Khơi nguồn sáng tạo từ phong trào thi đua

Đoàn công tác của Quốc hội thăm, làm việc với Viện NCHN về phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo

Sáng tạo từ phòng thí nghiệm

Không chỉ dừng ở các khẩu hiệu thi đua, phong trào đang từng bước đi vào chiều sâu, gắn với việc xây dựng hình ảnh người cán bộ công đoàn theo 4 chuẩn mực: “Trung thành - tận tụy - sáng tạo - gương mẫu”, tạo động lực từ phòng thí nghiệm đến thực tiễn đời sống.

Là một trong những đơn vị nghiên cứu khoa học có mặt sớm trên địa bàn tỉnh, Viện NCHN đã có hơn 50 năm hình thành và phát triển, trong đó có 40 năm kinh nghiệm vận hành Lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt. Với đội ngũ khoảng 180 cán bộ, viên chức và người lao động, Viện luôn vận hành tuyệt đối an toàn Lò phản ứng hạt nhân cùng nhiều thiết bị khoa học hiện đại, phục vụ nghiên cứu khoa học, sản xuất đồng vị phóng xạ và phát triển kinh tế - xã hội.

Trong bối cảnh đất nước đang triển khai mạnh mẽ Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 70 về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia tầm nhìn đến năm 2045, vai trò của các viện nghiên cứu càng trở nên quan trọng. Đối với Viện NCHN, yêu cầu đặt ra không chỉ là nghiên cứu cơ bản mà còn phải đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng, tạo ra sản phẩm phục vụ xã hội, đáp ứng yêu cầu phát triển mới.

Hoạt động theo cơ chế tự chủ một phần kinh phí theo Nghị định số 60/2021 của Chính phủ, Viện NCHN đứng trước yêu cầu vừa bảo đảm nhiệm vụ chính trị, vừa nâng cao hiệu quả nghiên cứu, tăng sức cạnh tranh của các sản phẩm khoa học - công nghệ. Trong hành trình ấy, tổ chức công đoàn đóng vai trò như cầu nối quan trọng, đồng hành cùng chuyên môn để nuôi dưỡng tinh thần đổi mới sáng tạo.

Ông Lê Văn Thức - Chủ tịch Công đoàn cơ sở Viện NCHN cho biết: Đứng trước vận hội mới của đất nước, khi khoa học - công nghệ trở thành động lực tăng trưởng then chốt, công đoàn không chỉ là tổ chức chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động mà còn là “hệ sinh thái” nuôi dưỡng sáng tạo. Từ nhận thức đó, công đoàn cơ sở đã phát động và triển khai phong trào “Lao động giỏi - lao động sáng tạo” gắn với chuẩn mực người cán bộ công đoàn “Trung thành - tận tụy - sáng tạo - gương mẫu”.

Bà Nguyễn Thị Mỹ Chi - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường, Chủ tịch Công đoàn phường Lâm Viên - Đà Lạt chia sẻ: Đối với một đơn vị nghiên cứu khoa học - công nghệ cao như Viện NCHN, “sáng tạo” không chỉ là khẩu hiệu mà chính là “hơi thở” của hoạt động chuyên môn. Phong trào thi đua được cụ thể hóa bằng những sáng kiến kỹ thuật, cải tiến quy trình công nghệ trong vận hành lò phản ứng, tối ưu hóa sản xuất đồng vị phóng xạ, phát triển công nghệ mới và nâng cao chất lượng dịch vụ trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.

Nhiều cán bộ nghiên cứu, kỹ sư trẻ đã mạnh dạn đề xuất các giải pháp cải tiến kỹ thuật, góp phần giảm thời gian xử lý, nâng cao độ chính xác trong nghiên cứu và bảo đảm an toàn vận hành. Không khí thi đua sáng tạo được lan tỏa trong từng phòng thí nghiệm, từng đề tài nghiên cứu, từng dây chuyền kỹ thuật.

Điểm nổi bật của phong trào là mọi sáng kiến đều đặt trên nền tảng an toàn tuyệt đối. Trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, sáng tạo phải song hành với kỷ luật nghiêm ngặt, với trách nhiệm cao nhất đối với con người và môi trường. Chính vì vậy, mỗi cải tiến kỹ thuật hay đổi mới quy trình đều được nghiên cứu kỹ lưỡng, bảo đảm giảm thiểu rủi ro, nâng cao hiệu suất vận hành và giữ vững tiêu chuẩn an toàn bức xạ.

Không chỉ chú trọng nghiên cứu chuyên sâu, Viện NCHN còn đẩy mạnh các đề tài ứng dụng có giá trị thực tiễn cao, phục vụ trực tiếp cho đời sống, sản xuất và y tế. Nhiều công trình khoa học đã góp phần giải quyết các bài toán cấp thiết của địa phương và đất nước, nhất là trong lĩnh vực y học hạt nhân, nông nghiệp, môi trường và công nghiệp.

Trong xu hướng chuyển đổi số hiện nay, Viện cũng đang từng bước ứng dụng công nghệ số vào quản lý, điều hành. Hồ sơ công việc được số hóa, quy trình nghiên cứu được chuẩn hóa trên nền tảng số, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, tiết kiệm thời gian và tăng tính kết nối trong hoạt động chuyên môn.

Đặc biệt, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong nghiên cứu khoa học đang mở ra nhiều cơ hội mới. Theo chia sẻ của lãnh đạo đơn vị, AI không sinh ra để thay thế bộ não của nhà khoa học mà để giải phóng con người khỏi những công việc lặp đi lặp lại.

Đoàn công tác của Chính phủ làm việc với Viện NCHN

Xây dựng đội ngũ khoa học “vừa hồng, vừa chuyên”

Để phong trào thi đua thực sự đi vào chiều sâu, Công đoàn cơ sở Viện NCHN đã triển khai nhiều giải pháp thiết thực nhằm tôn vinh và nuôi dưỡng sáng kiến. Hằng năm, công đoàn phối hợp với chính quyền phát động phong trào thi đua, cho đoàn viên đăng ký sáng kiến, đề tài nghiên cứu và có cơ chế khen thưởng kịp thời, xứng đáng. Đặc biệt, Viện chú trọng khuyến khích sự sáng tạo trong đội ngũ cán bộ trẻ, đoàn viên nữ, tạo điều kiện để các ý tưởng mới được thử nghiệm và ứng dụng vào thực tế. Đây được xem là hướng đi quan trọng nhằm xây dựng nguồn nhân lực khoa học chất lượng cao cho tương lai.

Từ phong trào “Lao động giỏi - lao động sáng tạo”, có thể thấy rõ vai trò của tổ chức công đoàn trong việc đồng hành cùng chuyên môn, khơi dậy khát vọng cống hiến trong đội ngũ trí thức khoa học. Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu tự chủ khoa học - công nghệ ngày càng cao, những phong trào thi đua thiết thực như ở Viện NCHN không chỉ góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu mà còn tạo nền tảng để xây dựng đội ngũ cán bộ khoa học “vừa hồng, vừa chuyên”, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên số.