Khoa học công nghệ tạo lực đẩy mới cho ngành thủy sản

Khoa học công nghệ tạo lực đẩy mới cho ngành thủy sản.

Sáng 28/4, tại TP Hồ Chí Minh, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị khoa học công nghệ thủy sản và kiểm ngư toàn quốc năm 2026. Sự kiện nằm trong khuôn khổ Triển lãm quốc tế Khoa học Công nghệ Thủy sản Việt Nam lần thứ nhất (VinaFis Expo 2026).

Hội nghị được tổ chức nhằm cụ thể hóa mục tiêu tăng trưởng hằng năm từ 4 - 5% của ngành, đồng thời định hướng xây dựng Chương trình khoa học công nghệ trọng tâm giai đoạn 2026 - 2030, phục vụ phát triển thủy sản bền vững, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số.

Tham dự hội nghị có đại diện các cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, tổ chức trong nước và quốc tế, cùng lãnh đạo nhiều địa phương, ngư dân và các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực thủy sản.

Phát biểu khai mạc, ông Phùng Đức Tiến, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, năm 2025 dù còn nhiều khó khăn, thách thức và chịu ảnh hưởng lớn của thiên tai, toàn ngành vẫn đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận. Riêng lĩnh vực thủy sản đạt sản lượng 9,5 triệu tấn, mức cao nhất từ trước đến nay; kim ngạch xuất khẩu đạt 11,32 tỷ USD.

Theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến, nông nghiệp và môi trường tiếp tục được xác định là “trụ đỡ” của nền kinh tế, vì vậy cần được quan tâm bố trí nguồn lực tương xứng để phát triển trong giai đoạn mới.

Đánh giá về vai trò của khoa học công nghệ, Thứ trưởng nhấn mạnh đây là yếu tố quan trọng đóng góp vào thành tựu chung của ngành nông nghiệp thời gian qua, từ phát triển hệ thống thủy lợi, nâng cao chất lượng giống cây trồng, vật nuôi đến gia tăng giá trị xuất khẩu.

Tuy nhiên, trong lĩnh vực thủy sản, khoa học công nghệ vẫn chưa thực sự trở thành động lực then chốt. Nhiều đề tài nghiên cứu còn phân tán, thiếu gắn kết với chuỗi giá trị, trong khi yêu cầu đặt ra hiện nay là phát triển theo hướng kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số và gia tăng giá trị.

Theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giống vẫn là yếu tố quyết định năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm thủy sản. Cùng với đó, nghiên cứu về thức ăn, dinh dưỡng và công nghệ nuôi cần tiếp tục được đẩy mạnh.

Ông Phùng Đức Tiến, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát biểu khai mạc Hội nghị.

Hiện nay, lượng thức ăn thủy sản tiêu thụ khoảng 5,9 triệu tấn mỗi năm, song vẫn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu, làm gia tăng chi phí sản xuất và chi phí logistics.

Một thách thức khác là ô nhiễm môi trường tại nhiều vùng nuôi trồng, đặc biệt ở Đồng bằng sông Cửu Long. Thực tế cho thấy nhiều khu vực nuôi kém hiệu quả do dịch bệnh, môi trường suy giảm, hệ số chuyển đổi thức ăn cao và tốc độ tăng trưởng thấp. Dù đã có hệ thống quan trắc, việc xử lý và ứng dụng dữ liệu vào sản xuất vẫn còn hạn chế.

Đáng chú ý, chi phí logistics ở nhiều khâu hiện chiếm tới 60 - 70% giá thành sản phẩm, làm giảm sức cạnh tranh của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, những điểm nghẽn nêu trên cần được tháo gỡ đồng bộ theo chuỗi ngành hàng. Hội nghị lần này là dịp kết nối cơ quan quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp nhằm thúc đẩy các sản phẩm khoa học công nghệ có giá trị thực tiễn cao.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cũng thẳng thắn chỉ ra thực trạng nhiều đề tài nghiên cứu sau nghiệm thu chưa đi vào cuộc sống; cơ chế phân bổ kinh phí còn bất cập; hiệu quả sử dụng nguồn lực khoa học công nghệ chưa tương xứng với tiềm năng.

Toàn ngành hiện có 12.427 cán bộ nghiên cứu khoa học và 44 giáo sư, song việc khai thác nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn chưa đạt kỳ vọng. Trong khi đó, khu vực doanh nghiệp cho thấy hiệu quả vận hành tốt hơn dù phải tự chủ toàn bộ chi phí.

Từ thực tế trên, Thứ trưởng đề nghị tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cơ chế quản lý khoa học công nghệ, tạo động lực để đội ngũ nhà khoa học sáng tạo, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và làm giàu chính đáng từ tri thức. Đồng thời, phát triển thị trường khoa học công nghệ, tăng cường liên kết với doanh nghiệp và đẩy mạnh hội nhập quốc tế.

Với nhiều tham luận có tính thực tiễn cao tại hội nghị, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường bày tỏ tin tưởng khoa học công nghệ sẽ trở thành động lực trực tiếp, góp phần đưa ngành thủy sản Việt Nam phát triển xứng tầm tiềm năng trong giai đoạn mới.