Khơi thông nguồn lực nội sinh trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc

TS, Thượng tướng Lê Quốc Hùng - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Đảng ủy Công an Trung ương, Thứ trưởng Bộ Công an; PGS. TS Bùi Hoài Sơn - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương; PGS. TS Triệu Thế Hùng - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội; PGS.TS, Trung tướng Phan Xuân Tuy - Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Chính trị Công an nhân dân đồng chủ trì Hội thảo.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Triệu Thế Hùng nhấn mạnh, trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Đảng và Nhà nước ta luôn nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của văn hóa, coi văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực to lớn, là sức mạnh nội sinh để phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc; đồng thời dành sự quan tâm đặc biệt đến công tác xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Triệu Thế Hùng phát biểu khai mạc Hội thảo.

Ngày 7/1/2026, thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Nội dung Nghị quyết số 80-NQ/TW khẳng định quan điểm xuyên suốt: Phát triển văn hóa và con người là nền tảng, động lực, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển bền vững đất nước. Văn hóa phải đi trước soi đường, thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, từ hoạch định chính sách đến tổ chức thực hiện, từ đời sống đến không gian số.

Đề dẫn Hội thảo cho biết, bước vào kỷ nguyên mới, thế giới, khu vực và trong nước đang chuyển biến nhanh, phức tạp, khó dự báo. Trong bối cảnh này, văn hóa không chỉ là lĩnh vực cần được bảo tồn, gìn giữ và phát huy, mà phải thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm và động lực trực tiếp phục vụ sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc. Điều đó đòi hỏi phải chuyển mạnh từ nhận thức đúng về văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội sang tổ chức thực hiện hiệu quả để chuyển hóa các giá trị văn hóa thành năng lực sáng tạo, tri thức, tài sản trí tuệ, sản phẩm, thị trường và sức cạnh tranh quốc gia.

Triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, được sự đồng ý của lãnh đạo Quốc hội, Bộ Công an phối hợp với Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức Hội thảo khoa học cấp Quốc gia với chủ đề: “Phát huy giá trị văn hóa Việt Nam thành một động lực quan trọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Triệu Thế Hùng cho biết, Hội thảo được tổ chức nhằm làm rõ những quan điểm, mục tiêu, định hướng mới về phát triển văn hóa, trọng tâm là định hình tư duy mới về hoàn thiện thể chế văn hóa và siết chặt kỷ luật thực thi nhằm khơi thông nguồn lực nội sinh trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc. Đồng thời, tạo diễn đàn khoa học giữa các cơ quan hoạch định, tổ chức thi hành chính sách, pháp luật với các chuyên gia, nhà khoa học và người làm công tác thực tiễn nhằm nhận diện rõ các điểm nghẽn về thể chế, chính sách pháp luật; khó khăn, thách thức trong chấp hành kỷ luật thực thi; đúc kết bài học kinh nghiệm để chuyển hóa toàn diện giá trị văn hóa thành sức mạnh nội sinh phát triển đất nước. Từ đó, góp phần cung cấp luận cứ khoa học để đề xuất các giải pháp hiệu quả, khả thi nhằm thể chế hóa các nghị quyết, chủ trương của Đảng, hoàn thiện đồng bộ thể chế văn hóa, nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi chính sách, pháp luật về văn hóa.

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Bùi Hoài Sơn cho rằng, kỷ nguyên mới đòi hỏi chúng ta phải chuyển từ câu hỏi: “Chúng ta có những giá trị văn hóa gì?” sang câu hỏi: “Chúng ta làm gì để những giá trị ấy tạo ra sức mạnh cho đất nước?”.

Theo ông, sức mạnh ấy trước hết nằm ở con người. Mỗi con người Việt Nam có bản lĩnh nhưng cởi mở, có căn cốt văn hóa nhưng giàu khả năng sáng tạo, tự tin hội nhập nhưng không đánh mất mình. Sức mạnh ấy nằm ở những di sản được sống cùng hiện tại, ở những tác phẩm chạm đến trái tim công chúng, ở những doanh nghiệp biết biến sáng tạo thành giá trị, ở những thành phố biết dùng văn hóa để nâng cao chất lượng sống, và ở một quốc gia biết dùng văn hóa để xây dựng niềm tin, hình ảnh và vị thế.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm.

Từ câu chuyện bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên vừa qua, ông Bùi Hoài Sơn nghĩ đến một hình ảnh rộng lớn hơn: Mỗi giá trị văn hóa của dân tộc đều giống như một mạch nguồn. Nếu chỉ khoanh lại để bảo vệ, mạch nguồn ấy vẫn còn, nhưng chưa tạo được dòng chảy. Nhiệm vụ của chúng ta là làm cho mạch nguồn ấy gặp nhau, chảy vào giáo dục, chảy vào công nghệ, du lịch, công nghiệp sáng tạo, đời sống đô thị, ngoại giao và từng lựa chọn sống của mỗi người Việt Nam. Và khi đó, văn hóa không chỉ là điều mà chúng ta tự hào khi nhìn lại, văn hóa sẽ trở thành sức mạnh giúp chúng ta đi tới.

Tổng kết Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quốc Hùng nhấn mạnh 5 định hướng chỉ đạo, cũng là 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm được thống nhất cao tại Hội thảo nhằm đưa văn hóa thực sự trở thành động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Trong đó, Hội thảo đã thống nhất về nhận thức và làm sâu sắc hơn nữa hệ giá trị văn hóa và hệ giá trị chuẩn mực con người Việt Nam trong giai đoạn mới - giai đoạn phát triển đột phá, thực hiện hai mục tiêu 100 năm. Đây là nhiệm vụ căn cốt, nền tảng. Chúng ta cần tiếp tục nghiên cứu, cụ thể hóa và đưa các giá trị đã lựa chọn chuẩn xác của hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam vào đời sống thực tế. Khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí tự cường, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; đúc kết và phát huy những phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam, biến giá trị văn hóa, nguồn vốn con người thành nguồn lực nội sinh, thành động lực mạnh mẽ để giải quyết mọi thách thức toàn cầu và khu vực, đáp ứng nhu cầu phát triển của kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi 2 mục tiêu trăm năm của Đảng, Nhà nước.

Thứ trưởng Lê Quốc Hùng tổng kết Hội thảo.

Thứ trưởng Lê Quốc Hùng cũng cho biết, trong Kỷ yếu Hội thảo và tại Hội thảo nhiều đại biểu, nhà khoa học đã kiến nghị các giải pháp hoàn thiện thể chế, chính sách và các giải pháp khơi thông nguồn lực, mở đường cho văn hóa phát triển. Hội thảo thống nhất, muốn văn hóa phục hưng thì thể chế phải ngày càng hợp lý hơn; đội ngũ cán bộ các cấp ngày càng thể hiện là những con người thật sự có đức, có tài, không ngừng tự đổi mới, ngang tầm nhiệm vụ, như nhiệm vụ trọng tâm thứ hai của nhiệm kỳ 2026-2031 được Đại hội XIV của Đảng xác định. Điều đó đòi hỏi, cần khẩn trương rà soát, sửa đổi, bổ sung và ban hành mới các luật, văn bản dưới luật có liên quan đến giá trị văn hóa và hoạt động văn hóa theo hướng hiện đại, hội nhập. Xóa bỏ tư duy không quản được thì cấm trong phát triển văn hóa, đồng thời khắc phục xu hướng thương mại hóa tầm thường, khơi thông các nguồn lực xã hội, đẩy mạnh hợp tác công tư (PPP) trong phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo.

Bên cạnh đó, Hội thảo thống nhất các giải pháp xây dựng văn hóa trong chính trị và kinh tế với tinh thần phát huy mạnh mẽ năng lực nội sinh đồng thời tiếp thu sâu sắc tinh hoa văn hoá nhân loại. Cần hoàn thiện vị trí tiên phong, gương mẫu của văn hóa chính trị Việt Nam, trọng tâm là xây dựng văn hóa Đảng, văn hóa công quyền, thực sự học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh. Nâng tầm nhân cách đội ngũ cán bộ quản lý, loại bỏ tư tưởng cá nhân chủ nghĩa, đẩy lùi tham nhũng, tiêu cực, xây dựng đội ngũ cán bộ thực sự đáp ứng nhu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Điều này một lần nữa đòi hỏi, văn hóa phải thấm sâu vào hoạt động kinh tế, trở thành sản phẩm đầu ra của tăng trưởng kinh tế, xây dựng doanh nghiệp, phát triển doanh nhân với những giá trị trở thành nguyên tắc hoạt động của đội ngũ quản lý và doanh nhân, cũng như của người lao động - thượng tôn pháp luật, tôn trọng chữ tín, trách nhiệm xã hội và cạnh tranh lành mạnh, biến thương hiệu quốc gia thành thương hiệu văn hóa...

Theo Ban Tổ chức, ba nội dung của Hội thảo có quan hệ chặt chẽ với nhau: nhận thức đúng để tạo đồng thuận và định hướng hành động; nhận diện đúng để tháo gỡ điểm nghẽn; giải pháp đúng để tạo chuyển biến thực chất. Vì vậy, Ban Tổ chức đề nghị các tham luận và ý kiến trao đổi tập trung vào luận cứ khoa học, bằng chứng thực tiễn và những kiến nghị cụ thể, có khả năng áp dụng; hạn chế các nhận định chung chung, dàn trải.

Hội thảo kỳ vọng góp phần làm rõ con đường chuyển hóa tài nguyên, vốn và giá trị văn hóa Việt Nam thành tri thức, tài sản trí tuệ, sản phẩm sáng tạo, sức mạnh mềm và động lực phát triển; đồng thời đề xuất giải pháp bảo vệ vững chắc chủ quyền văn hóa, xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và đóng góp thiết thực vào sự nghiệp xây dựng, phát triển, bảo vệ Tổ quốc.