹ chắt chiu đơm trái chín thơm vườn

Năng lượng mẹ trao ngọn gió tâm hồn

Cho chúng con vươn mình tỏa sáng

Gió nâng triều lên gọi con vào lộng

Nghe gió về mẹ ngóng phía trùng khơi

Bão tố gầm lên, gió giật sóng dồi

Lòng mẹ bất an âu lo bối rối

Gió chướng tràn qua, ào ào lốc xoáy

Mẹ dan tay che chắn những mầm cây

Mẹ dắt con qua mưa gió cuộc đời

Dò hướng từng cơn nam cồ nam mái

Lòng mẹ cồn cào lắng nghe gió nổi

Phấp phỏng dõi theo từng bước chân con

Tình mẹ dạt dào ngọn gió mùa xuân

Vạn vật sinh sôi khởi nguồn sinh khí

Đi đến cuối trời chưa qua tà áo mẹ

Gói trăm ngàn ngọn gió phía cực Đông

Nhà thơ Lê Cảnh Nhạc là cây bút đa tài. Thơ ông giàu hình ảnh, nhạc điệu và những rung cảm nhân văn.

Bài Gió và Mẹ có sự sáng tạo trong thi tứ, khắc họa tình mẫu tử bao la, vừa chở che, nuôi dưỡng, vừa truyền trao sức mạnh để con vươn ra biển lớn, thành ngọn gió tâm hồn trong con đến suốt cuộc đời.

Mở đầu bài thơ là một liên tưởng độc đáo: “Mẹ bốn mùa là ngọn gió Tín Phong/Cho con giong buồm ra khơi vào lộng”. Tín phong là ngọn gió trên đại dương, từng giúp những con thuyền vượt biển đến những miền xa. So sánh mẹ với ngọn gió ấy, nhà thơ đã phát hiện một phẩm chất cốt lõi của tình mẫu tử, nguồn lực bền bỉ nâng đỡ con người trên hành trình trưởng thành. Mẹ không sống thay con, mẹ tiếp sức để con tự mình vươn ra biển lớn. Hai chữ “bốn mùa” gợi sự bền bỉ; cuộc đời có thể đổi thay, nhưng tình mẹ mãi là điểm tựa không suy chuyển.

Đặc biệt, ngọn gió của mẹ không chỉ đưa con ra khơi mà còn âm thầm nuôi dưỡng sự sống: “Như làn heo may hoa về thụ phấn/Mẹ chắt chiu đơm trái chín thơm vườn”. Từ gió biển khoáng đạt, thi sĩ chuyển sang làn heo may dịu nhẹ vườn nhà. Gió mang phấn hoa, giúp cây kết trái; mẹ chắt chiu tháng ngày, vun trồng cho con khôn lớn. Hai động từ “chắt chiu”, “đơm” gói cả một đời tảo tần. Mẹ gom góp yêu thương, niềm hy vọng để kết thành mùa quả ngọt cho đời con. Phía sau sự trưởng thành của con bao giờ cũng có sự vun trồng lặng lẽ của mẹ.

Nếu khổ thơ đầu nhấn mạnh công lao dưỡng dục thì khổ thơ thứ hai mở ra chiều sâu tinh thần của tình mẹ: “Năng lượng mẹ trao ngọn gió tâm hồn/Cho chúng con vươn mình tỏa sáng”. Cách kết hợp giữa “năng lượng” và “ngọn gió tâm hồn” tạo nên một liên tưởng vừa hiện đại vừa giàu chất thơ.

Mẹ không chỉ nuôi con lớn bằng cơm áo, mà còn truyền cho con niềm tin, nghị lực và khát vọng sống. Mẹ không chỉ là điểm tựa mà còn giúp con khả năng tự vượt qua giới hạn của mình. Thế nhưng, con càng đi xa, lòng mẹ càng hướng về phía biển: “Nghe gió về mẹ ngóng phía trùng khơi”. Câu thơ ít lời mà chất chứa bao nỗi niềm. Con ra khơi là dấu hiệu của trưởng thành, ước mơ đang mở rộng; nhưng với mẹ, mỗi chân trời con đến cũng đồng nghĩa với một khoảng cách. Gió vừa mang con đi, vừa mang theo nỗi nhớ thương trở lại. Trong niềm tự hào về bước tiến của con luôn có bóng dáng thấp thỏm của người mẹ.

Phần thơ tiếp, ngọn gió đổi chiều, trở thành phép thử của tình yêu: “Bão tố gầm lên, gió giật sóng dồi/Lòng mẹ bất an âu lo bối rối”. Những động từ mạnh “bão tố”, “gió giật”, “sóng dồi” tạo nên nhịp thơ dồn dập, gợi những bất trắc của cuộc đời. Mẹ hiện lên trong tư thế che chở: “Mẹ dang tay che chắn những mầm cây”. Hình ảnh thơ giàu tính biểu tượng. Mẹ không thể ngăn mọi giông bão, nhưng luôn cố gắng dành cho con sự bình yên trong khả năng của mình.

Tình mẹ không chỉ đẹp trong những ngày nắng ấm mà còn tỏa sáng giữa những thời khắc khó khăn nhất. Đáng quý hơn, mẹ còn dìu dắt con đi qua thử thách:“Mẹ dắt con qua mưa gió cuộc đời/Dò hướng từng cơn nam cồ nam mái”. Mẹ như người lái đò am hiểu con nước gợi một tình yêu giàu kinh nghiệm sống. Mẹ lắng nghe những biến động, nhận biết những đổi thay để tìm hướng đi cho con. Mẹ không thể đi thay con suốt cuộc đời, nhưng có thể trao cho con bản lĩnh để đứng vững giữa phong ba.

Khổ thơ cuối đưa cảm xúc đến độ lắng sâu:“Tình mẹ dạt dào ngọn gió mùa xuân/Vạn vật sinh sôi khởi nguồn sinh khí”. Gió mùa xuân tượng trưng cho hồi sinh, hy vọng và khởi đầu. Tình mẹ không chỉ giúp con vượt qua thử thách mà còn nuôi dưỡng trong con sức sống và niềm tin. Đặc biệt, câu thơ “Đi đến cuối trời chưa qua tà áo mẹ” là một phát hiện giàu sức lay động. Con có thể đi đến những chân trời xa rộng, nhưng không có hành trình nào vượt khỏi tình mẹ. “Tà áo mẹ” bình dị mà bao la, nhỏ bé mà chứa đựng cả một miền yêu thương sâu thẳm.

Với Gió và Mẹ, Lê Cảnh Nhạc không ngợi ca mẹ bằng những lời lẽ lớn lao mà gửi tình cảm vào đó một hình tượng xuyên suốt, giàu sức gợi. Gió vừa nâng đỡ, vừa là tín hiệu của nhớ thương, vừa tượng trưng cho nguồn sống mẹ trao truyền. Bằng ngôn ngữ giàu hình ảnh và nhạc điệu, nhà thơ đã biến ngọn gió vô hình thành hình hài của tình mẫu tử. Bài thơ giúp ta hiểu rằng mẹ không chỉ yêu thương mà trao cho con sức mạnh để đi xa; không thể đi cùng con đến mọi chân trời, nhưng tình yêu của mẹ luôn trong tim con trên mỗi bước đường.