Khơi thông “điểm nghẽn” trong việc giải quyết án

Đặc biệt, việc Ban Thường vụ Thành ủy ban hành Chỉ thị số 20-CT/TU, ngày 29-8-2026 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với việc nâng cao chất lượng giải quyết, xét xử các vụ án dân sự, hành chính trên địa bàn thành phố (gọi tắt là Chỉ thị số 20) đã góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả giải quyết án dân sự, hành chính tại TAND các cấp ở Đồng Nai.

Tòa án nhân dân khu vực 2 - Đồng Nai ký quy chế phối hợp với các địa phương trong hoạt động tố tụng năm 2026.

Khó khăn khi phối hợp trong hoạt động tố tụng

Theo Chánh án TAND thành phố Đồng Nai Nguyễn Thị Tuyết Thanh, Đồng Nai là địa bàn có quy mô dân số lớn, tốc độ đô thị hóa nhanh nên số lượng các loại án tranh chấp diễn biến phức tạp. Việc giải quyết kịp thời, đúng pháp luật các loại vụ việc có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, tạo lập môi trường pháp lý ổn định, minh bạch.

Kể từ sau khi triển khai đồng thời mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và mô hình tòa án 2 cấp đã tạo nên thay đổi căn bản về tổ chức, thẩm quyền và phương thức phối hợp công tác. Lúc này, quan hệ phối hợp giữa tòa án khu vực với chính quyền cơ sở được thiết lập trực tiếp hơn. Các hoạt động xác minh, thu thập chứng cứ, tống đạt, niêm yết văn bản tố tụng, định giá, đo đạc, xem xét thẩm định tại chỗ, cung cấp hồ sơ, tài liệu phục vụ giải quyết án phải được thực hiện với các xã, phường trong điều kiện không còn cấp huyện như trước. Đây vừa là thuận lợi để rút ngắn một số tầng nấc trung gian vừa là thách thức do cơ sở có nhiều thay đổi.

Vì vậy, bên cạnh những kết quả đạt được trong quá trình giải quyết án thì vẫn còn những khó khăn nhất định. Trong đó, ngành tòa án xác định việc thay đổi địa giới hành chính, tổ chức bộ máy, nhân sự, con dấu, đầu mối chuyên môn tại xã, phường sau khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp cũng ảnh hưởng đến quá trình giải quyết án. Một số cơ quan, đơn vị ở cơ sở còn lúng túng trong việc cung cấp tài liệu, hồ sơ liên quan đến các vụ án. Điều này làm kéo dài thời gian thu thập chứng cứ, ảnh hưởng đến tiến độ tổ chức đối thoại, chuẩn bị xét xử và giải quyết vụ án.

Trước tình hình đó, lãnh đạo TAND thành phố đã chỉ đạo các tòa án khu vực tổ chức ký quy chế phối hợp với các địa phương và bước đầu có nhiều chuyển biến tích cực.

Theo Chánh án TAND khu vực 3 - Đồng Nai Nguyễn Mạnh Dần, sau khi ký kết và triển khai quy chế phối hợp giữa TAND khu vực 3 - Đồng Nai với UBND các xã, phường trên địa bàn, công tác phối hợp đã đạt kết quả tích cực, thiết thực. Các địa phương chủ động hỗ trợ tống đạt, thông báo văn bản tố tụng; cung cấp thông tin, tài liệu, chứng cứ; cử người tham gia xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản. Việc trao đổi, xử lý yêu cầu phối hợp được thực hiện kịp thời, trách nhiệm, góp phần tháo gỡ khó khăn, hạn chế việc kéo dài thời gian giải quyết vụ án. Qua đó, chất lượng, tiến độ giải quyết, xét xử các vụ án, vụ việc được hỗ trợ tích cực, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Quan tâm gỡ khó trong việc giải quyết án

Bên cạnh đó, Chỉ thị số 20 đã tháo gỡ “nút thắt” trong quy trình phối hợp giữa tòa án và chính quyền các địa phương. Trong chỉ thị, Ban Thường vụ Thành ủy yêu cầu các cấp ủy, tổ chức Đảng, chính quyền, cơ quan, đơn vị cần: Tăng cường quán triệt, lãnh đạo, chỉ đạo và nâng cao trách nhiệm trong công tác giải quyết, xét xử án dân sự, hành chính. Việc lãnh đạo, chỉ đạo phải đúng chức năng, thẩm quyền; tuyệt đối không can thiệp trái pháp luật vào hoạt động xét xử. Từ đó, tạo điều kiện để tòa án thực hiện nhiệm vụ đúng thời hạn, khách quan, công bằng, đúng pháp luật.

Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị trực tiếp chỉ đạo việc phối hợp với tòa án trong phạm vi quản lý; đưa nội dung này vào chương trình công tác, giao ban, kiểm tra, giám sát. Việc giao nhiệm vụ phải bảo đảm “6 rõ”: rõ việc, rõ người, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ sản phẩm; khắc phục tình trạng chậm trễ, né tránh, đùn đẩy hoặc phối hợp hình thức. Kết quả cung cấp hồ sơ, tài liệu, tham gia tố tụng, đối thoại, thi hành án và phối hợp với tòa án là một trong những căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị và người đứng đầu. Trong điều kiện chính quyền địa phương 2 cấp, phải xác định rõ đầu mối, thẩm quyền và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, không để phát sinh khoảng trống trong cung cấp tài liệu, tham gia tố tụng và tổ chức thi hành bản án, quyết định của tòa án.

 Mặt khác, TAND thành phố, các tòa chuyên trách, phòng tham mưu và TAND khu vực xây dựng, tổ chức thực hiện kế hoạch chuyên đề; rà soát, phân loại đầy đủ các loại án, vụ án. Từng vụ việc thuộc diện theo dõi phải có lộ trình giải quyết, lãnh đạo phụ trách, cán bộ, công chức thực hiện, thời hạn và sản phẩm cụ thể.

Với Chỉ thị số 20, công tác giải quyết án đã được gỡ khó và giúp công tác xét xử từng bước thuận lợi và hiệu quả hơn.

Chánh án TAND khu vực 2 - Đồng Nai Bùi Bá Diễn cho hay: Các cơ quan hành chính thời gian qua có nhiều thay đổi, trong khi cán bộ cũng có tâm lý e ngại, nhất là đối với những vụ việc có nguy cơ liên quan đến trách nhiệm pháp lý. Vì vậy, việc xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ hay thành lập hội đồng định giá nhiều lúc bị kéo dài.

Trước thực tế đó, ngoài sự chủ động của TAND khu vực 2 - Đồng Nai khi ký kết quy chế phối hợp với các cơ quan, địa phương thì việc Ban Thường vụ Thành ủy ban hành Chỉ thị số 20 đã giúp công tác phối hợp có nhiều chuyển biến rất rõ. Các địa phương không còn tâm lý chờ đợi hay né tránh mà chủ động phối hợp, cung cấp hồ sơ, tài liệu và tham gia giải quyết các yêu cầu của tòa án. Nhờ vậy, nhiều vụ án tồn đọng được tháo gỡ, tiến độ giải quyết được đẩy nhanh và đạt hiệu quả cao hơn.