Khoa học chạm đời sống

Từ phòng thí nghiệm đến thực tiễn sản xuất

Keo là một trong những cây lâm nghiệp chủ lực, giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế rừng của Thanh Hóa. Năm 2025, toàn tỉnh có trên 647.000 ha rừng, trong đó diện tích rừng keo khoảng 102.000 ha.

Để hướng tới mục tiêu khoảng 90% diện tích rừng trồng trên địa bàn tỉnh sử dụng giống keo có năng suất, chất lượng cao, thời gian qua Viện Nông nghiệp Thanh Hóa đã đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật trong sản xuất giống keo lai.

Khác với phương pháp nhân giống truyền thống, công nghệ nuôi cấy mô cho phép lựa chọn những cây mẹ ưu trội, có đặc tính sinh trưởng và năng suất tốt để nhân giống nhanh với số lượng lớn, góp phần nâng cao năng suất rừng trồng và chất lượng gỗ nguyên liệu.

Theo kế hoạch, năm 2026 Viện Nông nghiệp Thanh Hóa dự kiến sản xuất khoảng 1 triệu cây keo lai nuôi cấy mô mỗi năm cung cấp cho thị trường. Để chủ động nguồn vật liệu đầu vào, đơn vị đã xây dựng mô hình vườn cây vật liệu với diện tích khoảng 1.500 m2. Đây là nơi lưu giữ, tuyển chọn và cung cấp nguồn vật liệu phục vụ quá trình nhân giống, đồng thời là cơ sở để viện tiếp tục theo dõi, đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển của các dòng keo lai ưu trội.

Phòng nuôi cấy mô tế bào thực vật tại Viện Nông nghiệp Thanh Hóa.

Từ sáng kiến đến hiệu quả kinh tế

Chi nhánh cấp nước phường Hạc Thành có 6 máy bơm công suất lớn, áp lực cao, giữ vai trò quan trọng trong quá trình sản xuất và cung cấp nước. Trước đây, hệ thống sử dụng công nghệ quấn dây Basitup làm kín nước cổ trục máy bơm; dây chì được ép chặt để tạo độ kín, làm gia tăng lực cản giữa buồng bơm và trục bơm. Đặc biệt, khi khởi động, động cơ phải tiêu thụ dòng điện lớn, dễ phát sinh tình trạng quá dòng, trong khi độ rung của trục bơm kéo dài trong quá trình vận hành, ảnh hưởng đến hiệu suất và tuổi thọ thiết bị.

Từ thực tế đó, anh Lê Nhật Công, Quản đốc Xưởng Cơ khí, Chi nhánh sản xuất nước đã dành thời gian nghiên cứu, tìm giải pháp phù hợp và triển khai sáng kiến “Chuyển đổi công nghệ sử dụng Basitup sang phớt cơ khí làm kín tổng bơm”. Việc thay đổi công nghệ làm kín không chỉ giải quyết những hạn chế trong vận hành mà còn góp phần giảm lực cản, hạn chế dòng điện khởi động, giảm điện năng tiêu thụ và độ rung của máy bơm. Đồng thời, thiết bị vận hành ổn định hơn, công tác bảo dưỡng, sửa chữa thuận lợi, giảm chi phí quản lý vận hành và kéo dài tuổi thọ máy móc.

Theo tính toán, sáng kiến “Chuyển đổi công nghệ sử dụng Basitup sang phớt cơ khí làm kín tổng bơm” của anh Lê Nhật Công đã làm lợi cho công ty với số tiền gần 1 tỉ đồng/năm, tiết kiệm nhân công lao động.

Anh Lê Nhật Công (bên phải) kiểm tra thiết bị máy bơm nước.

Công nghệ chắp cánh cho hàng mỹ ký

Trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường về mẫu mã, độ tinh xảo và chất lượng sản phẩm, Công ty TNHH Jiny, xã Thọ Long đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào sản xuất hàng mỹ ký, từng bước nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của sản phẩm. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào phương thức thiết kế, gia công truyền thống, doanh nghiệp đã số hóa các mẫu trang sức bằng công nghệ 3D trên máy tính.

Cùng với công nghệ 3D, công ty còn ứng dụng công nghệ cắt, hàn laser trong gia công các sản phẩm như dây chuyền, vòng tay, hoa tai... giúp tạo ra những đường cắt chính xác, mối hàn chắc chắn và các họa tiết có độ tinh xảo cao, đáp ứng yêu cầu ngày càng đa dạng của thị trường.

Những chi tiết nhỏ, phức tạp mà phương pháp gia công thông thường khó thực hiện nay có thể được xử lý nhanh chóng, chính xác, góp phần nâng cao tính thẩm mỹ và giá trị nghệ thuật của sản phẩm. Mỗi năm, hàng triệu sản phẩm hàng mỹ ký của Công ty TNHH Jiny được đưa ra thị trường trong nước và xuất khẩu.

Công nhân Công ty TNHH Jiny ứng dụng công nghệ cắt, hàn laser trong gia công các sản phẩm.

Qua đó cho thấy, ứng dụng khoa học, công nghệ đang trở thành một trong những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp đổi mới sản xuất, đáp ứng nhu cầu thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Khoa học chỉ thực sự có sức sống khi tri thức được chuyển hóa thành những giá trị hữu ích cho cuộc sống. Khi ý tưởng trở thành giải pháp, công nghệ trở thành tiện ích và nghiên cứu đi vào sản xuất, có nghĩa khoa học đã thực sự “chạm” vào đời sống, tạo động lực đổi mới, nâng cao sức cạnh tranh, mở rộng thị trường và góp phần hình thành những chuỗi giá trị sản xuất, tiêu thụ bền vững.