Khối ngoại tiếp đà bán ròng sau nâng hạng: Áp lực tỷ giá và sự thận trọng từ dòng vốn quốc tế

Bán ròng gần 2.600 tỷ đồng chỉ trong bốn phiên sau nâng hạng

Số liệu giao dịch cho thấy khối ngoại vẫn chưa có dấu hiệu dừng đà bán ròng trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Điển hình trong phiên giao dịch ngày 24/9, nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục bán ròng gần 900 tỷ đồng. Động thái này nâng tổng giá trị rút vốn kể từ thời điểm Việt Nam chính thức được nâng hạng vào ngày 18/9 lên mức khoảng 2.600 tỷ đồng. Mức bán ròng này đã hoàn toàn xóa sạch những thành quả mua ròng ngắn ngủi được thiết lập trong tuần giao dịch trước đó.

Áp lực bán từ khối ngoại cộng hưởng với tâm lý thận trọng của nhà đầu tư trong nước đã khiến thị trường liên tục trải qua các nhịp rung lắc mạnh. Ngay từ đầu phiên ngày 24/9, chỉ số VN-Index đã không giữ được mốc tâm lý quan trọng 1.800 điểm. Lực bán ban đầu xuất hiện ở nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn sau đó nhanh chóng lan rộng ra toàn thị trường. Kết thúc phiên giao dịch, VN-Index giảm sâu hơn 26,5 điểm, lùi về vùng 1.775 điểm.

Đáng chú ý, trong bốn phiên giao dịch đầu tiên kể từ khi thị trường Việt Nam chính thức gia nhập nhóm thị trường mới nổi thứ cấp của tổ chức xếp hạng FTSE Russell, chỉ có duy nhất một phiên khối ngoại tạm ngừng bán ròng. Nếu nhìn vào một bức tranh rộng lớn hơn, tổng giá trị bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài lũy kế từ đầu năm 2026 cho đến nay đã chạm ngưỡng xấp xỉ 95.000 tỷ đồng, một con số kỷ lục trong lịch sử thị trường chứng khoán Việt Nam.

Dòng vốn thụ động giải ngân theo lộ trình, áp lực bán có thể kéo dài

Nhiều phân tích trước đó dự báo chứng khoán Việt Nam có khả năng thu hút hàng tỷ USD sau quyết định nâng hạng. Tuy nhiên, giới chuyên môn lưu ý rằng những con số này phản ánh tiềm năng thu hút vốn trong một lộ trình dài hạn, thay vì một lượng tiền khổng lồ sẽ lập tức đổ vào thị trường ngay lập tức. Thực tế, lộ trình bổ sung cổ phiếu Việt Nam vào các bộ chỉ số của FTSE Russell được chia thành bốn đợt riêng biệt, kéo dài liên tục cho đến tháng 9/2027. Riêng trong đợt cơ cấu đầu tiên, dòng vốn dự kiến giải ngân chỉ đạt khoảng 228 triệu USD theo kịch bản cơ sở.

Trong khoảng thời gian dòng vốn thụ động mới giải ngân nhỏ giọt theo từng giai đoạn, áp lực bán từ các nhà đầu tư nước ngoài hiện hữu trên thị trường vẫn có khả năng tiếp diễn. Một phần nguyên nhân đến từ việc rút vốn tất yếu của những quỹ đầu tư chuyên phân bổ tài sản vào nhóm thị trường cận biên khi Việt Nam không còn nằm trong rổ chỉ số này.

Đánh giá về diễn biến thị trường, ông Lê Chí Phúc, Tổng Giám đốc SGI Capital chia sẻ, nghiên cứu chu kỳ của nhiều thị trường từng được FTSE Russell nâng hạng trong quá khứ cho thấy giai đoạn giá cổ phiếu tăng trưởng tích cực nhất thường xuất hiện trước khi sự kiện chính thức có hiệu lực, tức là giai đoạn mua theo tin đồn. Khi kỳ vọng của nhà đầu tư đã được phản ánh đầy đủ vào giá cổ phiếu, thị trường thường bước sang một chu kỳ mới với sự phân hóa, củng cố và đi ngang tích lũy kéo dài trong khoảng thời gian từ 3 đến 6 tháng. "Ảnh hưởng của nâng hạng là sự công nhận đối với thị trường trong dài hạn, nhưng không nên quá kỳ vọng rằng nó sẽ mang lại một dòng tiền ồ ạt quanh thời điểm chính thức được nâng hạng", vị chuyên gia này nhận định.

Chờ đợi môi trường kinh tế quốc tế thuận lợi hơn

Khả năng đảo chiều dòng vốn ngoại không chỉ phụ thuộc vào tiến độ giải ngân mang tính kỹ thuật của các quỹ ETF thụ động mà còn chịu tác động rất lớn từ môi trường kinh tế vĩ mô toàn cầu. Theo phân tích của SGI Capital, trong lịch sử, những giai đoạn dòng vốn đầu tư quốc tế đổ mạnh vào các thị trường cận biên và mới nổi thường hội tụ cùng lúc hai điều kiện cốt lõi: nền kinh tế toàn cầu có sự tăng trưởng tích cực với các thị trường mới nổi đóng vai trò đầu tàu, và đồng USD bước vào một chu kỳ suy yếu tương đối. Trong bối cảnh hiện tại, môi trường vĩ mô vẫn chưa hội tụ đầy đủ những điều kiện lý tưởng này.

Tuy nhiên, thị trường vẫn có những cơ sở để kỳ vọng áp lực bán ròng sẽ giảm bớt trong thời gian tới. Sau chuỗi nhiều năm liên tục bán ròng và rút vốn, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại thị trường Việt Nam đã giảm mạnh từ mức khoảng 24% xuống chỉ còn 12%. Nếu lượng vốn rút ra dần thu hẹp, kết hợp với dòng tiền từ các quỹ thụ động bắt đầu được giải ngân đều đặn và một phần dòng vốn chủ động tìm kiếm cơ hội quay trở lại, áp lực lên điểm số thị trường từ giao dịch của khối ngoại sẽ được giảm thiểu.

Nhìn về dài hạn, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Ngân hàng Đầu tư ABS đưa ra ước tính tổng lượng vốn ngoại có thể giải ngân vào thị trường chứng khoán Việt Nam có thể đạt khoảng 8 tỷ USD trong vòng 12 tháng tới. Con số này bao gồm hơn 2 tỷ USD đến từ các quỹ đầu tư thụ động. Dù vậy, chuyên gia cũng nhấn mạnh để tận dụng tối đa cơ hội từ việc nâng hạng, thị trường chứng khoán Việt Nam cần tiếp tục nỗ lực mở rộng quy mô vốn hóa, cải thiện tính thanh khoản, tháo gỡ dứt điểm những vướng mắc về giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài và đa dạng hóa các công cụ phòng ngừa rủi ro cho nhà đầu tư quốc tế.