Khó chứng minh giáo viên lợi dụng người thân để dạy thêm

Ảnh minh họa

Theo dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT ngày 30/12/2024 về dạy thêm, học thêm, Bộ Giáo dục và Đào tạo (Bộ GĐ&ĐT) yêu cầu giáo viên phải báo cáo với hiệu trưởng về mối quan hệ với chủ cơ sở dạy thêm khi dạy ngoài trường. Giáo viên không được lợi dụng vị trí công tác, chức vụ hoặc mối quan hệ với người thân để tổ chức, chi phối hoạt động dạy thêm nhằm tránh xung đột lợi ích.

Trường hợp cơ sở dạy thêm do người thân đứng tên, giáo viên không được trực tiếp hay gián tiếp tham gia điều hành. Quy định này nhằm phục vụ công tác theo dõi, quản lý hoạt động dạy thêm, không phải là thủ tục cấp phép.

Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Duy Tuấn, Trường THCS Tây Tựu, Hà Nội cho rằng, quy định yêu cầu giáo viên "báo cáo mối quan hệ" trong dự thảo hiện nay còn rất chung chung, thiếu tiêu chí cụ thể và khó khả thi khi triển khai trên thực tế.

"Dự thảo chỉ dừng lại ở việc yêu cầu khai báo mối quan hệ, nhưng không làm rõ mối quan hệ đó là gì: người thân, bạn bè hay đồng nghiệp; cũng không quy định rõ trong những trường hợp nào thì bị cấm, trường hợp nào được phép. Báo cáo để làm gì, căn cứ xử lý ra sao thì văn bản cũng không nêu rõ".

Ngay cả khi là người thân, như bố mẹ, anh chị em ruột đứng tên mở trung tâm, thì cũng không thể mặc nhiên suy diễn rằng giáo viên có khả năng điều hành hay chi phối hoạt động của cơ sở đó. Trên thực tế, mỗi cá nhân là một chủ thể độc lập, có quyền quyết định công việc của mình. Không thể chỉ vì có quan hệ huyết thống mà mặc định người này có thể điều hành hay lợi dụng người kia, ông Duy Tuấn nêu quan điểm.

Ngoài ra, việc chứng minh giáo viên trực tiếp hay gián tiếp tham gia điều hành cơ sở dạy thêm do người thân đứng tên rất khó. Ông Duy Tuấn nói: "Làm thế nào để chứng minh giáo viên 'lợi dụng' mối quan hệ? Kể cả có khai báo đúng là người thân, thì cũng không có cơ sở pháp lý hay thực tiễn nào để khẳng định người đó sẽ tác động, can thiệp hay hưởng lợi. Ngay cả trong gia đình, bố mẹ – con cái nhiều khi còn không chỉ đạo được nhau, huống hồ là anh chị em".

Quy định như vậy rất dễ dẫn tới suy diễn và áp đặt trong quá trình thực hiện, trong khi người bị yêu cầu giải trình lại rất khó chứng minh mình không vi phạm. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền mưu sinh, quyền làm thêm chính đáng của giáo viên.

Ảnh minh họa

Cũng theo ông Nguyễn Duy Tuấn, trong khi Luật Viên chức (sửa đổi), có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, lại mở rộng đáng kể quyền của viên chức trong việc ký hợp đồng lao động, hợp đồng dịch vụ ngoài đơn vị sự nghiệp công lập, miễn là không xung đột lợi ích và không vi phạm đạo đức nghề nghiệp. Nhiều ngành khác cho phép công chức, viên chức làm thêm có điều kiện, nhưng riêng giáo dục lại đang bị nhìn nhận khắt khe hơn, khiến giáo viên cảm thấy thiệt thòi.

Ông Duy Tuấn kiến nghị: "Nếu muốn quản lý xung đột lợi ích, cần quy định rõ ràng, cụ thể như trong công tác coi thi: những trường hợp có quan hệ cha mẹ, anh chị em ruột thì không được tham gia. Còn nếu chỉ yêu cầu 'khai mối quan hệ' mà không có tiêu chí, cơ chế giám sát hay cách xử lý minh bạch thì rất khó thực hiện và khó tạo được sự đồng thuận".

Đồng quan điểm, bà Lưu Phương Anh, Hiệu trưởng Trường THPT Yên Mỹ, Hưng Yên cho rằng, thay vì cấm dạy thêm, cần quản lý chặt chẽ hoạt động này. "Nếu giáo viên dạy ở các trung tâm ngoài nhà trường đúng quy định pháp luật vẫn nên được tạo điều kiện, nhưng phải có trách nhiệm báo cáo để nhà trường nắm rõ. Khi giáo viên đã thực hiện đầy đủ các quy định, cần tôn trọng quyền được dạy thêm của họ, bởi vấn đề này gắn trực tiếp với thu nhập và đời sống của giáo viên".

Bà cũng chia sẻ rằng, việc đứng lớp tại các trung tâm dạy thêm không hề đơn giản, giáo viên chịu nhiều áp lực, không chỉ về chất lượng giảng dạy mà còn phải lo lắng các vấn đề pháp lý liên quan.

Trao đổi về dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều trong Thông tư 29, bà Nguyễn Thị Thúy, Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Quảng Ninh cho biết, Bộ GD&ĐT đang trong quá trình lấy ý kiến góp ý đối với dự thảo và Sở cũng đang tiếp tục xin ý kiến của các đơn vị, cán bộ chuyên môn để tham gia đóng góp.

Theo bà Thúy: "Một số nội dung trong dự thảo, trong đó có quy định về "mối quan hệ", vẫn cần được nghiên cứu, làm rõ thêm. Sở GD&ĐT Quảng Ninh hiện đang lắng nghe thêm các ý kiến trước khi có phản hồi chính thức gửi Bộ GD&ĐT".

Ngoài ra, dự thảo bổ sung quy định về thiết lập và công khai đường dây nóng tiếp nhận phản ánh ở các cấp quản lý, từ cơ sở giáo dục, ủy ban nhân dân cấp xã đến sở GD&ĐT. Đây là giải pháp nhằm tăng cường giám sát của toàn xã hội, kịp thời tiếp nhận, xử lý các phản ánh, kiến nghị, góp phần ngăn ngừa vi phạm, bảo đảm việc thực hiện quy định về dạy thêm, học thêm được nghiêm túc, đúng pháp luật.

Cùng với đó, dự thảo đổi mới cách tiếp cận trong thanh tra, kiểm tra theo hướng công khai, khách quan, đúng thẩm quyền; ưu tiên nhắc nhở, chấn chỉnh, hướng dẫn khắc phục đối với các vi phạm lần đầu, chưa gây hậu quả nghiêm trọng; xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm, tái phạm, ép buộc hoặc trục lợi từ hoạt động dạy thêm, học thêm.

Hà Phương