Khơi thông nguồn lực bất động sản, thúc đẩy tăng trưởng

Khơi thông hàng triệu tỷ đồng vốn đầu tư

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026 - 2030, việc huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Bên cạnh việc thu hút dòng vốn mới, tháo gỡ những dự án bất động sản tồn đọng được xem là giải pháp quan trọng nhằm đưa nguồn lực đang bị ách tắc trở lại nền kinh tế.

Theo TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, thời gian qua, Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương đã tích cực rà soát, phân loại những dự án gặp vướng mắc liên quan đến pháp lý, quy hoạch và đất đai để xây dựng phương án xử lý phù hợp.

Đến nay, khoảng 3.600 dự án đã được tháo gỡ hoặc có phương án xử lý, qua đó khơi thông khoảng 2,4 - 2,5 triệu tỷ đồng vốn đầu tư. Đây là nguồn lực rất lớn, nếu được đưa vào triển khai thực tế sẽ tạo tác động tích cực đối với hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh và tăng trưởng kinh tế.

Khơi thông nguồn lực bất động sản, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng. Ảnh H.H.

Đáng chú ý, TS. Cấn Văn Lực tính toán, nếu trong giai đoạn 2026 - 2028, toàn bộ khoảng 5.000 dự án được tháo gỡ và mỗi năm có khoảng 30% lượng vốn này được bổ sung vào nền kinh tế, tăng trưởng GDP có thể tăng thêm từ 0,6 - 0,8 điểm phần trăm mỗi năm.

Theo chuyên gia, đây là một trong những giải pháp thiết thực để thúc đẩy tăng trưởng tại các địa phương, nhất là trong bối cảnh nhu cầu vốn đầu tư cho phát triển kinh tế ngày càng lớn.

Thực tế, việc một dự án bất động sản chậm triển khai không chỉ khiến nguồn vốn của doanh nghiệp bị đình trệ mà còn ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực liên quan. Khi dự án được tháo gỡ, hoạt động xây dựng, cung ứng vật liệu, dịch vụ và các ngành nghề phụ trợ có thêm cơ hội phát triển.

Tuy nhiên, để nguồn vốn thực sự đi vào nền kinh tế, việc tháo gỡ không thể chỉ dừng ở xác định phương án xử lý. Điều quan trọng là phải giải quyết dứt điểm các vướng mắc, tạo điều kiện để doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục, triển khai đầu tư và đưa dự án vào khai thác.

Cùng với tháo gỡ khó khăn cho các dự án bất động sản, TS. Cấn Văn Lực cho rằng cần nâng cao hiệu quả đầu tư công, bởi đây là nguồn lực quan trọng có khả năng dẫn dắt và tạo động lực cho đầu tư tư nhân.

Theo đó, trước hết cần đồng bộ các quy định pháp luật về ngân sách nhà nước và quản lý vốn nhà nước, hạn chế tình trạng chồng chéo trong quá trình thực hiện. Đồng thời, cần rà soát lại cơ cấu phân bổ vốn khi khoảng 80% vốn đầu tư công hiện dành cho hạ tầng, trong khi các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa cũng có nhu cầu đầu tư lớn.

Một yêu cầu khác là nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Theo TS. Cấn Văn Lực, hệ số ICOR của Việt Nam hiện khoảng 4,5 - 4,8 lần, cần phấn đấu giảm về khoảng 4 lần. Điều này đòi hỏi phải cải thiện chất lượng đầu tư, tránh dàn trải, đồng thời nâng cao hiệu quả của từng đồng vốn đưa vào nền kinh tế.

Rút ngắn thời gian từ quy hoạch đến triển khai dự án

Bên cạnh việc xử lý các dự án tồn đọng, các chuyên gia cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế pháp lý để hạn chế phát sinh những điểm nghẽn mới, đặc biệt trong quá trình chuyển hóa lợi thế hạ tầng thành các dự án đầu tư cụ thể.

Luật sư Phạm Thanh Tuấn, Trọng tài viên VietJac, Cố vấn cấp cao Hello Legal, chuyên gia pháp lý bất động sản và xây dựng cho rằng muốn rút ngắn quá trình từ chính sách đến dự án, từ dự án đến sản phẩm, các địa phương cần chuẩn bị đồng bộ ba yếu tố gồm quy hoạch, quỹ đất và cơ chế hỗ trợ đầu tư.

Trước hết, quy hoạch phải được thực hiện đi trước một bước, tạo cơ sở để nhà đầu tư chủ động xây dựng phương án triển khai.

Dẫn ví dụ về phát triển hệ thống đường sắt đô thị, luật sư Phạm Thanh Tuấn cho rằng, khi đầu tư các tuyến metro, địa phương cần sớm xác định những khu vực phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD).

Nếu quy hoạch được chuẩn bị từ đầu, các dự án phát triển đô thị, nhà ở và dịch vụ gắn với hạ tầng giao thông sẽ có điều kiện triển khai thuận lợi hơn. Ngược lại, nếu chờ nhà đầu tư đề xuất rồi mới tiến hành điều chỉnh quy hoạch, thời gian thực hiện thủ tục có thể kéo dài, làm chậm quá trình đưa dự án vào khai thác.

Cùng với quy hoạch, công tác chuẩn bị quỹ đất, bồi thường và giải phóng mặt bằng cần được triển khai chủ động. Theo luật sư Phạm Thanh Tuấn, đây là một trong những khâu phức tạp, mất nhiều thời gian nhất trong quá trình thực hiện dự án.

Đáng chú ý, việc tháo gỡ khó khăn về đất đai, giải phóng mặt bằng không chỉ cần thực hiện đối với các dự án mới mà phải tập trung xử lý cả những dự án đang đình trệ.

Bởi trên thực tế, khi một dự án kéo dài nhiều năm, nguồn lực đất đai không được khai thác hiệu quả, vốn đầu tư bị chôn lại, trong khi doanh nghiệp tiếp tục phải gánh chịu chi phí tài chính và chi phí cơ hội.

Yếu tố thứ ba được luật sư Phạm Thanh Tuấn nhấn mạnh là vai trò hỗ trợ của chính quyền địa phương trong quá trình nhà đầu tư thực hiện thủ tục.

Khi quy hoạch, quỹ đất và cơ chế hỗ trợ đầu tư được chuẩn bị đồng bộ, thời gian triển khai dự án có thể được rút ngắn, qua đó đẩy nhanh quá trình hình thành sản phẩm và đưa nguồn lực vào khai thác.

Từ những phân tích trên có thể thấy, khơi thông nguồn lực bất động sản cần được thực hiện đồng thời trên hai phương diện: giải quyết những dự án đang vướng mắc và cải thiện quy trình triển khai các dự án mới.

Trong đó, tháo gỡ các dự án tồn đọng có thể tạo ra nguồn lực bổ sung cho tăng trưởng trong ngắn hạn, còn hoàn thiện quy hoạch, pháp lý và cơ chế đầu tư sẽ tạo nền tảng phát triển dài hạn.

Với quy mô vốn đầu tư lên tới hàng triệu tỷ đồng đang được tháo gỡ, việc đẩy nhanh tiến độ xử lý các dự án bất động sản không chỉ là yêu cầu đối với riêng thị trường này mà còn là một giải pháp quan trọng để huy động nguồn lực xã hội, nâng cao hiệu quả đầu tư và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế giai đoạn tới.