Khơi thông dòng vốn và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực

Ký thỏa thuận hợp tác giữa các tổ chức tín dụng và các doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố phục vụ trực tiếp cho các chương trình, dự án lớn, quan trọng của Thủ đô. Ảnh: hanoi.gov.vn

Bài toán áp lực nguồn lực tài chính

Năm 2026 đánh dấu cột mốc khởi đầu giai đoạn phát triển 5 năm 2026-2030, đồng thời là thời điểm Hà Nội tập trung triển khai các định hướng chiến lược lớn theo Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị, Luật Thủ đô năm 2026 và Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Đây là những cơ sở pháp lý và thể chế đặc thù quan trọng, tạo đà mở rộng không gian kinh tế và định hình các cực tăng trưởng mới cho Thủ đô.

Nhìn lại kết quả 8 tháng đầu năm 2026, tình hình kinh tế - xã hội Hà Nội tiếp tục duy trì đà phục hồi và phát triển tích cực. Tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt 529.377 tỷ đồng, bằng 81,4% dự toán và tăng 10,6% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng chi ngân sách đạt 143.841 tỷ đồng, trong đó chi đầu tư phát triển đạt 92.592 tỷ đồng.

Kết quả giải ngân vốn đầu tư công đạt 92.592 tỷ đồng, bằng 77,17% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao và đạt 56,10% kế hoạch Thành phố giao. Bên cạnh đó, thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đạt khoảng 3,752 tỷ USD, đạt 83,05% mục tiêu cả năm và tiếp tục giữ vững vị trí thứ ba toàn quốc.

Tuy nhiên, theo kịch bản điều hành tăng trưởng hai con số (GRDP đạt từ 11% trở lên trong năm 2026 và bình quân giai đoạn 2026-2030), thách thức đặt ra đối với Hà Nội là vô cùng lớn. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tăng trưởng GRDP của Thủ đô đạt 8,22%. Như vậy, để hoàn thành kế hoạch cả năm, tốc độ tăng trưởng trong 6 tháng cuối năm bắt buộc phải đạt khoảng 13,44%, trong đó riêng quý III cần đạt mức tăng khoảng 12,54% (hoặc 12,5%) và quý IV phải tăng bứt phá tới 14,26%.

Khoảng cách giữa kết quả đạt được và mục tiêu tăng trưởng đặt ra đòi hỏi Thủ đô phải nhanh chóng tháo gỡ triệt để tình trạng 'dự án chờ vốn, vốn chờ dự án', tối ưu hóa hiệu quả đồng vốn ngân sách và kích hoạt mạnh mẽ các dòng vốn xã hội.

Gắn kết tiến độ pháp lý với hạn mức cấp tín dụng

Phát biểu tại Hội nghị “Giải pháp khơi thông nguồn lực tài chính - ngân hàng phục vụ tăng trưởng kinh tế Thủ đô giai đoạn 2026-2030”, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định, đối với mục tiêu tăng trưởng kinh tế, nguồn vốn tín dụng ngân hàng đóng vai trò hết sức quan trọng.

Dù 8 tháng năm 2026 Hà Nội đạt tốc độ tăng trưởng cao nhất trong nhiều năm qua, nhưng vẫn chưa đạt yêu cầu theo kế hoạch. Do đó, những tháng còn lại của năm 2026 đóng vai trò quyết định, đòi hỏi cả hệ thống chính trị và cộng đồng doanh nghiệp phải hành động quyết liệt.

Cơ chế rà soát và phân loại dự án: Để đưa nguồn lực tài chính nhanh chóng đi vào nền kinh tế, Chủ tịch UBND Thành phố giao Sở Tài chính phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành chuyên môn và Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực I tiến hành rà soát, phân loại toàn bộ các dự án có nhu cầu vốn trên địa bàn theo 3 nhóm trọng tâm:

Nhóm 1 gồm các dự án và doanh nghiệp đã đủ điều kiện pháp lý, có khả năng hấp thụ và giải ngân vốn ngay trong năm 2026 để ưu tiên cân đối, bảo đảm nguồn cung tín dụng.

Nhóm 2 gồm các dự án đang vướng mắc thủ tục hành chính, đất đai, quy hoạch, giải phóng mặt bằng hoặc xây dựng cần tập trung tháo gỡ khẩn trương.

Nhóm 3 gồm các dự án quy mô lớn, hạ tầng trọng điểm cần xây dựng phương án huy động vốn trung và dài hạn cho giai đoạn 2027-2030.

Đột phá quan trọng nhất trong tư duy quản lý của Hà Nội lần này là kết nối trực tiếp giữa công tác tháo gỡ thủ tục hành chính với khả năng tiếp cận vốn ngân hàng. Thành phố quy định thời hạn xử lý cụ thể đối với từng dự án vướng thủ tục đầu tư và giải phóng mặt bằng, đồng thời gắn trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu các sở, ngành.

Theo Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực I, tính đến ngày 30/6/2026, đã có 13 tổ chức tín dụng cam kết tài trợ cho 29 chương trình, dự án lớn của Hà Nội với tổng số tiền cam kết vượt 63 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, dư nợ thực tế mới đạt gần 15 nghìn tỷ đồng (trong đó nguồn vốn trung và dài hạn chiếm trên 65%).

Khoảng cách giữa “cam kết vốn” và “dòng vốn giải ngân thực tế” vẫn còn khá lớn. Việc tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý chính là điều kiện tiên quyết để chuyển hóa vốn cam kết còn lại thành dòng tiền hoạt động trên công trường và thị trường.

Đa dạng hóa kênh huy động và bài toán đầu tư công dẫn dắt

Theo Sở Tài chính Hà Nội, tổng nhu cầu vốn đầu tư thực hiện trên địa bàn Hà Nội trong giai đoạn 5 năm 2026-2030 ước tính lên tới khoảng 5 triệu tỷ đồng. Trong đó, riêng nhu cầu vốn đầu tư công trung hạn sau khi cập nhật định hướng phát triển khoảng 362 km đường sắt đô thị đã tăng từ mức đề xuất ban đầu 1,881 triệu tỷ đồng lên tới khoảng 2,8 triệu tỷ đồng.

Năm 2027, nhu cầu vốn đầu tư công của Thành phố dự kiến khoảng 523,3 nghìn tỷ đồng, trong khi khả năng cân đối nguồn lực sơ bộ mới đạt khoảng 404,3 nghìn tỷ đồng, dẫn đến cần huy động thêm ước khoảng 128 nghìn tỷ đồng (chủ yếu từ nguồn huy động trong nước). Bối cảnh này khẳng định ngân sách nhà nước không thể gánh vác, mà phải đóng vai trò là đường dẫn để kích hoạt mọi nguồn lực xã hội.

Nhằm giải quyết bài toán vốn khổng lồ này, Sở Tài chính Hà Nội đã đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm mang tính chiến lược:

Rà soát, cân đối ngân sách và đầu tư công: Xác định rõ thứ tự ưu tiên, tránh đầu tư dàn trải. Ngân sách tập trung cho các dự án đường sắt đô thị, các tuyến đường vành đai, cầu qua sông Hồng, hạ tầng kết nối vùng, hạ tầng số, khoa học công nghệ, môi trường và các không gian phát triển mới. Điều chuyển ngay nguồn vốn của các dự án chậm triển khai sang các dự án có khả năng hấp thụ tốt.

Phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công: Phân loại rõ các dự án sử dụng vốn nhà nước, dự án PPP và các dự án khai thác giá trị gia tăng từ đất đai, hạ tầng theo mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD).

Định hướng dòng vốn tín dụng vào động lực thực chất: Ưu tiên các lĩnh vực chế biến, chế tạo, công nghệ cao, bán dẫn, công nghiệp hỗ trợ, logistics, xuất khẩu, nhà ở xã hội, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME).

Đa dạng hóa các công cụ tài chính trung và dài hạn: Nghiên cứu phương án phát hành trái phiếu chính quyền địa phương (dự kiến từ nay đến cuối năm 2026) phù hợp với khả năng trả nợ; nâng cao năng lực cho vay đồng tài trợ và huy động vốn xã hội của Quỹ Đầu tư phát triển thành phố theo cơ chế Luật Thủ đô năm 2026.

Kiên quyết xử lý các dự án tồn đọng: Phân loại các dự án ngoài ngân sách chậm triển khai theo nguyên nhân, xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn hoàn thành để giải phóng nguồn lực đất đai, tài sản công bị đóng băng.

Ở góc độ cơ quan điều hành chính sách tiền tệ quốc gia, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn đánh giá cao những nỗ lực của Hà Nội khi đạt mức tăng trưởng 8 tháng đầu năm cao nhất trong 10 năm qua. Về phía ngành ngân hàng, đến cuối tháng 8/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống tăng 9,91% so với cuối năm 2025 (với hơn 77% dư nợ phục vụ sản xuất, kinh doanh).

Tại Hà Nội, tổng vốn huy động của các TCTD đạt khoảng 7.844 nghìn tỷ đồng (tăng 10,78%), dư nợ tín dụng đạt khoảng 6.529 nghìn tỷ đồng (tăng 13,05%, cao hơn bình quân toàn quốc) và tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát an toàn ở mức 1,49%.

Hà Nội hiện là địa bàn dẫn đầu cả nước về quy mô tài chính, chiếm hơn 37% tổng huy động vốn và hơn 31% tổng dư nợ cho vay của toàn nền kinh tế. Tuy nhiên, để khơi thông nguồn vốn cho các dự án lớn, không thể chỉ trông chờ duy nhất vào hệ thống ngân hàng.

Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng đã yêu cầu các sở, ngành và TCTD khẩn trương cụ thể hóa các cam kết hợp tác đã ký kết tại hội nghị thành các hợp đồng kinh tế, hợp đồng tín dụng chính thức để giải ngân ngay trong năm 2026. Đồng thời, đối với giai đoạn 2027-2030, việc chuẩn bị nguồn vốn phải được thực hiện song hành ngay từ khi hình thành dự án, thay vì chờ đến khi hoàn tất thủ tục mới tìm kiếm nguồn tài chính.

Trong cuộc đua tăng trưởng hai con số, đồng vốn chỉ thực sự phát huy giá trị khi được đưa vào nền kinh tế đủ nhanh, đúng địa chỉ và tạo ra hiệu quả đủ lớn. Sự chủ động, minh bạch và quyết liệt của Hà Nội trong việc khơi thông dòng vốn chính là chìa khóa vàng để mở rộng không gian kinh tế, hiện thực hóa khát vọng phát triển Thủ đô Văn hiến - Văn minh - Hiện đại trong kỷ nguyên mới./.