Khoác áo mới cho di sản gần 2.000 năm tuổi

Sự kiện Thủy đình vọng ảnh đã khép lại hành trình của dự án Rối Tễu Nhờ của nhóm sinh viên gồm: Hoàng Quốc Đạt, Nguyễn Lan Phương, Mai Lan Phương, Bùi Thảo Vy và Nguyễn Quang Trường, dưới sự dẫn dắt của TS. Nguyễn Thu Huệ.

Nhóm dự án không chỉ tiếp cận múa rối nước bằng tình yêu văn hóa mà còn xác định vai trò của mình là những người phiên dịch, chuyển tải di sản truyền thống sang cách kể chuyện phù hợp với thế hệ Z.

Nghệ sĩ Phan Thanh Liêm và nhóm dự án.

Theo các thành viên trong dự án, điều họ học được từ nghệ sĩ Phan Thanh Liêm không chỉ là kỹ thuật mà còn là tư duy đổi mới. Việc phá vỡ không gian thủy đình truyền thống để đưa rối nước đến gần hơn với công chúng, từ trường học đến gia đình, từ trong nước ra quốc tế chính là minh chứng cho tinh thần bảo tồn không đóng khung.

Tinh thần đó trở thành kim chỉ nam cho dự án: muốn người trẻ yêu di sản, cần khoác áo mới và đưa di sản hòa nhập vào đời sống hiện đại.

Cái tên Rối Tễu Nhờ tưởng chừng là một cách chơi chữ mang màu sắc hiện đại nhưng thực chất ẩn chứa nhiều tầng ý nghĩa. Khi đọc xuôi, cụm từ như một lời tâm sự đầy trăn trở gửi tới chú Tễu - biểu tượng của sân khấu rối nước. "Rối" không chỉ đại diện cho loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc mà còn phản ánh sự rối bời của người trẻ trước làn sóng văn hóa ngoại nhập.

Đọc ngược lại của Rối Tễu Nhờ là Nhớ Tễu Rồi lại là một lời tri ân, một nỗi hoài niệm dành cho giá trị văn hóa truyền thống. Chính sự đối xứng này đã tạo nên tinh thần xuyên suốt của dự án: kết nối quá khứ và hiện tại, truyền thống và đương đại.

Việc đưa múa rối nước vốn gắn với không gian làng quê vào một trung tâm thương mại hiện đại đã tạo nên sự tương phản thú vị.

Theo nhóm thực hiện, rào cản lớn nhất của múa rối nước hiện nay không nằm ở bản thân nghệ thuật mà ở cách truyền tải còn mang nặng tính giáo khoa, thiếu sự kết nối với đời sống hiện đại.

"Chúng tôi muốn giúp người trẻ nhận ra múa rối nước không phải đồ cổ mà là một show diễn công nghệ sáng tạo của cha ông từ hàng nghìn năm trước", đại diện nhóm chia sẻ.

Nhóm lựa chọn cách làm mới ngôn ngữ biểu đạt nhưng vẫn giữ nguyên hồn cốt truyền thống. Nhân vật chú Tễu quen thuộc được tái sinh thành một VJ hay admin mạng xã hội hài hước, gần gũi. Đồng thời, các nội dung đa nền tảng như series Tễu Tỉ Tê (giải trí) và Tễu Tâm Tình (kiến thức chuyên sâu) được triển khai trên TikTok, Facebook, giúp di sản tiếp cận công chúng một cách tự nhiên hơn.

Không dừng lại ở không gian số, dự án còn đưa thủy đình di động đến trường học và trung tâm thương mại, tạo cơ hội để người trẻ không chỉ xem mà còn chạm, trực tiếp điều khiển rối và tương tác với nghệ nhân.

Bên cạnh sân khấu, không gian buổi biểu diễn được thiết kế thành nhiều khu trải nghiệm đa dạng.

Điểm nhấn của chương trình là các buổi biểu diễn trực tiếp của nghệ sĩ Phan Thanh Liêm. Sức hút vượt ngoài kỳ vọng khi gần 200 ghế ngồi luôn kín chỗ, hàng trăm khán giả đứng kín khu vực sảnh và tràn ra các tầng trên để theo dõi.

Bên cạnh sân khấu, không gian biểu diễn được thiết kế thành nhiều khu trải nghiệm đa dạng: khu trưng bày infographic về lịch sử và kỹ thuật rối nước, các trò chơi dân gian như ô ăn quan, tô màu tranh rối, giải đố ca dao tục ngữ, khu workshop sáng tạo cùng các tiết mục nhạc cụ truyền thống từ Câu lạc bộ FTIC.

Tất cả tạo nên một không gian văn hóa đa giác quan, nơi người trẻ không chỉ quan sát mà còn trực tiếp tham gia, tương tác và cảm nhận.

Sự thành công của Thủy đình vọng ảnh cho thấy một tín hiệu tích cực, khi được đặt trong ngữ cảnh phù hợp và tiếp cận bằng ngôn ngữ mới, di sản hoàn toàn có thể trở thành một phần sống động của đời sống hiện đại.

Từ một đồ án tốt nghiệp, dự án Rối Tễu Nhờ đã vượt ra khỏi khuôn khổ học thuật để trở thành một thử nghiệm văn hóa đáng chú ý. Quan trọng hơn, dự án đặt ra một câu hỏi mang tính dài hạn: làm thế nào để người trẻ không chỉ biết mà còn yêu và sống cùng di sản?

Tình Lê