Kho báu vô giá của nước Ý

Một nhà hát opera ở Ý. Ảnh: Wikipedia

Chính sự giao thoa giữa chiều sâu lịch sử, mật độ di sản dày đặc và chiến lược bảo tồn hiệu quả đã giúp Ý giữ vững vị thế “kho báu văn hóa” của thế giới.

Những viên ngọc kiến trúc

Theo Reuters, tại kỳ họp thứ 48 diễn ra tại Hàn Quốc, UNESCO công nhận 10 nhà hát lịch sử tại miền Trung nước Ý là di sản thế giới. Thành tựu này nâng tổng số di sản thế giới của Ý lên 62.

Khác với nhiều di sản gắn với cung điện, thánh đường hay các công trình quyền lực, giá trị nổi bật của cụm 10 nhà hát không chỉ nằm ở kiến trúc độc đáo mà còn ở mô hình quản trị văn hóa bền vững.

Trong thế kỷ 18-19, các đô thị và người dân địa phương cùng góp vốn, góp nguồn lực để xây dựng, sở hữu và vận hành nhà hát theo mô hình “condominio”. Đây là hình thức sở hữu tập thể tương tự cách cư dân cùng quản lý tòa nhà ngày nay. Giới chức Ý nhận định, danh hiệu của UNESCO đã tôn vinh “những viên ngọc kiến trúc” là “trung tâm đời sống xã hội cộng đồng” ở quốc gia này.

Hiện cả 10 nhà hát vẫn sáng đèn với chương trình opera, kịch và biểu diễn nghệ thuật. Đây là hình mẫu độc đáo hiếm có về một mô hình quản trị văn hóa bền vững, nơi cộng đồng trực tiếp tham gia bảo vệ, vận hành và truyền lại di sản qua nhiều thế hệ, qua đó tạo nên chu trình bảo tồn tự nhiên thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách nhà nước.

Kho tàng 62 di sản thế giới không chỉ phản ánh hàng nghìn năm đóng góp của Ý cho nghệ thuật, kiến trúc, kỹ thuật, văn học, tôn giáo và văn minh nhân loại, mà còn là minh chứng cho sức ảnh hưởng bền bỉ đối với thế giới.

Đồng thời minh chứng năng lực biến ký ức lịch sử thành nguồn lực phát triển để di sản sống động trong nhịp đập của đời sống đương đại, truyền cảm hứng toàn cầu về cách tri ân quá khứ, kiến tạo tương lai.

Cường quốc di sản

Vì sao một quốc gia chỉ rộng hơn 300.000km2 như Ý lại sở hữu nhiều di sản thế giới? Câu trả lời nằm ở chiều sâu lịch sử hiếm có của quốc gia này. Theo AP, trong hơn 3 thiên niên kỷ, quốc gia này liên tục là trung tâm của những nền văn minh có ảnh hưởng sâu rộng đến thế giới. Mỗi thời kỳ lịch sử đều để lại những thành phố, công trình và cảnh quan có giá trị nổi bật toàn cầu.

Chính vì vậy, danh mục di sản của Ý có sự đa dạng hiếm thấy, từ đấu trường Colosseum, tháp nghiêng Pisa cho đến các nhà hát cộng đồng vừa được ghi danh. Mỗi di sản đại diện lát cắt khác nhau của lịch sử, phản ánh chuỗi phát triển liên tục của nghệ thuật, kiến trúc, tôn giáo, khoa học và đời sống xã hội.

Nhiều nhà thờ hiện vẫn là nơi hành lễ; các quảng trường tiếp tục là không gian sinh hoạt cộng đồng; những nhà hát hàng trăm năm tuổi vẫn sáng đèn với các buổi opera và kịch nghệ. Cách bảo tồn di sản độc đáo này giúp các giá trị văn hóa được truyền nối tự nhiên qua nhiều thế hệ.

Ý xây dựng mạng lưới khoảng 5.000 bảo tàng, cùng hàng chục nghìn nhà thờ, tu viện và công trình lịch sử; đồng thời chú trọng đầu tư công tác trùng tu, nghiên cứu và quản lý. Chính quyền, cộng đồng địa phương, giới học thuật và doanh nghiệp cùng tham gia bảo tồn hệ sinh thái văn hóa bền vững để di sản góp phần tạo ra giá trị kinh tế thông qua du lịch, giáo dục và công nghiệp sáng tạo.

Chiến lược này giúp Ý biến lợi thế văn hóa thành sức cạnh tranh quốc gia. Sự giao thoa di sản, nghệ thuật, ẩm thực, thiên nhiên và lối sống Địa Trung Hải tạo sức hút đưa nước này trở thành một trong những điểm đến hấp dẫn nhất châu Âu. Quốc gia này duy trì dòng khách quốc tế quanh năm khi mỗi vùng đất đều mang đến những trải nghiệm văn hóa đặc sắc và khác biệt.

Ủy ban Di sản thế giới của UNESCO vừa khép lại kỳ họp lần thứ 48 tại Hàn Quốc với quyết định ghi danh thêm 25 di sản thế giới mới, nâng tổng số lên 1.273 địa điểm tại 173 quốc gia. Trong số 25 di sản mới có 19 di sản văn hóa, 5 di sản thiên nhiên và 1 di sản hỗn hợp. Kỳ họp còn đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực xây dựng danh mục di sản thế giới cân bằng và đại diện hơn cho sự đa dạng văn hóa, thiên nhiên của nhân loại.