Đề nghị luật hóa rõ vai trò 'đại diện nước chủ nhà' của Petrovietnam trong khai thác dầu khí

Chiều 8/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).

Yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia trong hoạt động dầu khí

Tham gia thảo luận, đại biểu Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Dầu khí lần này không chỉ sửa đổi các quy định về dầu khí truyền thống mà đã từng bước mở ra không gian năng lượng mới thông qua các quy định về CCS (thu giữ và lưu trữ carbon), năng lượng ngoài khơi, dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao. Điều này thể hiện tư duy chuyển từ quản lý hoạt động dầu khí sang kiến tạo phát triển ngành dầu khí trong giai đoạn mới.

Tham gia góp ý vào nội dung cụ thể, đại biểu Trịnh Xuân An cho biết, các quy định về quốc phòng, an ninh trong hoạt động dầu khí đã được thể hiện ở nhiều điều của dự thảo Luật. 

Đại biểu Trịnh Xuân An phát biểu (Ảnh: Media Quốc hội).

Đại biểu nói rằng, dự thảo Luật Dầu khí không chỉ là đạo luật về khai thác tài nguyên mà còn là một công cụ pháp lý quan trọng góp phần thực hiện chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển, đồng thời bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Từ đó, ông An đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu sửa đổi, bổ sung để không chỉ bảo đảm an toàn trong hoạt động dầu khí mà còn bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia. Đồng thời, ông đề nghị quy định nguyên tắc về cơ chế tham vấn đối với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng ngay trong Luật.

"Đây sẽ là cơ sở để Chính phủ quy định cụ thể trong các nghị định hướng dẫn về công tác bảo đảm quốc phòng, an ninh và an toàn trong hoạt động dầu khí", ông An nói.

Đại biểu Trịnh Xuân An cũng tán thành với việc phân cấp, phân quyền, nhất là trao quyền cho Petrovietnam trong dự thảo Luật. Theo ông An, cần nhìn nhận việc trao quyền cho Petrovietnam trên 2 phương diện: một là với tư cách doanh nghiệp đầu đàn của Nhà nước; hai là với tư cách chủ thể được Nhà nước giao thực hiện các quyền và nghĩa vụ của nước chủ nhà.

Vì vậy, ông An đề nghị tiếp tục rà soát để làm rõ hơn năng lực, thẩm quyền và chức năng của Petrovietnam. 

Đặc biệt, cần nghiên cứu bổ sung một điều quy định rõ về vai trò "đại diện nước chủ nhà" của Petrovietnam trong hoạt động khai thác dầu khí. Hiện nay, các quy định liên quan đến vấn đề này còn được thể hiện ở nhiều điều khoản khác nhau, vì vậy cần nghiên cứu hệ thống hóa để làm rõ vai trò, trách nhiệm và thẩm quyền của tập đoàn.

Bên cạnh đó, hiện dự thảo giao cho Petrovietnam nhiều quyền và thẩm quyền, nhưng cơ chế tài chính vẫn cần được nghiên cứu thêm. Theo đại biểu Trịnh Xuân An, hoạt động dầu khí có tính đặc thù và rủi ro cao, đòi hỏi nguồn lực cho hoạt động thăm dò, đầu tư ban đầu và các hoạt động có tính chất rủi ro. Đồng thời, cần có nguồn lực để Petrovietnam có đủ điều kiện và năng lực thực hiện các nhiệm vụ được Nhà nước giao.

Do đó, vị đại biểu đề nghị nghiên cứu quy định ngay trong Luật về cơ chế tài chính phù hợp cho những nhiệm vụ này, thay vì chỉ dẫn chiếu sang các quy định của Luật Quản lý, sử dụng vốn Nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Ảnh: Media Quốc hội).

Đồng quan điểm, đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn Tp.HCM) đề nghị ban soạn thảo xem xét thêm Điều 60 về xử lý các chi phí của Petrovietnam theo báo cáo của cơ quan thẩm tra.

Đồng tình về quy định phải có cơ chế xử lý chi phí cho Petrovietnam đối với nghĩa vụ Nhà nước do tập đoàn thực hiện đại diện nước chủ nhà để ký kết, song đại biểu Ngân cho rằng, cần có điều khoản chuyển tiếp hoặc Chính phủ quy định hướng dẫn xử lý cụ thể cho từng hợp đồng dự án cụ thể.

"Đây cũng là sự thể hiện thể chế hóa Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị về kinh tế Nhà nước, phân định rõ chức năng nhiệm vụ quyền hạn phát triển kinh tế, chức năng sở hữu thực hiện nhiệm vụ chính trị", đại biểu Ngân nói.

Cần tách bạch rõ nhiệm vụ chính trị với hoạt động sản xuất của Petrovietnam

Cùng tham gia góp ý, đại biểu Lê Hữu Trí (đoàn Khánh Hòa) đánh giá cao việc dự thảo Luật đã xác lập vai trò mới, mở rộng phạm vi hoạt động của Petrovietnam và ngành dầu khí, chuyển từ vị thế khắc phục khó khăn để duy trì sản lượng, sang kiến tạo và phát triển đột phá.

Về phân cấp phân quyền và giao quyền, ông Trí cho biết, dự thảo đã rút ngắn thực chất chuỗi phê duyệt, chỉ một số thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ và Bộ Công Thương, giao Petrovietnam quyết định các nội dung chuyên môn kỹ thuật trong quá trình thực hiện hợp đồng dầu khí; cho phép kế hoạch đại cương phát triển mỏ, kế hoạch khai thác sớm, kế hoạch phát triển mỏ thay thế, các báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và khả thi theo pháp luật về xây dựng.

Đại biểu Lê Hữu Trí (Ảnh: Media Quốc hội).

Tuy nhiên, đại biểu Trí cho rằng, việc giao quyền phải đi đôi với kiểm soát và với sự an toàn pháp lý cho người thực thi. "Petrovietnam vừa là nhà thầu độc lập, vừa đại diện cho nước chủ nhà và vừa được giao thực hiện một số nhiệm vụ quản lý Nhà nước bằng chính nguồn lực bộ máy và kinh phí của doanh nghiệp. Đây là mô hình đặc thù có tính chất của hoạt động dầu khí thượng nguồn", ông Trí nói.

Do đó, đại biểu Trí nhận thấy các quy định trong Luật chưa quy định tường minh vai trò "đại diện nước chủ nhà" như một chức năng độc lập. Ông đề nghị bổ sung nền tảng pháp lý cho toàn bộ các quyền và nghĩa vụ phát sinh, đồng thời tách bạch rõ nhiệm vụ chính trị Nhà nước giao với hoạt động sản xuất kinh doanh của Petrovietnam.

"Không tách bạch được 2 chức năng này thì khó bảo đảm tính minh bạch cạnh tranh bình đẳng, nhất là đối với nhà đầu tư nước ngoài", ông Trí nói.

Đại biểu cũng yêu cầu quy định rõ cơ chế bảo đảm quyền lợi của tập đoàn và bảo tồn vốn Nhà nước khi phát sinh rủi ro tài chính, vừa bảo đảm quyền tự chủ của doanh nghiệp Nhà nước, vừa kiểm soát thống nhất nguồn lực, không cho thất thoát lãng phí.