Khởi động hành lang năng lượng chiến lược Việt - Lào tại Nghệ An

Kho xăng dầu Bến Thủy tại phường Trường Vinh, Nghệ An. Ảnh minh họa: Thành Duy

Hiện nay, Thái Lan chiếm tới 97% nguồn cung xăng, dầu cho Lào. Mức độ phụ thuộc lớn vào một thị trường khiến an ninh nhiên liệu của nước bạn dễ chịu tác động trước những thay đổi trong chính sách xuất khẩu, biến động giá năng lượng và trở ngại vận tải.

Áp lực ngoại tệ, đồng Kip (tiền Lào) mất giá cùng chi phí nhập khẩu gia tăng cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về đa dạng hóa nguồn cung.

Trong bối cảnh đó, tuyến đường ống kết nối trực tiếp với Việt Nam có thể tạo thêm phương thức vận chuyển khối lượng lớn, giảm phụ thuộc vào vận tải đường bộ và nâng cao khả năng điều tiết nguồn nhiên liệu.

Về lâu dài, hệ thống còn tạo điều kiện phát triển năng lực dự trữ, giúp Lào chủ động hơn trước những biến động của thị trường năng lượng quốc tế.

Cơ sở để thực hiện dự án là Văn bản số 506-CV/VPTW ngày 23/2/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng thông báo ý kiến của Thường trực Ban Bí thư về phương án xây dựng kho xăng, dầu và đường ống dẫn xăng, dầu từ Việt Nam sang Lào. Tiếp đó, Văn bản số 4108/VPCP-CN ngày 3/9/2026 của Văn phòng Chính phủ cụ thể hóa định hướng này.

Trên cơ sở đó, ngày 8/10/2026, Bộ trưởng Bộ Công Thương ban hành Quyết định số 2579/QĐ-BCT phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch hạ tầng dự trữ, cung ứng xăng dầu, khí đốt quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Quy hoạch bổ sung hệ thống kho và trạm trung chuyển cung ứng xăng, dầu sang Lào tại Nghệ An, quy mô dự kiến 110.000 - 160.000m³, cùng tuyến đường ống dẫn xăng, dầu từ Việt Nam sang Lào dài khoảng 80 - 100km.

Chuỗi văn bản cho thấy hợp tác năng lượng đang trở thành nội dung cụ thể trong quan hệ hai nước, góp phần hiện thực hóa chủ trương nâng tầm quan hệ Việt Nam - Lào lên “Hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược”, với điểm nhấn mới là bổ sung nội hàm “gắn kết chiến lược”.

Cụ thể hóa định hướng quy hoạch và hợp tác cấp quốc gia, UBND tỉnh Nghệ An vừa ban hành kế hoạch phối hợp triển khai các nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư dự án cho các sở, ngành, đơn vị và chính quyền cấp xã.

Theo đó, Sở Công Thương chủ trì nghiên cứu phương án bố trí kho đầu mối tại khu vực các xã Hải Lộc, Đông Lộc; kho trung chuyển tại các xã Kim Bảng, Đại Huệ. Hướng tuyến đường ống dự kiến chạy dọc hành lang cao tốc Vinh - Thanh Thủy.

UBND tỉnh yêu cầu các cơ quan triển khai song song những thủ tục đầu tư đủ điều kiện, tránh chờ hoàn tất toàn bộ khảo sát mới bắt đầu công việc. Sở Công Thương phải báo cáo phương án sơ bộ trước ngày 25/11/2026; các sở, ngành liên quan cơ bản hoàn thành ý kiến rà soát chuyên ngành trước ngày 20/11/2026. Sở Tài chính được giao hoàn thành thủ tục đầu tư trong năm 2026.

Nhu cầu thực tế từ nước bạn cũng tạo thêm động lực cho dự án. Tại Kỳ họp thường kỳ lần thứ hai của Quốc hội, bế mạc ngày 21/10/2026, tờ Vientiane Times của Lào cho biết, tân Thủ tướng Saleumxay Kommasith đã trình bày kế hoạch tăng cường an ninh năng lượng quốc gia, đặt mục tiêu nâng mức dự trữ nhiên liệu lên khoảng 60 triệu lít trở lên.

Chính phủ Lào đồng thời chủ trương đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, xem xét phương án xây dựng đường ống dẫn dầu kết nối với Việt Nam.

Tờ Vientiane Times (Lào) đưa tin Chính phủ Lào đẩy nhanh nghiên cứu tuyến đường ống dẫn xăng dầu Việt Nam - Lào. Ảnh: Thành Duy

Tờ Vientiane Times cũng cho biết, ngày 8/10/2026, trong chuyến thăm chính thức Lào của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, hai bên ký biên bản ghi nhớ về hạ tầng cung ứng xăng, dầu Việt Nam - Lào.

Thủ tướng hai nước đồng thời nhất trí thúc đẩy các dự án kết nối trọng điểm, gồm: Cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn; cảng biển Vũng Áng, tuyến đường sắt kết nối cảng biển này với Viêng Chăn; đường ống dẫn dầu.

Từ chủ trương của Đảng, sự chỉ đạo của Nhà nước đến các thỏa thuận giữa hai Chính phủ, hành lang năng lượng đang từng bước được cụ thể hóa bằng những nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư tại Nghệ An.

Giá trị lâu dài của hành lang năng lượng Việt - Lào còn nằm ở sự đan xen lợi ích giữa hai quốc gia. Lào có thêm phương án bảo đảm nguồn nhiên liệu, giảm rủi ro phụ thuộc vào một thị trường nhập khẩu.

Việt Nam mở rộng không gian hợp tác kinh tế, phát huy lợi thế cảng biển và hạ tầng miền Trung. Nghệ An có cơ hội đảm nhận vai trò đầu mối trong mạng lưới cung ứng xuyên biên giới.