'Kho báu xanh' trên dãy Trường Sơn

trên dãy Trường Sơn

Với tỉ lệ rừng nguyên sinh che phủ lên tới hơn 97%, Khu dự trữ thiên nhiên (KDTTN) Động Châu-khe Nước Trong được ví như “kho báu xanh” quý hiếm trên dãy Trường Sơn. Không chỉ nằm trong top 200 trung tâm đa dạng sinh học (ĐDSH) toàn cầu, nơi đây còn là “mái nhà chung” an toàn của hàng nghìn loài động, thực vật quý hiếm.

KDTTN Động Châu-Khe Nước Trong có diện tích hơn 22.210ha, nằm trong vùng liên kết chặt chẽ với Khu bảo tồn thiên nhiên Bắc Hướng Hóa, tạo thành vùng bảo tồn liên tục rộng lớn trên 50.000ha. Cảnh rừng này đóng vai trò cốt lõi trong hệ thống rừng đặc dụng của Việt Nam, đồng thời là sinh cảnh sống còn của nhiều loài động, thực vật nguy cấp. Đây được ví như là “vườn thượng uyển” đối với sự tồn tại của các hệ sinh thái rừng vùng thấp và những loài động thực vật, đặc biệt là các loài thú lớn và loài chim có kích thước lớn.

Khu dự trữ thuộc vùng được Quỹ Bảo tồn thiên nhiên thế giới (WWF) đánh giá là một trong 200 trung tâm đa dạng sinh học (ĐDSH) toàn cầu. Riêng khu vực khe Nước Trong được Tổ chức Bảo tồn Chim Thế giới công nhận là 1 trong 62 vùng chim quan trọng và đặc hữu của Việt Nam.

❧ Thực vật

1.030loài

Nơi đây sở hữu hệ động, thực vật vô cùng phong phú và đa dạng, gồm 1.030 loài thực vật và 357 loài động vật.

♣ Động vật

357loài

Trong đó có 39 loài nằm trong Danh lục đỏ IUCN, 44 loài trong Sách đỏ Việt Nam, 28 loài thuộc Phụ lục CITES và 34 loài thuộc Nghị định 06/NĐ-CP. Đặc biệt, đây là một trong rất ít khu vực bảo tồn được các loài nguy cấp như voọc Hà Tĩnh, chà vá chân nâu, sao la, gà lôi lam mào trắng...

Để bảo vệ nguyên vẹn toàn bộ diện tích rừng và sinh cảnh hiện có, BQL KDTTN Động Châu-khe Nước Trong xác định nhiệm vụ trọng tâm là ngăn chặn mọi tác động trái phép của con người. Đơn vị tập trung nâng cao năng lực quản lý, tăng cường hiệu quả phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) nhằm duy trì hệ sinh thái ổn định, giảm thiểu tối đa thiệt hại do thiên tai hay sinh vật gây hại. Vào mùa khô, BQL huy động tối đa lực lượng theo phương châm “4 tại chỗ”, chủ động công tác dự báo sớm để chỉ đạo phòng trừ sinh vật gây hại kịp thời.

Lực lượng tại các trạm, chốt bảo vệ rừng luôn bám sát địa bàn, tăng cường tuần tra tại các điểm nóng. Đơn vị chủ động phối hợp chặt chẽ với Kiểm lâm, Bộ đội Biên phòng, Công an xã và chính quyền địa phương để trao đổi thông tin, kịp thời phát hiện, xử lý sớm các hành vi xâm nhập lâm phần trái phép.

Song song đó, công tác tuyên truyền được triển khai sâu rộng đến các cộng đồng dân cư vùng đệm. Tính từ đầu năm 2026 đến nay, đơn vị đã phối hợp tổ chức 10 hội nghị tuyên truyền tại các bản vùng đệm thuộc xã Kim Ngân, thu hút hơn 500 lượt người tham gia. Nội dung tập trung phổ biến pháp luật lâm nghiệp, danh mục động vật hoang dã được bảo vệ và trách nhiệm của người dân trong việc giữ rừng, PCCCR. Nhờ vậy, hiện tượng người dân tự ý vào rừng săn bắt, bẫy động vật hay xâm lấn rừng tự nhiên đã giảm xuống mức thấp nhất.

Thực hiện hợp phần “Thúc đẩy sản xuất, kinh doanh thân thiện với bảo tồn cho các cộng đồng sống phụ thuộc vào rừng”, BQL KDTTN Động Châu-khe Nước Trong đã thực hiện đào tạo nghề cho người dân về công tác hướng dẫn, ẩm thực, văn hóa truyền thống, sử dụng dược liệu trong chăm sóc sức khỏe du khách; hỗ trợ thực hiện các mô hình sinh kế chuỗi liên kết sản phẩm, như: Trồng nghệ đỏ, dong trắng; phát triển chăn nuôi giống bò, dê và trồng cây phân tán, trồng nấm linh chi đỏ dưới tán rừng.

Bên cạnh đó, BQL đã đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ vào hoạt động quản lý, bảo vệ rừng và theo dõi ĐDSH. Đơn vị đã hoàn thành việc đánh giá công cụ METT, COPS; thu thập bẫy ảnh và tổng hợp dữ liệu; đánh giá hiện trạng động vật hoang dã; đồng thời áp dụng phần mềm SMART Mobile vào tuần tra, giám sát bảo vệ rừng và xây dựng phương án quản lý rừng bền vững.

Trong công tác bảo tồn, giám sát ĐDSH, đơn vị tích cực phối hợp với các tổ chức (như: Viet Nature, tổ chức FFI, Helvetas…) thực hiện nhiều chương trình hỗ trợ kỹ thuật bảo vệ rừng và ĐDSH; giám sát tuyến tác động, đặt bẫy ảnh giám sát ĐDSH loài chim trĩ sao, vượn Siki, chà vá chân nâu, khỉ vàng, khỉ mặt đỏ, gà lôi trắng, rùa sa nhân, rùa hộp, gấu ngựa… Đây là nền tảng dữ liệu ghi nhận thực tế quan trọng để xây dựng các kế hoạch bảo tồn quần thể loài thời gian tiếp theo.

Để bảo tồn thiên nhiên, thời gian tới, BQL KDTTN Động Châu-khe Nước Trong sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác quản lý rừng đặc dụng, đầu tư trang thiết bị hiện đại phục vụ tuần tra, giám sát ĐDSH và PCCCR. Bên cạnh việc làm giàu các vùng rừng suy thoái và xây dựng hành lang bảo tồn, BQL sẽ tập trung quy hoạch đề án du lịch sinh thái, phát triển lâm sản ngoài gỗ cũng như cây dược liệu dưới tán rừng. Đặc biệt, việc hỗ trợ cộng đồng sẽ tiếp tục được đẩy mạnh thông qua xây dựng mô hình sinh kế cho người dân vùng đệm, thành lập các đội tuần tra cộng đồng và tuyên truyền pháp luật.

Với những nỗ lực bền bỉ và chiến lược bài bản, KDTTN Động Châu-khe Nước Trong đang tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những trung tâm bảo tồn đa dạng sinh học hàng đầu, giữ vẹn nguyên “lá phổi xanh” cho dãy Trường Sơn hùng vĩ.

Nội dung: Lan Chi | Ảnh: KDTTN Động Châu - Khe Nước Trong - Lan Chi | Trình bày: Tiến Hoàng

Hình ảnh minh họa có sử dụng AI