Khởi sắc làng nghề Châu Sơn

Những ngày đầu thu, về thôn Khánh Sơn, xã Ngọc Thiện (Bắc Ninh) dễ dàng cảm nhận nhịp sống sôi động của một làng nghề đang phát triển. Dọc tuyến đường bê tông vừa được nâng cấp, những ngôi nhà khang trang nối tiếp nhau. Trong sân mỗi gia đình, những sào mỳ trắng phơi dưới nắng, tỏa mùi thơm dịu của gạo mới.

Thành viên Hợp tác xã Sản xuất và Tiêu thụ mỳ gạo Quế Hằng Châu Sơn đóng gói sản phẩm.

Theo ông Phạm Văn Lượng, Chủ tịch Hội Sản xuất mỳ gạo Châu Sơn, nghề làm mỳ gạo ở đây bắt đầu từ năm 1986, khi gia đình cụ Phạm Văn Nhật (sinh năm 1933) mang nghề từ xã Đại Xuân, huyện Quế Võ (nay là phường Nhân Hòa) về làng. Từ một hộ sản xuất ban đầu, nghề làm mỳ dần lan rộng khắp thôn rồi phát triển thành làng nghề với hơn 50 hộ sản xuất được tỉnh công nhận năm 2016. Sản lượng bình quân một ngày đạt khoảng 10 tấn mỳ gạo, mỳ phở các loại.

Ông Phạm Văn Lượng chia sẻ: “Điều người dân mong mỏi nhất hiện nay là được hỗ trợ đầu tư máy sấy để chủ động sản xuất vào những ngày mưa, nồm ẩm, giảm phụ thuộc vào thời tiết và nâng cao giá trị sản phẩm”.

Trong số các cơ sở sản xuất của làng nghề, Hợp tác xã Sản xuất và Tiêu thụ mỳ gạo Quế Hằng Châu Sơn là điểm sáng. Thành lập năm 2015 với 15 thành viên, Hợp tác xã chuyên sản xuất mỳ gạo, mỳ phở, đến năm 2019 có sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Không chỉ tiêu thụ sản phẩm của các thành viên, Hợp tác xã còn bao tiêu mỳ cho hơn 90 hộ sản xuất trong xã.

Chị Lê Thị Hằng, thành viên Hợp tác xã cho biết, gia đình đã đầu tư máy vo gạo, máy xay bột, máy ép, máy tráng bánh... Mỗi ngày sản xuất từ 2 đến 2,5 tạ mỳ, tạo việc làm thường xuyên cho 4 lao động, thu nhập bình quân từ 7-8 triệu đồng/người/tháng. Sản phẩm làm ra đều được thương nhân đến thu mua ngay tại cơ sở.

Ông Nguyễn Văn Quế, Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất và Tiêu thụ mỳ gạo Quế Hằng Châu Sơn cho biết: "Thời gian qua đơn vị được Liên minh Hợp tác xã tỉnh hỗ trợ gần 1 tỷ đồng để đầu tư dây chuyền sản xuất hiện đại. Trung tâm Phát triển Công Thương Bắc Ninh hỗ trợ thiết kế tem nhãn, bao bì sản phẩm. Những chính sách này giúp hợp tác xã nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ".

Điều làm nên sức hút của mỳ gạo Châu Sơn chính là chất lượng đặc trưng được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Nguyên liệu được lựa chọn từ 100% gạo Khang dân, không sử dụng chất bảo quản hay chất tẩy trắng. Đặc biệt, người dân vẫn giữ cách phơi mỳ trên sào thay vì trên phên. Cách làm này không cần dùng dầu thực vật chống dính trước khi thái mỳ, giúp sợi mỳ dai hơn, thơm hơn và bảo quản được lâu hơn.

Hiện nay, mỳ trần (không đóng gói) có giá khoảng 20 nghìn đồng/kg; mỳ đóng gói đầy đủ thông tin cơ sở sản xuất, xuất xứ có giá khoảng 25 nghìn đồng/kg. Người sản xuất thu lãi bình quân khoảng 5 nghìn đồng/kg mỳ. Không chỉ tận dụng tối đa nguyên liệu, các hộ còn sử dụng mỳ vụn và nước vo gạo để chăn nuôi, tạo thêm nguồn thu cho gia đình.

Từ một nghề phụ, sản xuất mỳ gạo nay đã mang lại thu nhập chính cho nhiều gia đình. Toàn xã hiện có hơn 100 hộ làm nghề, riêng làng nghề Châu Sơn có hơn 50 hộ sản xuất, tạo việc làm cho khoảng 150 lao động, chủ yếu là lao động trung niên. Bình quân mỗi hộ chế biến khoảng 2 tạ gạo mỗi ngày, thu được 1,8 tạ mỳ. Nhiều hộ đầu tư máy móc hiện đại như gia đình ông Nguyễn Văn Hưng, ông Nguyễn Văn Chung đạt công suất 3 tạ gạo/ngày.

Không chỉ giúp người dân nâng cao thu nhập, nghề làm mỳ còn góp phần thay đổi diện mạo nông thôn. Chủ tịch UBND xã Ngọc Thiện Nguyễn Văn Tuyển chia sẻ: Nhờ có thu nhập từ làng nghề, người dân tích cực đóng góp xây dựng nông thôn mới. Tháng 6 vừa qua, xã đã đầu tư hơn 6,3 tỷ đồng nâng cấp tuyến đường trục thôn bề mặt từ 3,5 m lên 5,5 m, tạo điều kiện thuận lợi cho vận chuyển nguyên liệu và tiêu thụ sản phẩm. Người dân thôn Khánh Sơn cũng đồng thuận đóng góp kinh phí hỗ trợ công tác giải phóng mặt bằng với mức 250 nghìn đồng/nhân khẩu.

Thời gian tới, địa phương tiếp tục hỗ trợ các cơ sở sản xuất cải tiến mẫu mã, bao bì, huy động các nguồn vốn ưu đãi để người dân đầu tư thiết bị, công nghệ, từng bước nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị thương hiệu mỳ gạo Châu Sơn trên thị trường.