Vì sao giá dầu giảm nhưng thị trường vẫn chưa hết căng thẳng?

Dầu Brent cuối tuần qua giảm khoảng 1,2%, xuống 91,70 USD/thùng, trong khi dầu WTI giảm 1,1%, còn khoảng 85,60 USD/thùng. (Ảnh minh họa)

Theo API, tồn kho dầu thô Mỹ tăng 9 triệu thùng trong tuần kết thúc ngày 6/11, đảo chiều so với mức giảm 5,267 triệu thùng của tuần trước đó. Đây là mức chênh lệch lớn so với kỳ vọng thị trường, khiến giá dầu chịu áp lực.

Đáng chú ý, dù tồn kho sản phẩm chưng cất tăng 1,5 triệu thùng theo API, lượng dự trữ dầu diesel tại Mỹ vẫn ở mức thấp. Số liệu EIA gần nhất cho thấy tồn kho sản phẩm chưng cất chỉ còn 99,3 triệu thùng, sau khi giảm 3,6 triệu thùng. Điều này cho thấy thị trường đang tồn tại hai xu hướng trái chiều: nguồn cung dầu thô có dấu hiệu gia tăng, nhưng nguồn cung nhiên liệu thành phẩm vẫn thắt chặt.

Nguồn cung phục hồi nhanh hơn nhu cầu

Áp lực giảm giá dầu còn đến từ việc nguồn cung toàn cầu đang phục hồi trong khi triển vọng nhu cầu suy yếu.

Theo các nguồn thứ cấp của OPEC, sản lượng dầu OPEC+ trong tháng 10 tăng 2,04 triệu thùng/ngày, lên 41,23 triệu thùng/ngày. Ả Rập Xê-út và Iraq cũng cho biết sản lượng đã trở lại mức trước xung đột nhờ các tuyến xuất khẩu thay thế và giải pháp logistics.

Ngoài OPEC+, OPEC dự báo nguồn cung từ các nhà khai thác ngoài khối sẽ tăng khoảng 600.000 thùng/ngày trong cả năm 2026 và 2027.

Trong khi đó, triển vọng nhu cầu có sự khác biệt đáng kể giữa các tổ chức: IEA: Dự báo tiêu thụ dầu năm 2026 suy giảm, trước khi phục hồi khoảng 2 triệu thùng/ngày vào năm 2027. OPEC: Có quan điểm lạc quan hơn về triển vọng nhu cầu. Các chuyên gia thị trường: Cảnh báo nguồn cung phục hồi trước khi nhu cầu cải thiện có thể khiến tồn kho tăng và giá dầu tiếp tục chịu áp lực.

OPEC+ hiện có xu hướng giữ nguyên mục tiêu sản lượng trong tháng 12 và trì hoãn các điều chỉnh sang năm 2027. Điều này đồng nghĩa nguồn cung có thể tiếp tục tăng khi sản lượng tại Trung Đông phục hồi.

Nếu xu hướng này kéo dài, giá dầu Brent có thể chịu áp lực giảm sâu hơn về vùng 80 USD/thùng.

Vì sao tồn kho dầu tăng nhưng giá dầu diesel vẫn cao?

Dầu thô và nhiên liệu thành phẩm không phải lúc nào cũng biến động cùng chiều. Dầu thô cần được lọc hóa, vận chuyển và phân phối trước khi trở thành dầu diesel hoặc nhiên liệu máy bay.

Một số yếu tố khiến nguồn cung dầu diesel vẫn thắt chặt: Công suất lọc dầu hạn chế: Các nhà máy bảo dưỡng, hoạt động dưới công suất hoặc thiếu nguồn dầu phù hợp có thể khiến sản lượng dầu diesel suy giảm. Gián đoạn xuất khẩu: Hoạt động lọc dầu và xuất khẩu sản phẩm tại Trung Đông vẫn thấp hơn đáng kể so với trước xung đột. Gián đoạn chuỗi cung ứng: Các khu vực không thể dễ dàng thay thế nguồn cung nhiên liệu cho nhau, khiến dầu thô có thể dư thừa tại Mỹ trong khi diesel vẫn thiếu hụt tại châu Âu và Trung Đông.

Tại châu Âu, giá dầu diesel đã tăng hơn gấp đôi kể từ đầu năm do gián đoạn dòng chảy dầu và sản phẩm dầu từ Nga và vịnh Ba Tư. Do đó, giá dầu thô giảm không đồng nghĩa giá dầu diesel và nhiên liệu máy bay cũng sẽ giảm tương ứng.

Rủi ro địa chính trị tiếp tục hỗ trợ giá dầu

Yếu tố quan trọng khiến thị trường chưa thể loại bỏ hoàn toàn phần bù rủi ro địa chính trị là tình hình tại eo biển Hormuz.

Các cuộc đàm phán Mỹ - Iran vẫn chưa đạt đột phá sau vòng đối thoại tại Doha ngày 2/11. Iran yêu cầu nới lỏng trừng phạt, chấm dứt phong tỏa hải quân của Mỹ và có bảo đảm an toàn cho hoạt động vận tải thương mại trước khi mở lại tuyến hàng hải.

Theo Reuters, có 37 tàu bị tấn công trong tháng 10, mức cao nhất kể từ khi xung đột bắt đầu. Trong khi đó, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine đã làm giảm khoảng 30% công suất lọc dầu của Nga kể từ cuối tháng 10.

Ngay cả khi đạt được thỏa thuận ngoại giao, nguồn cung cũng khó phục hồi ngay lập tức. Các cảng và cơ sở hạ tầng bị hư hại cần thời gian sửa chữa, trong khi hoạt động vận tải biển còn phụ thuộc vào bảo hiểm, an ninh và khả năng tiếp cận của tàu chở dầu.

Theo Eurasia Group, giá dầu Brent khó giảm sâu dưới 90 USD/thùng nếu chưa có một bước đột phá ngoại giao đủ bền vững.

Trong bối cảnh nguồn cung phục hồi nhưng rủi ro địa chính trị vẫn hiện hữu, các mốc giá quan trọng đang được thị trường theo dõi gồm: 90 USD/thùng: Vùng hỗ trợ quan trọng của dầu Brent. 93,55 USD/thùng: Đường EMA 200 ngày. 100 USD/thùng: Ngưỡng tâm lý quan trọng. 105 USD/thùng: Mức dự báo của một số ngân hàng lớn.

Các dự báo của tổ chức tài chính lớn vẫn nghiêng về khả năng giá dầu phục hồi: Goldman Sachs: Nâng dự báo giá dầu Brent tháng 12 lên 105 USD/thùng, từ mức 90 USD trước đó; dự báo giá trung bình năm 2027 ở mức 88 USD/thùng. Morgan Stanley: Nâng dự báo giá Dated Brent trong quý IV lên 105 USD/thùng. Saxo Bank: Cho rằng vùng 90 USD/thùng đối với dầu Brent và 85 USD/thùng đối với dầu WTI có thể đóng vai trò hỗ trợ nếu căng thẳng tại Hormuz kéo dài. Ngược lại, nguồn cung phục hồi nhanh, nhu cầu yếu và nguy cơ dư cung toàn cầu có thể kéo giá xuống thấp hơn.

Theo ước tính của LSEG được Reuters dẫn lại, công suất LNG toàn cầu dự kiến tăng từ 550 tỷ m³ năm 2024 lên 890 tỷ m³ vào năm 2030. Tuy nhiên, đây là số liệu về khí tự nhiên hóa lỏng, không phải công suất dầu thô, nên không thể dùng trực tiếp để xác định mức dư cung dầu. Áp lực đối với thị trường dầu chủ yếu đến từ tốc độ phục hồi sản lượng của OPEC+ và các nhà khai thác ngoài khối.

Những yếu tố quyết định diễn biến giá dầu trong thời gian tới

Thị trường sẽ tập trung vào các diễn biến sau: Báo cáo tồn kho EIA ngày 12/11: Xác nhận hoặc bác bỏ mức tăng 9 triệu thùng do API công bố. Tình hình tại eo biển Hormuz: Số vụ tấn công và khả năng khôi phục hoạt động vận tải. Đàm phán Mỹ - Iran: Tiến triển về lệnh phong tỏa và các bảo đảm an toàn hàng hải. Chính sách sản lượng OPEC+: Khả năng duy trì sản lượng khi nguồn cung dầu Trung Đông phục hồi. Tồn kho diesel Mỹ: Diễn biến dự trữ quanh mức 99 triệu thùng.

Nhận định: Đà giảm của dầu Brent về sát 90 USD/thùng phản ánh lo ngại nguồn cung đang phục hồi nhanh hơn nhu cầu, nhưng chưa đủ cơ sở để kết luận rủi ro thị trường đã hạ nhiệt. Trong ngắn hạn, số liệu tồn kho EIA có thể định hướng biến động giá, nhưng về trung hạn, ba yếu tố quan trọng nhất vẫn là hoạt động vận tải qua Hormuz, chính sách sản lượng OPEC+ và tình trạng tồn kho nhiên liệu thành phẩm.

Thị trường dầu hiện đối mặt với rủi ro hai chiều: giá có thể tiếp tục giảm nếu nguồn cung phục hồi và nhu cầu yếu, nhưng cũng có thể tăng mạnh nếu hoạt động vận tải hoặc cơ sở hạ tầng năng lượng tiếp tục bị gián đoạn.