Khơi thông 'điểm nghẽn' về an toàn thực phẩm

Đoàn kiểm tra liên ngành công tác an toàn thực phẩm số 01 của thành phố kiểm tra Công ty cổ phần Thực phẩm Song Đạt (xã Nam Phú, Hà Nội). Ảnh: Trần Thảo

Siết chặt quản lý từ cơ sở

Trong Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026, các địa phương tại Hà Nội đã đồng loạt ra quân với tinh thần “không có vùng cấm”, quyết liệt xử lý vi phạm. Điển hình tại 9 xã, phường khu vực cửa ngõ phía Nam gồm Thanh Trì, Đại Thanh, Nam Phù, Ngọc Hồi, Thanh Liệt, Thường Tín, Thượng Phúc, Chương Dương và Hồng Vân, các đoàn kiểm tra liên ngành đã kiểm tra 1.056 cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ ăn uống; phát hiện và xử phạt 142 cơ sở vi phạm các quy định về vệ sinh thú y, điều kiện chế biến và nguồn gốc nguyên liệu với tổng số tiền gần 450 triệu đồng.

Trong đó, phường Thanh Liệt xử phạt 28 cơ sở với số tiền 85 triệu đồng; xã Thường Tín xử phạt 22 cơ sở với 72 triệu đồng; xã Thanh Trì kiểm tra 69 cơ sở và xử phạt 3 trường hợp với 24 triệu đồng. Các lỗi vi phạm phổ biến là không lưu trữ đầy đủ hồ sơ truy xuất nguồn gốc, vi phạm quy định về trang phục bảo hộ và điều kiện vệ sinh khu vực chế biến không bảo đảm.

Chia sẻ về nỗ lực tháo gỡ “điểm nghẽn” trong công tác quản lý, Phó Chủ tịch UBND xã Đại Thanh Phạm Văn Ngát cho biết: “Xã đã kiểm tra 345 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm và bếp ăn tập thể, đạt 95% kế hoạch; xử lý 16 cơ sở vi phạm với tổng số tiền 153,5 triệu đồng. Riêng trong Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026, 4 đoàn kiểm tra liên ngành đã kiểm tra 22 cơ sở và xử phạt 3 trường hợp vi phạm”.

Song song với hoạt động kiểm tra, các địa phương cũng triển khai nhiều giải pháp quyết liệt nhằm tháo gỡ những rào cản trong quản lý an toàn thực phẩm, đặc biệt đối với hoạt động giết mổ nhỏ lẻ và các loại hình chợ cóc, chợ tạm. Tại hai xã Thường Tín và Hồng Vân, chính quyền yêu cầu các hộ giết mổ nhỏ lẻ ký cam kết chấm dứt hoạt động không phép. Riêng xã Hồng Vân đã vận động được 63/84 cơ sở cam kết ngừng hoạt động. Xã Thường Tín tập trung xử lý dứt điểm các điểm giết mổ gia súc, gia cầm trái phép, yêu cầu 3 cơ sở nhỏ lẻ dừng hoạt động sau kiểm tra.

Tại xã Nam Phù - “điểm nóng” từng xảy ra vụ giết mổ lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi tại cơ sở Vạn Phúc bị cơ quan chức năng khởi tố, công tác quản lý hiện được siết chặt hơn bao giờ hết. Phó Chủ tịch UBND xã Nam Phù Nguyễn Văn Sung cho biết: “Lực lượng chức năng đã kịp thời tiêu hủy hơn 7,5 tấn lợn và sản phẩm từ lợn mắc bệnh, đồng thời thiết lập hệ thống kiểm soát nghiêm ngặt”.

Thay đổi tư duy quản lý, gắn trách nhiệm người đứng đầu

Công tác bảo đảm an toàn thực phẩm tại bếp ăn tập thể trường học đang từng bước được chuẩn hóa thông qua quy trình lựa chọn đơn vị cung cấp và giám sát thực địa. Tại các xã Thượng Phúc và Hồng Vân, lực lượng chức năng trực tiếp kiểm tra vùng sản xuất rau củ, cơ sở giết mổ cung cấp nguyên liệu. Trong khi đó, xã Nam Phù duy trì giám sát chặt chẽ hằng ngày đối với 19 bếp ăn trường học, hình thành chuỗi quản lý từ khâu thẩm định đến kiểm tra thực tế.

Hiện nay, áp lực lớn nhất trong công tác quản lý an toàn thực phẩm vẫn tập trung ở loại hình thức ăn đường phố và dịch vụ ăn uống do số lượng cơ sở quá lớn. Phường Thanh Liệt đang quản lý 412 cơ sở; xã Thường Tín có 151 cơ sở; xã Chương Dương có 91 cơ sở. Riêng xã Nam Phù tuy không phát sinh loại hình thức ăn đường phố nhưng tập trung tới 163 cơ sở dịch vụ ăn uống. Qua kiểm tra, các vi phạm phổ biến vẫn là người chế biến không sử dụng đầy đủ bảo hộ lao động như khẩu trang, mũ, găng tay; khu vực chế biến để côn trùng xâm nhập; rác thải không có nắp đậy; thiếu hóa đơn, chứng từ truy xuất nguồn gốc nguyên liệu đầu vào.

Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương, Trưởng đoàn kiểm tra liên ngành công tác an toàn thực phẩm số 01 của thành phố Hà Nội cho biết, Thành phố sẽ chuyển mạnh từ kiểm tra theo kế hoạch sang giám sát thực chất, tăng cường kiểm tra đột xuất, xử lý nghiêm và công khai các cơ sở vi phạm trên phương tiện thông tin đại chúng. Đồng thời, Hà Nội sẽ tập trung chuẩn hóa quy trình test nhanh tại hiện trường, siết chặt truy xuất nguồn gốc và tăng cường tập huấn chuyên sâu cho lực lượng liên ngành.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà, rào cản lớn nhất hiện nay nằm ở khâu thực thi tại cơ sở. Thành phố yêu cầu toàn bộ hệ thống thay đổi căn bản cách tiếp cận, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo. Cán bộ cơ sở phải nắm chắc quy định, thành thạo quy trình và đủ năng lực xử lý vi phạm ngay tại chỗ. Đặc biệt, lần đầu tiên, trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương được gắn chặt với kết quả thực chất trong công tác an toàn thực phẩm. Việc quản lý phải được duy trì xuyên suốt, kiên quyết loại bỏ tư duy thực hiện theo kiểu “phong trào”. Sự chuyển dịch mang tính chiến lược này nhằm xóa bỏ tình trạng giao trách nhiệm cho cơ sở nhưng lại thiếu công cụ, thông tin để thực hiện, hướng tới một nền quản lý thực phẩm minh bạch, an toàn và bền vững.