Khi ý kiến người dân được lắng nghe

Người dân bản Mển, xã Thanh Nưa tiếp nhận xe thu gom rác.

Bắt đầu từ việc dân cần

Trước đây, rác thải sinh hoạt từng là nỗi băn khoăn của nhiều hộ dân bản Mển, xã Thanh Nưa. Không có nơi tập kết, thiếu phương tiện thu gom, một số hộ phải tự xử lý bằng cách chôn, đốt, thậm chí đem rác ra ven suối, vừa ảnh hưởng cảnh quan, vừa tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường. Sau nhiều lần người dân phản ánh, xã Thanh Nưa rà soát nhu cầu, cân đối nguồn sự nghiệp môi trường để trang bị phương tiện thu gom rác cho các thôn, bản. Bà Lò Thị Liên, bản Mển cho biết, từ khi có xe chứa rác và đơn vị môi trường thu gom thường xuyên, tình trạng vệ sinh trong bản đã cải thiện rõ rệt.

Chiếc xe thu gom rác không phải khoản đầu tư lớn song giải quyết đúng điều người dân đang vướng. Điều này càng có ý nghĩa khi Thanh Nưa sau sáp nhập có địa bàn rộng, được hình thành từ 5 xã, diện tích tự nhiên gần 17.700ha, dân số hơn 29.000 người; địa bàn trải từ vùng thấp lòng chảo Mường Thanh đến vùng cao biên giới nên nhu cầu dân sinh, sản xuất ở mỗi khu vực cũng khác nhau. Theo bà Lò Thị Cương, Phòng Nông nghiệp và Môi trường xã Thanh Nưa, những kiến nghị thuộc lĩnh vực chuyên môn sau khi tiếp nhận đều được xem xét, thẩm định; vấn đề vượt khả năng giải quyết được tham mưu UBND xã tìm phương án xử lý.

Chủ tịch UBND xã Thanh Nưa Chu Văn Bách cho rằng: Việc bố trí nguồn lực phải xuất phát từ nhu cầu cụ thể của từng địa bàn. Những vấn đề dân sinh có thể xử lý ngay thì chủ động cân đối nguồn lực; trong phát triển sản xuất, cần lựa chọn cây trồng, mô hình phù hợp và hỗ trợ kỹ thuật để người dân có thể duy trì lâu dài. Cách làm ấy được Thanh Nưa vận dụng vào sản xuất. Toàn xã hiện có hơn 377ha cây ăn quả; 194ha cà phê, trong đó hơn 48ha đã cho kinh doanh và 411ha mắc ca. Riêng năm 2026, xã trồng mới 96ha cà phê, đạt 160% kế hoạch tỉnh giao.

Ở xã Sam Mứn, câu chuyện lại bắt đầu từ đoạn đường thường xuyên ngập nước tại thôn Hòa Bình. Tuyến đường đã được bê tông hóa nhưng chưa có rãnh thoát nước, mỗi khi mưa lớn, nước tràn mặt đường, có thời điểm vào tận sân, vườn của người dân. Từ kiến nghị của bà con, xã hỗ trợ nguyên vật liệu, người dân đóng góp ngày công xây dựng rãnh thoát nước. Ông Đào Đức Trọng, Bí thư Chi bộ thôn Hòa Bình cho biết, sau khi rãnh hoàn thành, tình trạng ngập khi mưa lớn cơ bản được khắc phục. Cách giải quyết ở đây không phải chính quyền làm thay tất cả, mà Nhà nước hỗ trợ phần cần thiết, người dân góp sức hoàn thành công trình phục vụ chính cộng đồng.

Từ vướng mắc đến sinh kế

Không phải kiến nghị nào của người dân cũng là đề nghị hỗ trợ tiền hoặc vật chất. Có lúc điều người dân thiếu nhất lại là kiến thức và người hướng dẫn để bắt đầu một cách làm mới.

Câu chuyện 20ha cà phê ở bản Na Hai, xã Sam Mứn là một trường hợp như vậy. Khi chủ trương phát triển cây cà phê được triển khai, nhiều hộ đăng ký tham gia nhưng phần lớn chưa có kinh nghiệm, từ đào hố, trồng đến chăm sóc. Xã đã cử cán bộ chuyên môn xuống tận bản hướng dẫn kỹ thuật ngay từ những khâu đầu tiên. Đến nay, Na Hai đã trồng được 20ha cà phê. Dự án hỗ trợ phát triển sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị trồng cà phê, sử dụng mắc ca làm cây che bóng có 39 hộ tham gia. Từ chỗ chưa quen với cây trồng mới, bà con từng bước nắm kỹ thuật, tạo tiền đề thay đổi phương thức sản xuất. Na Hai cũng nằm trong bước chuyển lớn hơn của nông nghiệp Sam Mứn. Sau hơn 6 tháng triển khai kế hoạch trồng cà phê, mắc ca, toàn xã đã trồng 82ha, đạt 205% kế hoạch tỉnh giao, gồm 61ha cà phê và 21ha mắc ca.

Theo Chủ tịch UBND xã Sam Mứn Phạm Thiết Chùy, trong chuyển đổi sản xuất, trước hết phải xác định diện tích phù hợp và người dân đang thiếu điều kiện gì để hỗ trợ đúng phần đó. Với các hộ lần đầu trồng cà phê ở Na Hai, trước mắt là giúp bà con nắm kỹ thuật, chăm sóc đúng quy trình; về lâu dài phải gắn vùng nguyên liệu với liên kết sản xuất để cây trồng mới thực sự đem lại thu nhập.

Tuy nhiên, không phải vấn đề nào ở cơ sở cũng có thể giải quyết ngay. Tại thôn Thanh Trường, xã Thanh Nưa, một số hộ thuộc diện giải tỏa phục vụ dự án Khu đô thị mới, du lịch nghỉ dưỡng và dịch vụ thể thao phía Tây Bắc phường Điện Biên Phủ còn có ý kiến liên quan đến nguồn gốc, loại đất và phương án bồi thường. Những nội dung liên quan đến đất đai, pháp luật và quyền lợi của nhiều bên cần được kiểm tra hồ sơ, xác minh, đối thoại và giải quyết theo quy định.

Thực tế ở Thanh Nưa và Sam Mứn cho thấy mỗi kiến nghị cần một cách xử lý khác nhau. Có việc chính quyền có thể giải quyết ngay; có việc Nhà nước hỗ trợ một phần, người dân cùng làm; có việc cần cán bộ chuyên môn xuống tận nơi hướng dẫn; cũng có vấn đề phải qua nhiều bước xác minh mới có thể trả lời thấu đáo.

Từ chiếc xe thu gom rác ở bản Mển, đoạn rãnh thoát nước ở Hòa Bình đến 20ha cà phê của 39 hộ dân Na Hai, điểm chung đều bắt đầu từ nhu cầu thực tế của người dân. Hiệu quả của chính quyền cơ sở vì thế không chỉ nằm ở những công trình lớn hay những con số tăng trưởng, mà còn hiện hữu trong một con đường không ngập sau mưa, một bản không còn rác ven suối hay những nương cà phê mới bén rễ. Khi ý kiến của người dân được lắng nghe và trả lời bằng những việc làm cụ thể, chủ trương mới thực sự đi vào cuộc sống.