Những chính sách 'hút' lao động cho ngành mỏ

Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam.

Đi từng bản, gõ cửa từng nhà tuyển học viên

Để tuyển sinh, đào tạo nhân lực cho ngành than, Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam chủ động gắn kết với doanh nghiệp và chính quyền địa phương.

Nhà trường đã ký quy chế phối hợp với các xã thuộc khu vực miền núi ở các tỉnh miền Bắc, miền Trung để phối hợp tư vấn hướng nghiệp, tuyển sinh gắn với tuyển dụng lao động.

Cơ sở vật chất khang trang của Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam.

Đặc biệt, để công tác tuyển sinh hiệu quả, cán bộ tuyển sinh của trường trực tiếp đến từng thôn, bản, gặp gỡ người lao động và gia đình để giới thiệu nghề học, giải thích rõ chính sách hỗ trợ, điều kiện làm việc và cơ hội việc làm sau tốt nghiệp. Qua đó, giúp người học hiểu đúng về nghề mỏ, lựa chọn nghề phù hợp và yên tâm học tập.

Trường xác định phương châm tuyển sinh phải đi cùng trách nhiệm đồng hành với người học, từ tư vấn ban đầu, tổ chức đào tạo đến khi vào làm việc tại doanh nghiệp.

Thạc sĩ Nguyễn Huy Trường - Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam dẫn chúng tôi đến thăm phân hiệu đào tạo của trường đóng tại địa bàn phường Hoành Bồ (TP Quảng Ninh).

Phân hiệu đào tạo này rộng khoảng 6,2 ha, cơ sở vật chất phục vụ cho đào tạo, học tập, ăn ở của sinh viên được xây dựng khang trang.

Có mặt, chứng kiến hàng trăm sinh viên của Trường Cao đẳng Than – Khoáng sản Việt Nam đang học tập, thực hành tại các khu hầm, lò mô phỏng trông như những công trường khai thác than dưới lòng đất.

Hệ thống hầm lò, máy móc hiện đại được đầu tư bài bản để phục vụ cho quá trình đào tạo tay nghề cho học viên ngành xây dựng và khai thác mỏ.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Huy Trường, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam có một bề dày truyền thống lâu đời từ năm 1960.

Hiện tại, quy mô của trường đang duy trì với 5 phân hiệu và 2 trung tâm. Bình quân mỗi năm, Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) giao chỉ tiêu và nhà trường đang thực hiện cung ứng trên 4.000 công nhân học nghề cho các đơn vị khai thác than trên cả nước.

Hiện nay, đối với nhóm nghề mỏ hầm lò, nhà trường đang tổ chức đào tạo và cung ứng nguồn nhân lực cho 14 doanh nghiệp khai thác thuộc TKV.

Lễ ký kết hợp tác tuyển dụng, đào tạo lao động của Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam, Công ty cổ phần Than Hà Lầm với UBND xã Yên Cường.

Về thời gian đào tạo, đối với nhóm nghề khai thác và xây dựng mỏ hầm lò ở trình độ sơ cấp, thời gian học hiện nay là 6 - 9 tháng.

Trong đó, thời gian học lý thuyết rất ngắn, chủ yếu là thời gian học thực hành và thực tập sản xuất. Riêng đối với nghề cơ điện trình độ trung cấp, do đặc thù kỹ thuật cao hơn, đòi hỏi tiếp xúc nhiều với máy móc thiết bị nên thời gian đào tạo sẽ dài hơn, kéo dài 13 tháng.

Giai đoạn thực tập sản xuất kéo dài khoảng 4 tháng, các học viên sẽ được đi làm thực tế và được hưởng lương cùng các chế độ. Theo chủ trương của TKV, các công ty thường trả lương thực tập ở mức khoảng 85% so với thợ chính.

Dẫn chứng, ông Trường cho biết nếu một ngày công thợ chính được 1000.000 đồng thì học sinh thực tập sẽ được hưởng 850.000 đồng.

Đây là mức thấp nhất, còn thực tế một số đơn vị như Công ty Than Núi Béo đang áp dụng cơ chế khoán theo sản phẩm, làm được bao nhiêu hưởng bấy nhiêu như thợ chính.

Trong giai đoạn thực tập, các bạn học viên chưa được đóng bảo hiểm xã hội, còn lại các chế độ khác cơ bản giống như người lao động chính thức.

Thực tế trong hai năm gần đây, công tác tuyển sinh nghề mỏ gặp rất nhiều khó khăn. Chỉ tiêu tập đoàn giao bình quân từ 4.000 đến 4.500 học viên mỗi năm, tuy nhiên thực tế hiện nay do công tác tuyển dụng học viên ngành nghề đặc thù nên nhà trường mới chỉ tuyển dụng đạt được trên 70% so với kế hoạch.

“Kết thúc 9 tháng năm 2026, nhà trường mới tuyển được khoảng 3.000 học viên trên chỉ tiêu 4.350 học viên. Hiện tại, người học tự tìm đến trường rất ít, nguồn tuyển chủ yếu là con em các tỉnh miền núi phía Tây Bắc.

Thạc sĩ Nguyễn Huy Trường - Phó Hiệu trưởng nhà trường (bên phải ngoài cùng) kiểm tra công tác đào tạo tại phân hiệu Hoành Bồ.

“Nhà trường gặp khó khăn trong tuyển dụng học viên, nguyên nhân lớn nhất là do các khu công nghiệp trong cả nước phát triển mạnh, tạo ra sự cạnh tranh nguồn nhân lực gay gắt. Một số nhà máy tại các khu công nghiệp tuyển dụng không yêu cầu bằng cấp, đào tạo cầm tay chỉ việc rất nhanh. Trong khi nghề mỏ có tính chất nhọc nhằn, độc hại, đòi hỏi tay nghề kỹ thuật nên thời gian đào tạo dài hơn. Mặt khác, việc thu hút người lao động đến Quảng Ninh cũng rất khó do mặt bằng kinh tế xã hội và chi phí sinh hoạt ở đây tương đối cao. Dù thu nhập bình quân của thợ hầm lò hiện nay rất tốt, đạt 28 triệu đồng/người/tháng, nhưng để các bạn đưa vợ con xuống đây lập nghiệp, mua nhà cửa, lo cho con cái học hành ổn định là cả một rào cản lớn”, ông Trường lý giải.

Để thu hút lao động, Tập đoàn TKV cũng đã có những kế hoạch, định hướng, chủ trương sẽ tiến tới xây nhà ở giá rẻ cho thợ lò, giới thiệu việc làm cho vợ con họ đang ở địa phương, tạo điều kiện cho con đi học để khuyến khích công nhân thợ lò bám trụ công việc, an cư lạc nghiệp.

Tuy nhiên, phần vì áp lực chi phí, phần vì một số lao động đã quen với cuộc sống gia đình, làng xóm ở quê nên vẫn còn tâm lý ngại di chuyển.

Học viên học thực hành tại Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam.

“Nếu xét riêng về các chính sách nội bộ như tiền lương, chăm sóc sức khỏe, y tế và đời sống tinh thần thì ngành than rất quan tâm, chăm lo cho người lao động rất tốt mà nhiều ngành khác khó mà theo được. Nhà trường đang mở rộng địa bàn tuyển sinh, hiện tại học viên của trường tập trung ở 3 khu vực chính là miền Đông (Quảng Ninh); các tỉnh vùng cao Đông Bắc và Tây Bắc gồm Cao Bằng, Lạng Sơn. Ngoài ra đang đẩy mạnh tại khu vực Miền Trung và Nam Tây Nguyên”, Thạc sĩ Nguyễn Huy Trường nhấn mạnh.

Chính sách “hút” học viên

Theo Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam, hiện nay, 100% học sinh học nghề mỏ tại trường được TKV bao cấp toàn bộ học phí, kinh phí ăn, ở trong thời gian học tập tại trường. Chính sách này là điều kiện quan trọng giúp người học yên tâm theo học nghề mỏ.

Ngoài ra, một số doanh nghiệp trong TKV còn hỗ trợ sinh hoạt phí cho học sinh với mức 2 triệu đồng/người/tháng (Hạ Long, Khe Chàm, Thống Nhất, Mạo Khê). Học sinh học trình độ trung cấp được cấp học bổng với mức 1 triệu đồng/người/tháng.

Nhiều chính sách hỗ trợ học viên nhằm thu hút, đào tạo lao động gắn với phát triển bền vững.

Những chính sách này giúp giảm đáng kể gánh nặng tài chính cho gia đình, đặc biệt đối với học sinh vùng miền núi, vùng khó khăn; đồng thời tạo động lực để các em tập trung học tập, rèn luyện tay nghề và chuẩn bị tốt cho công việc sau tốt nghiệp.

“Đối với các nghề mỏ, 100% học sinh được đào tạo có địa chỉ, gắn với nhu cầu tuyển dụng cụ thể của doanh nghiệp; học sinh tốt nghiệp được bố trí việc làm ngay. Đây là sự gắn kết xuyên suốt giữa tuyển sinh, đào tạo và sử dụng lao động, giúp người học xác định rõ nơi làm việc và yêu cầu nghề nghiệp ngay từ khi nhập học. Đối với các nghề khác, nhà trường ký biên bản hợp tác với doanh nghiệp, phối hợp tổ chức thực tập và tuyển dụng học sinh, sinh viên sau tốt nghiệp”, Thạc sĩ Hoàng Văn Hiếu – Trưởng phòng đào tạo Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam thông tin .

Cũng theo Thạc sĩ Hiếu, nhà trường xác định việc làm của người học là thước đo quan trọng đối với chất lượng đào tạo. Vì vậy, trường luôn chú trọng kết nối doanh nghiệp, nắm bắt nhu cầu nhân lực để đào tạo sát với vị trí việc làm.

Để nâng cao chất lượng đào tạo, nhà trường tập trung vào ba yếu tố: đội ngũ nhà giáo, điều kiện thực hành và sự gắn kết với doanh nghiệp.

Nhiều chế độ đãi ngộ, quan tâm nhằm thu hút lao động có tay nghề sau đào tạo.

Trường chú trọng bồi dưỡng chuyên môn, kỹ năng nghề và phương pháp giảng dạy cho đội ngũ nhà giáo; gắn hoạt động bồi dưỡng với thực tiễn sản xuất. Đồng thời, đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị đào tạo đáp ứng chuẩn đầu ra và yêu cầu của doanh nghiệp.

Trong tổ chức đào tạo, trường chú trọng thực hành, rèn luyện kỹ năng nghề, ý thức kỷ luật, tác phong công nghiệp và đặc biệt là kỹ năng làm việc an toàn. Nội dung đào tạo thường xuyên cập nhật theo công nghệ, thiết bị và yêu cầu sản xuất. Mục tiêu là giúp người học sau tốt nghiệp có tay nghề vững, làm việc an toàn và thích ứng tốt với môi trường doanh nghiệp.

Chúng tôi gặp Lò Văn Thêm (SN 1988) quê ở xã Chiềng Hoa tỉnh Sơn La tại phân hiệu Hoành Bồ. Thêm cho biết, sau khi được cán bộ xã và nhà trường phối hợp tuyên truyền, vận động, mình cảm thấy môi trường ở đây rất ổn nên đã quyết định đăng ký xuống đây học chuyên ngành khai thác mỏ.

Trước đây ở địa phương, Thêm chưa từng đi làm ăn xa hay làm nghề nghiệp ổn định, chủ yếu là ở nhà làm ruộng, làm nương rẫy. Xuống đây học tập, tôi cũng mang theo nhiều tâm tư, nguyện vọng và sẽ quyết tâm học thành cái nghề để lao động giúp đỡ gia đình.

Thạc sĩ Nguyễn Huy Trường (bên phải) - Phó Hiệu trưởng nhà trường thăm hỏi động viên học viên Lò Văn Thêm trong giờ nghỉ giải lao.

Dù mới xuống đây học tập được khoảng hơn một tuần, vậy nhưng Thêm đã làm quen được với môi trường học tập và hình dung được công việc mình sẽ được đào tạo và gắn bó sau này.

Cùng địa phương, với Thêm có thêm 17 bạn đồng ý xuống học cùng trường sau khi nhận được phản hồi tích cực từ Thêm.

Trong giờ nghỉ giải lao, trên khuôn mặt hàng chục học viên đến từ các địa phương miền núi xa xôi Tây Bắc đủ mọi lứa tuổi thể hiện ý chí quyết tâm học tập và gắn bó với nghề với hi vọng thoát khỏi khó khăn về kinh tế.