Châu Âu trước bài toán khí đốt mùa đông

Châu Âu đối mặt với mức dự trữ khí đốt thấp nhất trong nhiều thập kỷ. (Ảnh: AFP)

Kể từ khi xung đột làm gián đoạn dòng chảy qua eo biển Hormuz vào cuối tháng 2, khoảng 20% nguồn cung khí LNG toàn cầu trên thực tế đã bị rút khỏi thị trường.

Trong bối cảnh châu Âu và châu Á cạnh tranh để giành nguồn khí LNG ngày càng hạn hẹp, lượng khí dự trữ của châu Âu đã giảm xuống mức thấp nhất theo mùa kể từ năm 2009. Đây là điểm xuất phát đáng lo ngại khi khu vực chuẩn bị bước vào mùa đông 2026-2027.

Dự trữ cải thiện nhờ năng lượng tái tạo

Wood Mackenzie cho biết các kho khí của châu Âu kết thúc tháng 8 ở mức 65% đầy, cao hơn dự báo đầu tháng. Kết quả này chủ yếu đến từ phía nhu cầu: Tháng 8 là một trong những tháng có nhiều nắng nhất từng được ghi nhận. Sản lượng điện mặt trời vượt kỳ vọng, giúp giảm lượng khí đốt dùng cho phát điện trung bình gần 16 triệu m³/ngày so với dự báo.

Nguồn cung nhìn chung bám sát kỳ vọng, trong khi lượng LNG nhập vào châu Âu gần như đúng với mô hình dự báo.

Nhờ sản lượng năng lượng tái tạo cao hơn, Wood Mackenzie nâng dự báo lượng khí dự trữ cuối mùa hè 2026 lên 73%, nhưng dự kiến đến cuối mùa đông 2026-2027, con số này sẽ giảm còn 21%.

Rủi ro thiếu hụt và giá tăng vẫn lớn

Wood Mackenzie nhận định bức tranh tổng thể vẫn đáng lo ngại. Châu Âu bước vào mùa sưởi ấm với khả năng chống chịu hạn chế trước: Gián đoạn nguồn cung. Sự cố hạ tầng năng lượng.

Biến động nhu cầu do thời tiết. Theo kịch bản cơ sở, lượng khí dự trữ của châu Âu có thể chưa trở lại ngưỡng thấp nhất của phạm vi trung bình 5 năm trước năm 2028.

Rủi ro trong mùa đông tới được đánh giá là bất đối xứng: chỉ một mùa đông ôn hòa mới giúp thị trường giảm căng thẳng; phần lớn các kịch bản khác có thể dẫn đến nguồn cung thắt chặt, biến động mạnh và giá cao hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng cũng như các ngành công nghiệp châu Âu.

David Lewis, chuyên gia phân tích khí đốt và LNG châu Âu tại Wood Mackenzie, cho rằng sự kết hợp giữa gián đoạn nguồn cung qua Hormuz và mức dự trữ dưới trung bình khiến châu Âu “hầu như không còn dư địa để xảy ra sai sót” trong mùa đông này. Khi kho dự trữ không còn đủ vai trò “bộ giảm xóc” như trước, một đợt rét đậm hoặc cú sốc nguồn cung sẽ nhanh chóng phản ánh vào giá.

Standard Chartered: Cần hành động khẩn cấp

Trong báo cáo ngày 2/9, Emily Ashford, Trưởng bộ phận nghiên cứu năng lượng tại Standard Chartered, nhận định dự trữ khí đốt châu Âu “cần phản ứng khẩn cấp” để bảo đảm nguồn cung mùa đông.

Theo bà, tốc độ bơm khí vào kho gần đây có khả năng tiếp tục tăng do lượng tồn kho thấp tạo áp lực phải tích trữ trước mùa đông. Điều này sẽ giữ giá khí ở mức cao.

Tính đến thời điểm báo cáo, kho khí của EU đạt 65% công suất, tăng 2,1 điểm phần trăm so với tuần trước. Tốc độ bơm ròng cao hơn cùng kỳ các năm 2025, 2024 và 2023 lần lượt 22,6%, 40,1% và 116,5%, đồng thời cao hơn 19,2% so với mức trung bình 5 năm.

Tuy nhiên, tổng lượng khí dự trữ vẫn thấp hơn mức trung bình 5 năm khoảng 19,47 tỷ m³, và thấp hơn cùng kỳ năm trước 14,7 tỷ m³.

EU: Chưa có rủi ro tức thời

Ủy ban châu Âu cho biết dù lượng khí dự trữ thấp hơn những năm trước, các nước thành viên và Ủy ban không nhận thấy rủi ro tức thời đối với an ninh nguồn cung khí đốt.

Theo cơ quan này, EU hiện có sự chuẩn bị tốt hơn so với cuộc khủng hoảng 2021-2022 nhờ: Đa dạng hóa nguồn cung. Tăng công suất nhập khẩu LNG. Giảm nhu cầu khí đốt.

Dựa trên các dự báo lịch sử, EU vẫn đang đi đúng hướng để đạt mức chuẩn bị đủ cho mùa đông. Ủy ban cho rằng hệ thống khí đốt đủ khả năng ứng phó với mức dự trữ thấp hơn trong mùa đông tới và hiện chưa cần can thiệp.

Tuy nhiên, tình hình Trung Đông vẫn bất ổn, trong khi khai thác LNG của Qatar vẫn đang đình trệ. Các đợt nắng nóng tại châu Âu gần đây cũng làm tăng nhu cầu khí đốt cho phát điện. Bất ổn địa chính trị tiếp tục gây biến động mạnh trên thị trường.

Ủy ban châu Âu cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát tình hình cùng các nước thành viên và các bên liên quan. Cuộc họp tiếp theo của Nhóm Điều phối Khí đốt dự kiến diễn ra vào ngày 24/9.

Theo cơ sở dữ liệu AGSI của Hiệp hội các nhà vận hành hạ tầng khí đốt châu Âu (GIE), tính đến ngày 8/9, các kho khí của EU đã đầy 67,12%, tăng đều từ 65,40% ngày 1/9 lên 66,90% ngày 7/9.

Tóm lại, dự trữ khí đốt châu Âu đang phục hồi nhanh hơn dự kiến, nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với mức trung bình. EU cho rằng chưa có nguy cơ thiếu khí tức thời, trong khi các tổ chức phân tích cảnh báo mùa đông lạnh hoặc gián đoạn nguồn cung có thể khiến giá tăng mạnh.