Khoa học công nghệ Việt Nam bứt tốc

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng tham quan khu thử nghiệm UAV của Đại học Quốc gia Hà Nội ở Hòa Lạc, Hà Nội.

Sau gần hai năm triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia ghi nhận nhiều kết quả đáng chú ý. Không chỉ thể chế và nguồn lực được tăng cường, một số sản phẩm nghiên cứu trong nước đã được thương mại hóa, từng bước khẳng định năng lực làm chủ công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam.

Ngân sách đầu tư tăng gần 8 lần

Một trong những chuyển biến rõ nét là sự gia tăng nguồn lực đầu tư cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nếu trước khi có Nghị quyết 57, ngân sách nhà nước bố trí cho khoa học và công nghệ khoảng 12.000 tỷ đồng mỗi năm, con số này đã tăng lên 75.000 tỷ đồng năm 2025 và 95.000 tỷ đồng năm 2026. Năm 2027, mức kinh phí dự kiến đạt 120.000 tỷ đồng.

Cùng với đó, công tác hoàn thiện thể chế được đẩy mạnh. Bộ Khoa học và Công nghệ đã chủ trì xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền 195 văn bản quy phạm pháp luật. Quốc hội cũng thông qua 11 luật do Bộ Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì soạn thảo.

Các cơ chế, chính sách mới tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào hoạt động đổi mới sáng tạo.

Theo Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), năm 2026, Việt Nam xếp thứ 43/139 nền kinh tế về Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII), tăng một bậc so với năm 2025, đứng thứ 3 ASEAN. Đáng chú ý, đầu ra đổi mới sáng tạo xếp thứ 35 thế giới, tăng hai bậc; hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo xếp thứ 50, tăng năm bậc.

Hạ tầng viễn thông cũng có bước phát triển mạnh, đặc biệt là mạng 5G. Đến hết quý III/2026, cả nước có 60.034 trạm 5G, vùng phủ đạt 93,4% dân số, với 27,2 triệu thuê bao vào tháng 8/2026.

Theo dữ liệu của Ookla, tốc độ Internet di động của Việt Nam tăng từ 50,9 Mbps vào tháng 4/2024 lên khoảng 230 Mbps vào tháng 9/2026, đưa Việt Nam lên vị trí thứ 8 thế giới. Tốc độ Internet cố định đạt 297,64 Mbps, thuộc nhóm 10 quốc gia dẫn đầu.

Việc mở rộng kết nối cũng được triển khai tại vùng sâu, vùng xa. Từ năm 2021 đến hết quý III/2026, các doanh nghiệp viễn thông đã phủ sóng di động cho 3.513 thôn, bản lõm sóng. Đến ngày 1/11/2026, Internet vệ tinh được kích hoạt tại 196 điểm lõm sóng, góp phần bổ sung kết nối cho những khu vực khó triển khai hạ tầng mạng mặt đất.

Nhiều sản phẩm công nghệ Việt tiếp cận thị trường quốc tế

Năng lực nghiên cứu khoa học tiếp tục được cải thiện. Theo SCImago, năm 2025, Việt Nam xếp thứ 42 thế giới về số lượng công bố khoa học, tăng ba bậc so với năm trước. Đặc biệt, trong 10 tháng đầu năm 2026, Việt Nam có 26.107 công bố khoa học trên hệ thống Scopus, vượt tổng số công bố của cả năm 2025.

Đáng chú ý, một số kết quả nghiên cứu đã được chuyển hóa thành sản phẩm cụ thể. Trong lĩnh vực công nghệ sinh học, vaccine phòng dịch tả lợn châu Phi do Việt Nam nghiên cứu, sản xuất đã được xuất khẩu. Tháng 10/2026, đơn hàng 300.000 liều sang Philippines được hoàn tất.

Trong lĩnh vực bảo mật, Ban Cơ yếu Chính phủ phối hợp với doanh nghiệp trong nước chế tạo thành công chip bảo mật chuyên dụng. Ở lĩnh vực ứng dụng công nghệ hạt nhân, Trung tâm Chiếu xạ Hà Nội được Cơ quan Kiểm dịch động thực vật thuộc Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ chứng nhận đáp ứng yêu cầu kỹ thuật xử lý trái cây tươi xuất khẩu. Đây là cơ sở thứ ba của Việt Nam được chứng nhận, tạo điều kiện xử lý kiểm dịch tại miền Bắc đối với vải thiều xuất khẩu sang Hoa Kỳ.

Công nghiệp công nghệ số cũng duy trì đà tăng trưởng. Năm 2025, doanh thu toàn ngành đạt 215 tỷ USD, kim ngạch xuất khẩu đạt 172 tỷ USD. Trong 10 tháng đầu năm 2026, doanh thu ước đạt 254,6 tỷ USD, xuất khẩu đạt 212 tỷ USD, tăng lần lượt 53% và 46,2% so với cùng kỳ năm trước.

Trong chuyển đổi số quốc gia, các nền tảng số dùng chung, cơ sở dữ liệu và dịch vụ công trực tuyến tiếp tục được mở rộng. Đến ngày 30/9/2026, có 37/79 nền tảng số dùng chung quốc gia đang vận hành, 12 nền tảng đang thử nghiệm.

Đáng chú ý, hai nền tảng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ công vụ do doanh nghiệp Việt Nam làm chủ mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt đang được cung cấp miễn phí trong giai đoạn thử nghiệm tại 24/24 bộ, cơ quan trung ương và 34/34 địa phương. Các nền tảng hỗ trợ tra cứu pháp luật có dẫn chiếu, soạn thảo, tóm tắt, so sánh và rà soát văn bản. Tính đến ngày 2/11/2026, tổng số tài khoản được tạo đạt khoảng 761.000.

Cùng với đó, Thủ tướng Chính phủ đã xác định 20 bài toán lớn, giao 10 bộ, ngành, cơ quan chủ trì; đến ngày 3/11/2026, có 18 nhiệm vụ công nghệ chiến lược được phê duyệt.

Những kết quả sau gần hai năm triển khai Nghị quyết 57 cho thấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang từng bước chuyển từ định hướng chính sách sang các sản phẩm, ứng dụng cụ thể.

Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tiếp theo là tiếp tục tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, nâng cao hiệu quả đầu tư và thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, đưa công nghệ thực sự trở thành động lực tăng trưởng.