Khoa học, công nghệ mở lối cho cực tăng trưởng mới ở Phú Thọ

Khoa học, công nghệ giải bài toán sau hợp nhất

Sau hợp nhất ba địa phương Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình, tỉnh Phú Thọ mới có diện tích hơn 9.300 km2, dân số gần 4 triệu người. Ba không gian phát triển với thế mạnh về công nghiệp, năng lượng - kinh tế xanh, nông nghiệp, du lịch, hành chính và logistics nay được đặt trong một cấu trúc thống nhất, mở ra dư địa phát triển lớn hơn.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cùng các đại biểu tham quan các gian trưng bày khoa học, công nghệ chuyển đổi số bên lề Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm tại Phú Thọ.

Cơ hội mới đi cùng bài toán quản trị phức tạp khi hàng loạt nhiệm vụ về tổ chức bộ máy, nhân sự, dữ liệu dân cư, tài chính - ngân sách, quy hoạch, đất đai, đầu tư công và dịch vụ công phải được xử lý đồng bộ. Vì vậy, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số được xác định là công cụ trực tiếp để kết nối, chuẩn hóa và nâng cao hiệu quả quản trị.

Một cách làm đáng chú ý của Phú Thọ là chuyển từ tư duy chuyển đổi số gắn chủ yếu với cải cách hành chính sang xây dựng chính quyền số toàn diện, lấy dữ liệu làm nền tảng điều hành. Hệ thống quản trị điện tử của ba tỉnh trước đây đang được tích hợp trên nền tảng dùng chung; các cơ sở dữ liệu về dân cư, đất đai, đầu tư, quy hoạch, xây dựng, ngân sách từng bước được chuẩn hóa để hình thành kho dữ liệu tập trung.

Tỉnh dành hơn 100 tỷ đồng để nâng cấp thiết bị công nghệ trong hệ thống chính trị. Toàn tỉnh đã kích hoạt hơn 2,4 triệu tài khoản định danh điện tử; tỷ lệ hồ sơ giải quyết trực tuyến đạt trên 95%. Phú Thọ cũng đưa vào vận hành hệ thống quản trị, điều hành tăng trưởng theo thời gian thực trên nền tảng dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”, tích hợp AI để phân tích, dự báo và hỗ trợ điều hành kinh tế - xã hội.

Chuyển đổi số cũng đang lan tới cơ sở bằng những cách làm gần dân. Tại xã miền núi Long Cốc, dù dân cư phân tán, hạ tầng còn khó khăn, địa phương vẫn xác định chuyển đổi số và Đề án 06 là giải pháp quan trọng để đổi mới quản lý, nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Toàn bộ cơ quan, đơn vị, cán bộ, công chức của xã được cấp tài khoản trên hệ thống quản lý văn bản và điều hành; hơn 80% văn bản được xử lý hoàn toàn trên môi trường điện tử. Năm 2025, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã tiếp nhận hơn 1.400 hồ sơ, trên 90% được nộp trực tuyến; tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt khoảng 99%, toàn bộ hồ sơ được số hóa, thanh toán trực tuyến đạt gần 94%.

Ở thôn Đồng Khoai, lực lượng Công an xã trực tiếp hỗ trợ người dân mua SIM, làm căn cước và định danh điện tử. Đến nay, thôn đã hoàn thành 100% việc cấp căn cước, định danh điện tử và tích hợp nhiều tiện ích số. Những việc cụ thể ấy giúp công nghệ đi gần hơn vào đời sống.

Doanh nghiệp, đổi mới sáng tạo tạo lực kéo tăng trưởng

Nếu chuyển đổi số giúp bộ máy vận hành thông suốt hơn sau hợp nhất, thì khu vực doanh nghiệp là nơi thể hiện rõ sức bật của mô hình tăng trưởng dựa trên công nghệ, năng suất và đổi mới sáng tạo. Trong 6 tháng đầu năm 2026, GRDP toàn tỉnh ước tăng 10 - 10,5%; chỉ số sản xuất công nghiệp tăng khoảng 25,7%. Tỉnh thu hút khoảng 1,77 tỷ USD vốn FDI, tăng gần 4,9 lần so với cùng kỳ năm 2025 và đạt hơn 110% kế hoạch cả năm.

Đằng sau những con số đó là sự dịch chuyển sang các ngành có hàm lượng công nghệ cao. Điện tử, linh kiện công nghệ, ô tô, xe máy và công nghiệp hỗ trợ tiếp tục giữ vai trò quan trọng; mô hình “nhà máy thông minh” đang dần lan sang doanh nghiệp trong nước, cùng việc ứng dụng AI, dữ liệu lớn và tự động hóa vào quản lý sản xuất, chuỗi cung ứng và dự báo thị trường.

Công ty Điện lực Phú Thọ là một minh chứng cụ thể. Trong 6 tháng đầu năm 2025, doanh nghiệp triển khai nhiều sáng kiến ứng dụng AI, GIS và tự động hóa vào quản lý vận hành lưới điện. Các giải pháp tự động tổng hợp dữ liệu lưới điện hạ thế trên nền tảng GIS, AI hỗ trợ xây dựng tài liệu đào tạo, đối soát dữ liệu đo xa hay cảnh báo quá nhiệt trạm biến áp đã góp phần nâng cao năng suất lao động, giảm tổn thất điện năng và tăng độ an toàn vận hành.

Các đại biểu thực hiện ký kết chương trình phối hợp giữa Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Phú Thọ và Trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia..

Tinh thần đổi mới cũng lan sang nông nghiệp và du lịch với tưới thông minh, truy xuất nguồn gốc, quản lý vùng trồng bằng nền tảng số; số hóa dữ liệu di sản, bản đồ số điểm đến và quảng bá trực tuyến để khai thác tốt hơn lợi thế của Đất Tổ và vùng hồ Hòa Bình.

Kinh tế số của Phú Thọ hiện chiếm khoảng 22,71% GRDP, đứng thứ 3 trong số 34 tỉnh, thành phố; toàn tỉnh có gần 600 doanh nghiệp công nghệ số, giá trị xuất khẩu sản phẩm công nghiệp số đạt trên 7 tỷ USD. Đây là nền tảng để tỉnh hướng tới vai trò trung tâm công nghiệp, logistics và khoa học - công nghệ của vùng.

Để tạo thêm lực đẩy, Phú Thọ chủ động mở rộng liên kết với các bộ, ngành, trường đại học và viện nghiên cứu. Tỉnh chuẩn bị các chương trình hợp tác chiến lược với Bộ Khoa học và Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Với Bộ Khoa học và Công nghệ, tỉnh dự kiến triển khai 7 nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026, trong đó có thí điểm mô hình chuyển đổi số toàn diện phục vụ chính quyền địa phương hai cấp, xây dựng mô hình kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp xanh phát thải thấp theo tiêu chuẩn ESG, mô hình du lịch số tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng và Đề án thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo tỉnh.

Hợp tác với Đại học Quốc gia Hà Nội hướng tới nghiên cứu phát triển pin, năng lượng phục vụ ngành ô tô và nâng cao năng lực số, ứng dụng AI cho đội ngũ cán bộ. Với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, tỉnh dự kiến nghiên cứu cảnh báo sớm lũ quét, sạt lở đất bằng IoT, AI và thí điểm “Bản sao số” vùng hồ Hòa Bình, xã Thung Nai. Những hướng đi này cho thấy công nghệ đang được gắn với các bài toán cụ thể của địa phương.

Phú Thọ cũng nhìn nhận rõ các điểm nghẽn về hạ tầng, nhân lực công nghệ chất lượng cao, khả năng tiếp cận công nghệ của doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như chênh lệch kỹ năng số ở một số địa bàn miền núi.

Bởi vậy, Phú Thọ xác định chuyển mạnh từ “triển khai nhiệm vụ” sang “kiến tạo giá trị”, lấy hiệu quả phát triển, cải cách hành chính và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo. Tỉnh tiếp tục xây dựng Kho dữ liệu, mở rộng hạ tầng số, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nhân rộng Tổ công nghệ số cộng đồng, Chợ số - Nông thôn số, Đại sứ số và đào tạo nhân lực công nghệ.

Từ việc tích hợp dữ liệu sau hợp nhất, đưa công nghệ về tận thôn, xã đến khuyến khích doanh nghiệp đổi mới và chủ động kết nối với các trung tâm nghiên cứu lớn, Phú Thọ đang hình thành một cách tiếp cận rõ nét: khoa học và công nghệ phải đi vào từng bài toán cụ thể, tạo ra hiệu quả và giá trị thực chất. Đó cũng là nền tảng để địa phương hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của vùng Trung du Bắc Bộ, một cực tăng trưởng năng động của miền Bắc và địa phương phát triển hiện đại dựa trên tri thức trong những thập niên tới.